Blog
Wydarzyło się 65 lat temu
Mohort
Mohort "Jeśli zapomnę o nich, Ty, Boże na niebie, zapomnij o mnie"- Adam Mickiewicz
49 obserwujących 196 notek 605901 odsłon
Mohort, 8 lutego 2009 r.

Retrospekcje: Galicja

5094 40 0 A A A

Galicja jest potocznym określeniem ziem, które weszły w skład zaboru austriackiego. Obejmowała tereny od Żywca i Chrzanowa na zachodzie aż po rzekę Zbrucz na wschodzie. Nazwę prowincji wywiedli Austriacy od średniowiecznej, łacińskiej nazwy ruskiego państewka: Regnum Galiciae et Lodomeriae – Królestwo Halicza i Włodzimierza.

Zajmując Galicję praktycznie bez jednego wystrzału, nie do końca orientowali się jej nowi panowie, gdzie znajdują się granice tego mitycznego królestwa, szczególnie granica wschodnia. Ustalona w końcu na Zbruczu, przetrwała ona aż do 1939 roku, najpierw oddzielając Austro-Węgry od Rosji, później w latach 1918-1919 dwa państwa ukraińskie a w końcu II RP od Związku Radzieckiego.

Nietrudno zrozumieć cesarsko-królewskie kłopoty z ustaleniem granicy nowego nabytku imperium. Wschodnia Galicja – Ruś Czerwona i zachodnie Podole – była bowiem dla Austriaków niemal „pół-Azją”, jak raczył wyrazić się polakożerca i pamflecista Karol Franzos, tonącą w anarchii przedziwną krainą zamieszkaną przez mieszaninę Rusinów, Polaków, Żydów, Ormian, Niemców, Bojków, Łemków, Hucułów i Bóg wie, jakich jeszcze „ludów na wymarciu”, od wieków wstrząsaną najazdami Tatarów i Turków, buntami chłopskimi i wojnami.

Chyba tylko polska szlachta nie przyjęła z ulgą nadejścia nowych porządków, choć i miasto Lwów – semper fidelis – do końca nie chciało złożyć przysięgi wierności władzy cesarskiej. Austriacy ukrócili samowolę magnaterii, rozwiązali prywatne armie, sejmiki, wprowadzili własny system administracji i sądownictwa, gdzie zainstalowali własnych urzędników skrupulatnie egzekwujących prawo. Szczególna poprawa losu spotkała chłopów – zlikwidowano ich osobiste poddaństwo, zmniejszono wymiar pańszczyzny, ograniczono kary cielesne, wprowadzono samorząd wiejski. Od tego czasu datuje się miłość chłopstwa galicyjskiego do austriackich cesarzy. Wzrosła ona jeszcze bardziej po 1848 roku, kiedy zniesiono pańszczyznę i przeprowadzono uwłaszczenie. A dwa lata wcześniej doszło w Galicji (zachodniej) do tzw. rabacji – buntów chłopskich wynikłych z prowokacji biurokracji austriackiej, zawsze chętnie grającej na animozjach dwór-wieś, oraz zacofania i słusznego poczucia krzywdy ludu. Chłopi napadali na dwory, zabijali, często okrutnie, swoich panów („mego dziadka piłą rżnęli” Wyspiańskiego). Szacuje się, że zginęło wówczas ponad 1000 osób. Do rabacji odnosiły się słynne słowa „Chorału” Ujejskiego:

O! Panie, Panie! ze zgrozą świata
Okropne dzieje przyniósł nam czas,
Syn zabił matkę, brat zabił brata
Mnóstwo Kainów pośród nas.
Ależ o Panie! oni niewinni,
Choć naszą przyszłość cofnęli wstecz,
Inni szatani byli tam czynni,
O! rękę karaj, nie ślepy miecz!

