Decyzja nie była łatwa a jej podjęcie "dojrzewało" kilkaset lat. Mowa o drodze wodnej łączącej Zalew Wiślany z Morzem Bałtyckim.
Tworząca się przez wieki Mierzeja Wiślana w końcowej fazie doprowadziła do zablokowania swobodnej żeglugi z portu w Elblągu na morze... Tu można rozważać, czy rzeczywiście było to "niemożliwe", czy też skuteczność organizacji żeglugi między polskimi portami nad Zalewem Wiślanym a Bałtykiem zależała od polityki ZSRR a później Rosji.
Ostatecznie przygotowano projekty końcowe i podjęto decyzję o rozpoczęciu prac ziemnych.
W pierwszej kolejności trzeba było usunąć drzewostan porastający wydmę na trasie projektowanego przekopu. Prace drwalskie trwały zaledwie tydzień. Drewno zostało usunięte i miejmy nadzieję, że zostało rozważnie zagospodarowane.
Kolejnym etapem było usunięcie korzeni oraz ściółki leśnej i dopiero wtedy można było przystąpić do właściwego korytowania. Kanał łączący Zalew Wiślany z Zatoką Gdańską liczy ponad kilometr długości. Zaprojektowano przekop znacznej szerokości na długości ponad 1,2 kilometra ze śluzą o szerokości 25 m i długości 200 m oraz "lejami" redukującymi przekop do szerokości śluzy.
Zadaniem śluzy jest ograniczenie swobodnego wlewania się wód morskich do zbiornika słodkiej wody Zalewu Wiślanego.
Kolejnym ograniczeniem jest też głębokość trasy żeglugowej. Z uwagi na parametry żeglugowe portu w Elblągu przewidziano możliwość żeglugi jednostek o zanurzeniu do 4,5 m. Aby statki o tym zanurzeniu mogły dotrzeć do portu w Elblągu, trzeba też przygotować tor wodny o szerokości ok. 120 m będący przegłębieniem obecnego dna Zalewu Wiślanego. Tam faktyczna głębokość wody wynosi ok. 2-3 m, więc żegluga na wodach Zalewu dla statków o większym zanurzeniu jest ograniczona. Nie stanowi ona jednak problemów dla jednostek o zanurzeniu mniejszym, więc należy liczyć się z szeroką ofertą dla mniejszych jednostek pływających wzdłuż brzegów Zalewu.
Nie wykluczałbym w przyszłości albo tworzenia nowych szlaków żeglugowych w akwenie Zalewu a nawet z pogłębieniem go w sposób umożliwiający swobodną żeglugę na całym akwenie Zalewu Wiślanego.
I tu pojawia się kolejny problem do dyskusji, ponieważ Zalew Wiślany jest podzielony na obszary w granicach polski oraz Rosji. Nie wykluczałbym w przyszłości wyznaczenia toru wodnego dla jednostek z zanurzeniem do 4,5 m do portów znajdujących się po stronie rosyjskiej, gdyby parametry toru wodnego Cieśniny Pilawskiej ograniczały ruch jednostek o takim zanurzeniu. Ale jest to już problem międzynarodowej polityki gospodarczej.
Ważne, że w zasadzie wszystkie prace wcześniej zaplanowane już zostały wykonane i obecnie wykonuje się niezbędny zakres umożliwiający uporządkowanie placu budowy. Od strony południowej trwają prace przy usuwaniu zwałów piasku, który wcześniej służył jako zabezpieczenie placu budowy przed niekontrolowanym zalaniem. Trwa też usuwanie piasku z wejścia do śluzy od strony północnej. Tu również trwają końcowe prace polegające na zachowaniu odpowiedniej głębokości przekopu.
