121 obserwujących
637 notek
736k odsłon
1055 odsłon

Na czym polega polskość i z czym walczą ci, którzy jej nienawidzą

Wykop Skomentuj20


image

MOTTO

„Trzebaż innych powodów szukać dla zrozumienia planu rozebrania Polski? — pyta słusznie Buszczyński. — To jedyne wielkie mocarstwo narodowe wśród państw dynastycznych było wówczas anomalią. Polska, pomimo osłabienia, pomimo pozornego konania nierównie więcej miała żywotności, niż wszystkie europejskie państwa wśród wrzawy wojennej i dworskiego przepychu. W całej Europie narody i kraje były własnością panujących, były rzeczą, bezmyślnym narzędziem woli silniejszego lub zręczniejszego, gdy naród polski nigdy nie był niewolnikiem swych królów [...]

„Oto w perspektywie przebytego czasu jaśnieje, tak niedawno jeszcze żywa, a w duszach polskich żyjąca dotąd, zniweczona brutalnie, przedziwna wielka republika, która wiele snów dzisiejszej umęczonej ludzkości przed wiekami już jawą uczyniła, która wśród powodzi absolutyzmu była dumną wyspą swobód, dla której państwo nie było celem, lecz środkiem, a celem był człowiek i jego rozwój, która nie uprawiała nigdy grabieży cudzych ziem i czuła odrazę do krwi przelewu, która decyzje o wydobyciu miecza przekazywała dojrzałej woli narodu, a nie podziemnej intrydze nieodpowiedzialnych i poza kontrolą publiczną działających zawodowych dyplomatów, która pojęcie słuszności w stosunkach międzynarodowych jako wartość realną traktowała, która „wielkimi” nazywała królów-budowniczych a nie królów łupieżców, która kazała uczyć młodzież, ze zdrada nie jest polityką a przemoc bohaterstwem, która łamała się chlebem wolności z innymi narodami i jednoczyła je pod hasłem równouprawnienia we wspólnym związku federacyjnym, która urzeczywistniła o całe wieki wcześniej od innych nie tylko wiele osiągniętych później postulatów postępu, ale i takie, które rodzą się dopiero w dreszczach przeczucia.”

"Polska skurczyła się, jak ślimak w skorupie [...] Zwęził się i aż do ziemi przybliżył horyzont naszych aspiracji. Gdy jeszcze ojcom naszym [...] Polska .przedstawiała się jako dążenie ducha ludzkiego wzwyż, jako potężna ujarzmiona idea, to dla nas, ogłuszonych codziennie spadającymi ciosami, zaatakowanych u samego korzenia bytu, stawała się coraz bardziej już tylko terenem zoologicznej walki o zachowanie gatunku. Dusza polska straciła swój lot prometejski. Wyrabiała w sobie samozachowawczą przebiegłość, właściwą niewolnikom. U słabszych rodziła się pokora, zdająca się przepraszać cały świat za to, że ośmielamy się jeszcze w ogóle zabierać miejsce pod słońcem."

[A.Chołoniewski]

"Cóż to za dziw, iż owa kropelka nasienia, z której jesteśmy poczęci, zawiera w sobie zarodki nie tylko samej cielesnej postaci, ale myśli i skłonności ojców?" 

[M.Montaigne]



Różni autorzy i uczeni zajmowali się próbą opisania narodowego charakteru Polaków. Czynili konkretne analizy psychologiczne, zestawienia wad i zalet, lub rozrzucali uwagi o specyfice narodowej Polaków w różnych miejscach swoich dzieł poświęconych innym zagadnieniom. Długosz, Petrycy, Kraszewski, Kolberg, Gajewski, Krasiński, Słowacki, Mickiewicz, Norwid, Brudziński, Cieszkowski, Lelewel, Mochnacki, Libelt, Trentowski, Szajnocha, Jabłonowski, Szczepanowski, Zarzecki, Ochorowicz, Prus, Sienkiewicz, Bartoszewicz, Spasowicz, Łoziński, Kalinka, Chlebowski, Lutosławski, Dmowski, Popławski, Wasilewski, Rybarski, Jackowski, Chrzanowski, Wyspiański, Jaxa Bykowski, Stojanowski, Mydlarski, B.Rosiński, Doboszyński, Balzer, Kutrzeba, J.K.Kochanowski, Chołoniewski, Woroniecki, W.Sobieski, Konopczyński, Tymieniecki, Brueckner, Bystroń, Czekanowski, W.Grabski, K.Dąbrowski. Wydaje się, że stworzenie opisu charakteru danego narodu jest czymś niezwykle trudnym, skoro bardzo trudna jest ocena charakteru jednej osoby. Nie musi tak wcale być. Można sobie wyobrazić nawet obronę tezy, że opis duszy narodu (group mind) jest łatwiejszy niż w przypadku jednej osoby, gdyż jako przestrzeń obserwacyjną mamy tu kilka, kilkanaście wieków.

W Polsce zainteresowanie tematem analizy charakteru narodowego wyraźnie spotęgowało się wraz z utratą niepodległości. Naród, któremu zabrano państwo zyskał dodatkowy impuls do autorefleksji, zgodnie z maksymą Milla, że krytyką narody stoją. Narodowymi cechami Polaków zainteresowały się też obce narody, najczęściej po to, by uzasadnić swój zamach na niepodległość państwa polskiego przed Europą i przed samymi sobą. Utrata niepodległości a potem jej odzyskanie zaowocowały wzrostem samoświadomości narodowej. Polscy uczeni z pasją zaczęli zajmować się wiek temu tworzeniem zrębów nowej nauki, którą roboczo można nazwać “psychologią porównawczą narodów” a która w polskim wykonaniu różniła się od pokrewnej anglosaskiej refleksji optyką mniej biologiczną, a bardziej uwzględniającą kategorie psychologiczne, duchowe lub cywilizacyjne. Niestety, bieg wypadków historycznych spowodował, iż praca ta została przerwana i w dziedzinie badania tego fenomenu, który za McDougallem możemy nazwać „group mind”, jedynie Feliks Koneczny w aspekcie szerszym niż narodowy, czyli cywilizacyjnym zdołał sformułować swoje dociekania w postać skończonej dyscypliny wiedzy.

Wykop Skomentuj20
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Społeczeństwo