23 obserwujących
312 notek
265k odsłon
561 odsłon

Ogród Chiński w Łazienkach Królewskich

Wykop Skomentuj2


Zwiedzając Łazienki Królewskie w Warszawie warto lekko zboczyć z głównej trasy turystycznej, aby znaleźć się w kręgu chińskiej kultury. W północnej, naturalistycznej części Łazienek Królewskich, między Aleją Chińską, Promenadą Królewską, Drogą Belwederską a ulicą Agrykoli, położony jest Ogród Chiński.

image

Zaprojektowany został zgodnie z tradycją chińską, wzorowaną na rezydencji Księcia Gong w Beijing (Pekin), a także w nawiązaniu do mody na chinoiserie, którą wprowadził w Łazienkach król Stanisław August Poniatowski. Z jego inicjatywy w 1780 r. dawna Droga Wilanowska zmieniła nazwę na Aleję Chińską. Na skrzyżowaniu z Promenadą Królewską wzniesiono wtedy stylowy most chiński, którego szczątki konstrukcji ziemnej odkryli archeolodzy w 2012 r., co zmotywowało do zlokalizowania w pobliżu, wzdłuż strumienia, Ogrodu Chińskiego.


Moda chinoiserie (fr., dosł. chińszczyzna), wynikała z europejskiej fascynacji Państwem Środka. Z czasem stała się eklektycznym stylem w sztuce, literaturze, filozofii, teatrze, wzornictwie i architekturze (szczególnie ogrodowej) europejskiej nawiązując do kultury chińskiej. Charakteryzuje się zapożyczaniem chińskich motywów i materiałów, m.in. laki, porcelany itd. Chinoiserie pierwotnie pojawiła się we Francji w połowie XVII wieku, dzięki kontaktom jezuickich misji z dworem dynastii Ming i Qing. Fascynacja chińszczyzną szybko opanowała Europę, a w XVIII wieku stała się jednym z elementów rokoko. Misjonarze przesyłali do europejskich ośrodków listy, w których opisywali różnorodne aspekty życia w Cesarstwie. Ich pisma przyczyniły się do wykreowania wyidealizowanego obrazu Chin, jako państwa doskonale zarządzanego, którego mieszkańcy odznaczają się cnotami i postępują zgodnie ze wskazówkami Konfucjusza. Przekazy jezuickie były uzupełniane przez mniej liczne, ale bogato ilustrowane relacje z europejskich poselstw dyplomatycznych i handlowych. Zamieszczone w nich ryciny stanowiły źródło inspiracji lub gotowych wzorów, którymi dekorowano wytwarzane w Europie produkty rzemieślnicze w guście chińskim.


Ówczesne polskie możnowładztwo również, a w szczególności król Stanisław August – starając się nie odstawać od Zachodu - w swoich rezydencjach dali upust zamiłowaniu do orientu. W Łazienkach Królewskich powstały wówczas chińskie mostki, altanki, galeryjki, daszki. Prawie wszystkie zostały zaprojektowane przez Jana Chrystiana Kamsetzera. Wnętrza Sali Bawialnej w Białym Domku ozdobiono chińskimi tapetami oraz malowidłami przedstawiającymi sceny z życia Chińczyków. Gabinet Króla w Pałacu na Wyspie zdobiło malowidło lub tapeta (dziś trudno to określić, gdyż znane jest jedynie z przedwojennych zdjęć), przedstawiające widok Kantonu i panoramę rzeki Perłowej. Budynki zdobiły chińskie wazony, wyroby z kości słoniowej i obicia ścienne. Nad kanałami otaczającymi Biały Domek, wzdłuż trasy do budynku dawnej Łaźni, znajdującego się na wyspie - przed jego przebudową na pałac w 1788 roku - przylegały galerie i ganki przykryte chińskimi daszkami.


Największą z powstałych budowli w tym czasie był Most z Bramą Chińską, wzniesione w latach 1779–1780 na skrzyżowaniu Promenady Królewskiej (która łączyła wtedy, i nadal łączy, Pałac Na Wyspie i Biały Domek) i gościńca biegnącego z Warszawy do Sielc i Wilanowa, nazwanego następnie Aleją Chińską.

image

Akwarela Zygmunta Vogla z 1785 roku przedstawiająca Most Chiński w Ogrodzie Chińskim w Łazienkach, obecnie w zbiorach Ermitażu w Petersburgu.


W miejscu skrzyżowania z Promenadą, ówcześnie nad Aleją Chińską przerzucono most pod którym, jak pod bramą, przejeżdżały powozy. Aby przejść nad skrzyżowaniem traktów konnych, należało skorzystać ze schodków prowadzących z czterech stron. Pokonując platformę można było w połowie drogi wypocząć w altanie pokrytej chińskim daszkiem. A ponieważ z tego miejsca rozciągał się widok na park: Pałac Na Wyspie, Biały Domek oraz Pomarańczarnię, a także cały teren ogrodów łazienkowskich, w znacznie mniejszym stopniu zalesionych niż dziś - nikt nie narzekał na uciążliwości wchodzenia po schodach na górę, a później zejścia na dół.

W 2012 roku udało się archeologom odkryć pozostałości fundamentów dawnego Mostu i Bramy Chińskiej, których lokalizacja była znana z planów pochodzących z przełomu XVIII i XIX wieku. Odkrycie i dawne informacje umożliwiły wykonanie cyfrowej rekonstrukcji architektury, wpisanej w przestrzeń XVIII-wiecznych ogrodów.


Budowlę rozebrano z rozkazu księcia Konstantego prawdopodobnie w roku 1823 albo 1825.


Aleja Chińska jest obecnie główną aleją Łazienek i biegnie od obecnej ul. Gagarina do ul. Agrykola.

image


Po umiejscowieniu dawnego mostu w pobliżu Alei Chińskiej, wzdłuż strumyka stworzono współczesny Ogród Chiński. Do pawilonu i altany prowadzą kręte ścieżki, na wzór tych z ogrodów w Państwie Środka. Przy wejściach do ogrodu, obok pawilonów i mostku stoją latarnie, a wokół stawu posadzono rośliny pochodzące z Chin. Wszystkie elementy ogrodu zostały wykonane przez chińskich rzemieślników, zgodnie ze starymi chińskimi zasadami rzemiosła budowlanego, z elementów w całości przywiezionych z Chin, a które Muzeum Rezydencji Księcia Gong podarowało Łazienkom Królewskim.

Wykop Skomentuj2
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Kultura