Jeżeli chodzi o samą śluzę, to jest ona konstrukcją betonową osadzoną na palach betonowych wbitych w dno przekopu. Ściany przekopu są osadzone w postaci pali Larsena zabezpieczonych oczepem betonowym. Na całej długości przekopu wykonano urządzenia ułatwiające uwiązanie statków do brzegu, jeżeli zajdzie taka konieczność.
O ile na całej trasie żeglugowym dno jest naturalne i pozwala na żeglugę jednostek o zanudzeniu do 4,5 m, to w korycie samej śluzy, gdzie dno jest betonowe, głębokość jest zwiększona do 6 m.
Śluzę zamykają przesuwne wrota, po dwa od strony północnej i dwa od strony południowej. Jest to rezerwa na wypadek, gdyby nastąpiła awaria wrót lub konieczność ich naprawy.
Warto dodać, że koryto śluzy w części poza wrotami z każdej strony wyposażone jest w specjalne obniżenie, z którego zwierzęta będą mogły zejść do wody i przepłynąć na drugi brzeg.
Aby zapewnić ciągłość ruchu drogowego pomiędzy miejscowościami z obu stron mierzei, wybudowano dwa mosty obrotowe, z których jeden zawsze pozwoli na przejazd samochodów. Odpowiednio zaprogramowana sygnalizacja ma uprzedzić kierowców o ewentualnym otwarciu jednego z mostów dla jednostek pływających, co wiąże się z koniecznością z korzystania z przeprawy drugim mostem.
Sam kanał przekopu od strony morza jest osłonięty specjalnie wzniesionymi falochronami - jeden od strony zachodniej jest prostopadły do linii brzegowej Mierzei, drugi początkowo także jest prostopadły do linii brzegowej Mierzei, ale w pewnej odległości przechodzi w łagodny łuk w kierunku zachodnim i osłania wlot do przekopu od strony północnej. Taki układ falochronów chroni ujście wód zalewu przed falą płynącą z wiatrem od strony północnej i jednocześnie będzie osłaniał kanał przekopu przed zamulaniem piaskiem niesionym przez wody Bałtyku.
Oficjalne otwarcie nowej drogi żeglugowej przewidziane jest na 17 września tego roku, ale już od kilku dni nie ma żadnej fizycznej bariery uniemożliwiającej żeglugę między Morzem Bałtyckim i wodami Zalewu Wiślanego. Sądzę, że do tego czasu żegluga turystyczna będzie w jakiejś mierze bardzo utrudniona, ale już można będzie przepływać z wód morskich na wody Zalewu Wiślanego jednostkami transportującymi materiały niezbędne do przebudowy ujścia rzeki Elbląg między samym Zalewem a portem w Elblągu.
A jak to wyglądało na przestrzeni tych dwóch lat - przedstawia najnowszy film dostępny w sieci:
https://www.youtube.com/watch?v=UdAgPZTfxO4
Trwają też prace nad budową Wyspy Estyjskiej, która docelowo będzie siedliskiem dla ptaków gniazdujących w rejonie Zalewu Wiślanego.
Już wykonano zabudowę ścianami Larsena całego obrysu przyszłej wyspy i trwają prace przy utworzeniu jej brzegów od strony wód zalewu. Docelowo, po wypełnieniu jej piaskiem pozyskanym w związku z pogłębieniem wód Zalewu Wiślanego w obrębie nowej trasy żeglugowej będzie ona wznosić się ponad poziom wody na wysokość około 3-4 m i zostanie obsadzona roślinnością stanowiącą siedlisko gniazdujących tam ptaków.
Sam obejrzałem niemal wszystkie relacje filmowe - ale o tym już wspominałem wcześniej. Oto linki dla tych, którzy chcieliby wiedzieć więcej:
1. o tych, którzy systematycznie obserwowali przebieg prac:
https://www.salon24.pl/u/dobrezycie/1230500,polaczenie-baltykuz-zalewem-wislanym-juz-lada-dzien
2. kronika przekopu w okresie 2018-2021
Komentarze
Pokaż komentarze (6)