Ocenia się, że w pierwszym ćwierćwieczu istnienia Galicji 2/3 jej ludności stanowili katolicy obrządku greckiego. Trudno jednak nazywać ich Rusinami, bo świadomość narodowa chłopów (a stanowili oni 90% ludności) była wówczas bardzo słaba. Jak sami mówili, „Bih dał try mowy: pańsku, chłopśku i żydowśku”. Przebudzenie narodowe Rusinów, później nazywających siebie Ukraińcami, nastąpiło dopiero w połowie XIX wieku. Odbyło się to ku zadowoleniu Austriaków szukających przeciwwagi dla politycznych aspiracji Polaków. To w Galicji doszło rozwoju ukraińskiego piśmiennictwa, szkolnictwa, powstania pierwszej reprezentacji politycznej Ukraińców. Idee te promieniowały na Ukrainę Naddnieprzańską. Stała się Galicja ukraińskim Piemontem.
Jednak nieporównanie większy potencjał kultury polskiej powodował polonizację szerokich rzesz ludności, w tym przybyłych urzędników narodowości niemieckiej czy czeskiej oraz asymilację Żydów. Stąd liczne w Galicji niemieckie nazwiska zadeklarowanych Polaków: Grottger, Pol (Pohl), Estreicher, Riedel, Kirchmayer itd. Po 1831 roku liczebność obu obrządków – greckokatolickiego i rzymskokatolickiego w Galicji wyrównała się.

Dzięki uzyskanej w 1861r. autonomii Galicji i liberalnej konstytucji Polacy mogli rozwijać swoje wpływy polityczne. Skomplikowany, zależny od biurokracji, system głosowania w wyborach do sejmu galicyjskiego, pomyślany tak, by zapewnić w izbie poselskiej przewagę przychylnych zaborcy Rusinów i chłopstwa, rychło dostał się w ręce polskiego ziemiaństwa. W latach 70-tych Polacy dysponujący większą niż Rusini liczbą ludzi wykształconych, przejęli administrację Galicji a wraz z tym wpływ na obsadę parlamentu krajowego. Rusini równi liczebnością Polakom zdobywali zaledwie 15% mandatów. Dochodziło do różnorakich nieprawidłowości z aresztowaniami rusińskich kandydatów włącznie. Właśnie przez to prasa austriacka określała Galicję mianem „Skandalicji”. W 1908 roku rusiński student zastrzelił namiestnika w Galicji, hrabiego Andrzeja Potockiego. Doszło do rozruchów studentów polskich i ukraińskich.

Opublikowano: 08.02.2009 22:59.
Autor: Mohort
Skomentuj Obserwuj notkę Napisz notkę Zgłoś nadużycie
NEWSY - TOP 5

O mnie

Mohort
image
Wypromuj również swoją stronę

Ten blog powstał w 2008 roku z myślą o tych Polakach, którzy nic nie wiedzą o ludobójstwie OUN-UPA. Postawiłem sobie za cel opisanie tych tragicznych wydarzeń w porządku chronologicznym, w ich 65-tą rocznicę.

Liczby:
Wołyń: 60 tys. zabitych
Tarnopolskie: 28 tys. zabitych
Lwowskie: 25 tys. zabitych
Stanisławowskie: 18 tys. zabitych
Lubelskie: 3 tys. zabitych
Polesie: ? tys. zabitych

(są to szacunki polskich ofiar OUN i UPA wg Ewy Siemaszko)

Kilkadziesiąt tysięcy Ukraińców zabitych przez OUN i UPA.

10-15 tys. Ukraińców zabitych w polskich akcjach odwetowych i walkach (wg dr. G. Motyki). Wg prof. W. Filara było to 5,7 tys.)

___________

Powstanie tego blogu sprowokowała inicjatywa prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenki.

Komentujących uprasza się o zachowanie szacunku dla narodu ukraińskiego. Autor bloga uważa, że UPA była wrzodem na ciele tego narodu i nie można jej winami obciążać ogółu Ukraińców. Z tego powodu nie domagam się żadnych przeprosin od przedstawicieli państwa ukraińskiego.

Nie jestem historykiem, raczej miłośnikiem historii. Nowym czytelnikom zalecam czytanie notek po kolei zaczynając od najstarszej.

Tekst bloga (do maja 2009) jest dostępny w 4 plikach PDF: część I, część II, część III, część IV

Potrzebującym informacji "w pigułce" proponuję kliknięcie tagu podsumowania.

Moje notki:

LUTY 2008:

1. 9.02.1943. Parośla - krwawe preludium.

