zagłada miasta...

Okres II wojny światowej jest już zapomniany a ślady działań wojennych dawno zostały zatarte. Nawet te, które jeszcze w latach 70. XX wieku przypominały ten trudny czas.

Wrocław znajdował się w granicach państwa niemieckiego, więc tutaj wojna zaczęła się znacznie później, niż na terenie Polski w jej granicach z 1939 roku.

Warto przypomnieć, że działania wojenne tego miasta rozpoczęły się decyzja o powstaniu Festung Breslau.

Decyzją niemieckich władz w styczniu 1945 roku wyprowadzono ludność niemiecką z miasta. A zima była wtedy bardzo mroźna. Rozkaz był bezwzględny. Miasto musieli opuścić wszyscy jego mieszkańcy.

Tu warto przypomnieć o grupie Polaków wyprowadzonych z Warszawy po zakończeniu powstania w sierpniu 1944 roku. Byli to głównie mężczyźni. I mimo, że władze niemieckie nakazały wyprowadzenie ludności niemieckiej z miasta, rozkaz nie dotyczył Polaków. Przydzielono im zadanie usuwania szkód, które byłyby spowodowane działaniami frontowymi. Gasili oni powstające w wyniku nalotów pożary. Wynosili rannych niemieckich żołnierzy z pola walki, usuwali gruzy z ulic, by zapewnić komunikację w mieście.

Tymczasem działania frontowe ominęły miasto. Owszem, zostało ono otoczone, ale pierścień okrążenia pozostał niedomknięty, by umożliwić niemieckim oddziałom opuszczenie miasta. A zniszczenia, które znamy z fotografii po wyzwoleniu - powstały w wyniku wykonania rozkazu dowództwa Festung Breslau. Pozostawiono tylko narożne kamienice, by zapewnić wgląd w pole walki a pozostałe budynki - jeszcze przed nadejściem frontu - wyburzyli niemieccy saperzy. Sterty gruzów na ulicach miały zdecydowanie utrudnić sowieckiej Armii Czerwonej natarcie i wyparcie resztek niemieckiego garnizonu.

Ruiny dość długo przypominały o wydarzeniach wojennych, ale przybysze z różnych stron Polski, w szczególności przesiedleńcy ze wschodnich Kresów, pracowicie i starannie odbudowali miasto przywracając je do życia.

Odbudowę miasta prowadzili naukowcy z uczelni Lwowskich, którzy wraz z przyszłymi studentami odbudowali wrocławski Uniwersytet oraz Politechnikę Wrocławską. Ulice miasta wypełniał gwar ludności z akcentami i lwowskimi, i wilniackimi. Tu tworzyła się nowa społeczność, nowa kultura, tu tworzył się nowy język polski w wersji literackiej.

Wrocław odbudowywali także i Warszawiacy, którzy tu zostali przemieszczeni karnie przez niemieckiego okupanta po zakończeniu powstania warszawskiego. Wrocław stał się także miejscem powrotu Polaków demobilizowanych z armii gen. Andersa, Polaków wracających z Wielkiej Brytanii...

Dzisiaj trudno jest uwierzyć, jak bardzo inaczej wyglądały ulice, które znamy...