Edukacja Idy

Edukacja Idy 

Romer, polski Oskar Schiendler, był w przeszłości osobistym sekretarzem Romana Dmowskiego i sekretarzem polskiego poselstwa podczas konferencji wersalskiej. W latach 1937–1941 ambasadorem rządu II Rzeczpospolitej w Japonii.

Romer zaczyna kierować akcją pomocy uchodźcom polskim, których od pierwszych dni sierpnia 1940 r. przybyło do Japonii przez Władywostok ponad dwa tysiące, w tym 97% Żydów, przeważnie z okolic Wilna i Kowna. Spada na niego i polski personel ambasady obowiązek starania o znalezienie im azylu na czas wojny. Spotyka w porcie przyjazdowym Tsuruga każdą większą partię uchodźców, przypływającą z Władywostoku. Ułatwia załatwienie formalności wjazdowych, wydaje nowe paszporty, interweniuje u władz japońskich w sprawie przedłużenia pobytu i kieruje Żydów do pobliskiego Kobe, gdzie uchodźców umieszcza w 27 wynajętych w tym celu domach oraz w Jokohamie i w Tokio.

We wrześniu i październiku 1941 r. w związku z zerwaniem przez Japonię stosunków dyplomatycznych z rządem polskim i likwidacją ambasady RP w Tokio władze japońskie przetransportowały do Szanghaju wszystkich pozostających jeszcze w Japonii uchodźców. Ambasador Tadeusz Romer z rodziną, personelem ambasady, i z 946 osobami, w większości nauczycielami i uczniami szkół rabinackich, w tym 320 z jeszybotu w Mirze, przybył do Chin. Wstrzymanie połączeń okrętowych a następnie wybuch (7/8.12.1941 r.) wojny na Pacyfiku, udaremniły starania ambasadora Romera o rozmieszczenie w krajach nie objętych działaniami wojennymi wszystkich pozostałych uchodźców dzięki zdobytym nowym kontyngentom wizowym.