2. II RP - surowa macocha

3. Śmierć, śmierć, Lachom śmierć!

4. Dlaczego Wołyń?

5. Karty

MARZEC 2008:

6. Ni Lacha, ni Żyda

7. Patrioci, kolaboranci czy zdrajcy?

8. Powstanie, ale jakie?

9. Krzyż

10. 26.03.1943. Masakra w Lipnikach

11. Kto tu był bohaterem, Wiktorze Juszczenko?

KWIECIEŃ 2008:

12. Wołyń na początku 1943r. Spóźniony wstęp.

13. Polnische Schutzmannschaften - w służbie III Rzeszy i Polaków

14. Zagłada. Trzy historie.

15. Polska samoobrona na Wołyniu

16. Świece ofiarne w Janowej Dolinie

17. Wielki tekst Rafała Ziemkiewicza

18. Dwie prawdy

19. Wołyń - kwiecień 1943

MAJ 2008

20. Trzeciomajowe zwycięstwo

21. Co widać przez pomarańczowe okulary

22. Boh żywe

23. Pszenica i kąkol

24. "Jutro" Kłyma Sawura

25. O złych i dobrych esesmanach

26. Chłopi vs. burżuje czyli walka klas?

27. Prawdziwi bohaterowie

28. Wołyń - maj 1943

CZERWIEC 2008

29. 2. czerwca - zemsta za...

30. Moja Rywingate

31. Czerwone Zielone Święta

32. "Ukraińcy mają potężną pracę do wykonania" - frapujący wywiad z Krzesimirem Dębskim

33. Skandal z prezydentem Kaczyńskim w tle

34. Rozkaz numer 1

35. Sprawa Martynowśkiego

36. O najpiękniejszej dziewczynie w Koszowie

37. Wołyń - czerwiec 1943

LIPIEC 2008:

38. 4-5 lipca 1943 - pierwsza bitwa o Przebraże

39. Nie zapomnij Ty o nas, o, święta!

40. Konferencja o ludobójstwie OUN-UPA: zaproszenie ŚZŻAK i IPN

41. Wołyń i Galicja Katyniem współczesnej Polski

42. „Wspomnij na mnie, gdy przyjdziesz do swego...”

43. 14.07.1943 - słońce zachodzi nad Kołodnem

44. O tym, jak Ukrainiec Szopiak robił użytek ze swojej kosy

45. Upadek Huty Stepańskiej

46. Politycy ręce precz od historii!

47. Mysterium iniquitatis - czy w człowieku drzemie Demon?

48. Bitwa o chleb

49. Wołyń - lipiec 1943

SIERPIEŃ 2008

50. Pułkownik Niewiński wciąż walczy

51. Przystanek Bandera

52. Bulba-Boroweć pisze list

53. Remanenty - przegląd prasy ukraińskiej

54. Sprawiedliwość "Muchy"

55. O buncie /grzesiowi dedykuję/

56. Wniebowzięcie

57. 30.08.1943 - Wola Ostrowiecka i Ostrówki

58. Trzecia bitwa o Przebraże czyli wojna, której nie było

59. Wołyń/Galicja Wsch. - sierpień 1943

WRZESIEŃ 2008

60. Dekonstrukcja mitu

61. Konstrukcja mitu, czyli bezpieka i IPN prawdę ci powiedzą

62. Nigdy nikogo życia nie pozbawi...

63. Wołyń/Galicja Wsch. - wrzesień 1943

PAŹDZIERNIK 2008:

64. Święte słowa Johna-Paula Himki

65. Retrospekcje: wojna polsko-ukraińska 1918-1919

66. Zastraszyć księdza

67. Wołyń/Galicja Wsch. - październik 1943

LISTOPAD 2008:

68. W telewizji pokazali

69. Ocalić od zapomnienia

70. 16.11.1943 - zwycięstwo "Bomby"

71. Wiktor Poliszczuk (1925-2008)

72. Wojciechowski, podejdź no do płota!

73. Wołyń/Galicja Wsch. - listopad 1943

GRUDZIEŃ 2008:

74. "Brutalny, bezrefleksyjny, fanatyczny" - ks. Isakowicz-Zaleski

75. Angela Merkel: Niemcy wybaczają Polakom Auschwitz

76. Męczennik o. Ludwik Wrodarczyk

77. Prawdziwi bohaterowie (2)

78. Wigilia A.D. 1943

79. Wołyń/Galicja Wsch. - grudzień 1943

STYCZEŃ 2009:

80. Stepan Bandera - ukraiński bin Laden

81. Czarna sukienka czyli o leśnikach

82. Odsiecz Ołyki

83. 27 Wołyńska Dywizja Piechoty AK

84. Gdzie są mężczyźni?

85. Wołyń/Galicja/Lubelszczyzna - styczeń 1944

LUTY 2009:

86. Hanaczów stawia opór

87. Czy na Ukrainie będą burzyć polskie pomniki?

88. Retrospekcje: Galicja

89. Szlachta

90. Inaczej

91. Ratunku, Polacy mnie biją!

92. Czerwone noce w powiecie rohatyńskim

93. Po Wołyniu była Galicja 

94. Przypadek

95. Huta Pieniacka - największa zbrodnia na wsi polskiej

96. Wołyń/Galicja/Lubelszczyzna - luty 1944

MARZEC 2009:

97. Retrospekcje: Zamojszczyzna

98. Obraz zbliżony do prawdy i prawda

99. Odwet

100. Legenda – nie legenda

101. Prawdziwi bohaterowie (3)

102. Jaja po wołyńsku – z książki kucharskiej redaktora W.

103. Historia z perspektywy żaby

104. Wierszem

105. Szok

106. Wołyń/Galicja/Lubelszczyzna - marzec 1944

KWIECIEŃ 2009:

107. Drugie życie... morderców

108. Ostatnia niedziela

109. Prawdziwi bohaterowie (4)

110. Pomóżmy Wiktorowi Juszczence!

111. Kto dziś pamięta o Ormianach?

112. Bitwa pod Hurbami

113. Wołyń/Galicja/Lubelszczyzna – kwiecień 1944

MAJ 2009:

114. Rektorowi KUL pro memoria

115. Zapomniane wypędzenia

116. O pomnikach, profanacjach, polityce i piłce (nożnej)

117. ”Gonił nas człowiek z siekierą”, ale to nie było tak, jak myślicie

118. Wielka Polska o nich zapomniała!

119. Galicja/Lubelszczyzna/Wołyń - maj 1944

CZERWIEC 2009:

120. Bratni naród na Kresach

121. Jeszcze o Ziemkiewiczu

122. Nie-Cała prawda

123. Negacjonista

124. Bajka

125. Galicja/Lubelszczyzna/Wołyń - czerwiec 1944

LIPIEC 2009:

126. Dishonoris causa

127. Jak to było z piłami na Wołyniu

128. Chcemy innej historii!

129. Polska samoobrona we Wschodniej Galicji

130. Galicja/Lubelszczyzna/Wołyń - lipiec 1944

SIERPIEŃ 2009:

131. Alternatywna trasa rajdu Bandery

132. Krakowskimi śladami Stepana Bandery

133. Kolejny ważny tekst Wołodymyra Pawliwa

134. Galicja/Lubelszczyzna/Wołyń - sierpień 1944

WRZESIEŃ 2009:

135. Istriebitielnyje Bataliony - w służbie NKWD i Polaków

136. Galicja/Wołyń - wrzesień 1944 (+ Legnica!)

PAŹDZIERNIK 2009:

137. SB – fałszywi bohaterowie

138. Galicja/Wołyń - październik 1944 (+ Legnica bis)

LISTOPAD 2009:

139. Karta się odwraca

140. Galicja/Wołyń – listopad 1944

GRUDZIEŃ 2009:

141. Tylko we Lwowie

142. Ihrowicka kolęda

143. Galicja/Lubelszczyzna/Wołyń - grudzień 1944

STYCZEŃ 2010:

144. Niezwykła historia jakich było wiele

145. Wikipedia pod specjalnym nadzorem

146. Galicja/Lubelszczyzna/Wołyń - styczeń 1945

LUTY 2010:

147. Juszczenko przegiął

148. Ludobójcy i ludzie

149. Śmierć kata

150. Мила моя, што-то буде з нами? (kresowe mity, nie-mity)

151. Galicja/Wołyń - luty 1945

MARZEC 2010:

152. Spirala odwetu

153. Warto rozmawiać?

154. Koniec

155. Galicja/Lubelszczyzna - marzec 1945 + bojkot zbiórki na KUL

KWIECIEŃ 2010:

156. Wyprawa kijowska AD 2010

157. Galicja/Lubelszczyzna - kwiecień 1945

MAJ 2010:

158. Galicja/Lubelszczyzna - maj 1945

CZERWIEC 2010:

159. Galicja/Lubelszczyzna - czerwiec 1945

LIPIEC-SIERPIEŃ 2010:

160. 67. rocznica Krwawej Niedzieli na Wołyniu

161. Galicja/Lubelszczyzna - lipiec-sierpień 1945

WRZESIEŃ 2010:

162. Komu Andrzej Kunert zamierza stawiać pomniki?

163. Galicja/Wołyń/Lubelszczyzna - wrzesień 1945

PAŹDZIERNIK 2010:

164. Nienawiść w polityce

165. Galicja/Lubelszczyzna/Wołyń - październik 1945

LISTOPAD 2010:

166. Ze szczerej piersi się wyrwało...

167. Galicja/Lubelszczyzna - listopad 1945

GRUDZIEŃ 2010-STYCZEŃ 2011:

168. Krwawe świętowanie

169. Skandal w Przemyślu + podsumowanie 12.1945-01.1946

LUTY 2011:

170. Dlaczego dr Motyka nie powinien zasiadać w Radzie IPN

171. Luty 1946 - podsumowanie

MARZEC-KWIECIEŃ 2011:

172. Łuny w Bieszczadach

173. Światowe autorytety przypominają o polskich ofiarach Wołynia

174. Marzec-kwiecień 1946 – podsumowanie

MAJ-CZERWIEC 2011:

175. Czy Bronisław Komorowski potępi Armię Krajową?

176. Maj-czerwiec 1946 - podsumowanie

LIPIEC-SIERPIEŃ 2011:

177. "To my znamy prawdę..." - 68 rocznica rzezi wołyńskich

178. Lipiec-sierpień 1946 - podsumowanie

WRZESIEŃ-GRUDZIEŃ 2011:

179. Za co bierze pieniądze radca ambasady RP w Kijowie, p. Hnatiuk?

180. Jak to się robi w Warszawie

181. Ale palma czyli GW vs. Ziemkiewicz, odcinek 1943

182. 5 Professoren und Wahrheit, du bist verloren (+ IX-XII.1946)

STYCZEŃ-LUTY 2012:

183. Skandal na Ukrainie + podsumowanie 01-02.1947

MARZEC 2012:

184. Podsumowanie marca 1947 (śmierć gen. Świerczewskiego)

KWIECIEŃ-GRUDZIEŃ 2012:

185. Genocidum atrox

186. Awantura o akcję "Wisła" (+podsumowanie)

ROK 2013:

187. Walczymy o Dzień Pamięci Męczeństwa Kresowian

188. Elity III RP: nacjonalizm jest OK, byle ukraiński

189. Eksperci – po owocach ich poznacie

190. A ile ofiar zadowoliłoby p. Szeptyckiego?

191. Michnik stoi tam, gdzie OUN

______________________________

"Wychowanie w niepamięci, świadome ukrywanie, czy fałszowanie faktów, stawianie zbrodniarzom pomników to najbardziej podła rzecz, jaka może się wydarzyć cywilizowanym narodom..." Stanisław Srokowski,"Nienawiść"

"W interesie naszych narodów leży znormalizowanie naszych stosunków, co wymaga powiedzenia sobie w oczy całej prawdy - ale tylko prawdy." - Jerzy Giedroyć

IPN5

Kontakt: dymitr.mohort[małpa]interia.pl

Ostatnie notki

Obserwowane blogi

Ostatnie komentarze

  • Nie ma zgody na pomniki UPA w Polsce.
  • @Autor Odbiorą mu dopiero gdy skończy jak Janukowycz. A że skończy to pewne.
  • @Autor Oczywiście, że nikt tych jeńców intencjonalnie nie zabijał.

Tematy w dziale Kultura