W San Sebastian (po baskijsku Donostia) od 1953 roku odbywa się Festiwal Filmowy. Z jakiegoś powodu jest dużo mniej znany niż Festiwal w Cannes czy Berlinie, chociaż w San Sebastian prezentowane są dzieła równie znanych reżyserów, a miasto w czasie festiwalu jest odwiedzane przez sławnych i popularnych – wystarczy wspomnieć choćby Julię Roberts czy Woody’ego Allena. Dwa lata temu, kiedy miałam okazję być na tym festiwalu, główną gwiazdą był Quentin Tarantino, który prezentował premierowe wtedy „Bękarty wojny”, na pokazie filmu pojawił się też Brad Pitt. W festiwalu uczestniczyli także Francois Ozon, Naomi Watts czy Jim Jarmusch. A jednak ilu filmowych laików słyszało o San Sebastian – w porównaniu do Berlina czy Cannes?
To retoryczne pytanie jest doskonałą ilustracją powodów, dla których San Sebastian zasłużyło na tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2016. Podobnie jak w Polsce wybór Wrocławia wywołał wiele dyskusji, tak w Hiszpanii wybór San Sebastian stał się sprawą bardzo kontrowersyjną, dyskutowaną w całym kraju. Faworytem była Kordoba, ale przecież Kordobę wszyscy już znają, prawda? Może więc najpierw kilka słów o tym, czym w ogóle jest tytuł Europejskiej Stolicy Kultury. Tradycja przyznawania tego tytułu została zapoczątkowana w 1985 roku, a według oficjalnej strony Komisji Europejskiej tytuł ma wyrażać i promować kulturową różnorodność Europy. Miasto jest wybierane Europejską Stolicą Kultury „nie tylko za to, czym już jest, ale przede wszystkim za to, co planuje zrobić w danym roku, który musi być wyjątkowy” (więcej informacji tutaj: http://ec.europa.eu/culture/our-programmes-and-actions/doc413_en.htm). Takie zresztą zarzuty stawia się przecież Wrocławiowi – to miasto znane i popularne, odwiedzane przez tłumy turystów. Dlaczego nie przyznać tytułu miastu, które jest ciekawe i ma bogatą ofertę kulturalną, ale potrzebuje promocji? Właśnie to zrobili Hiszpanie. Więc skąd kontrowersje?
Przeciwnicy wyboru San Sebastian wskazują, że to kulturalna stolica Kraju Basków – separatystycznego regionu Hiszpanii, kojarzącego się przede wszystkim z terrorystyczną organizacją ETA. San Sebastian jest stolicą prowincji Gipuzkoa, chyba najbardziej baskijskiej z wszystkich części Kraju Basków. Do tego w ostatnich wyborach samorządowych w Kraju Basków zwyciężyli nacjonaliści z nowej koalicji Bildu – krytycy wskazują, że Donostia będzie reprezentowała stereotypowy obraz Kraju Basków walczącego o niepodległość, a tym samym negatywny obraz Hiszpanii jako całości. A przecież jest zupełnie odwrotnie.
Program San Sebastian, pod jakim miasto ubiegało się o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury, nazywa się „olas de energia ciudadana”, co w wolnym tłumaczeniu znaczy „fale energii obywatelskiej”. O programie można przeczytać tutaj: http://www.sansebastian2016.eu/web/guest/ss_ciudad_candidata/porque_ss, w skrócie chodzi o to, żeby aktywizować obywateli poprzez kulturę. Dzięki temu Donostia zamierza walczyć z negatywnymi stereotypami i wizerunkiem Kraju Basków jako niebezpiecznego czy mało atrakcyjnego. W San Sebastian dzieje się wiele – oprócz międzynarodowego Festiwalu Filmowego co roku organizowany jest również międzynarodowy Festiwal Jazzu (Jazzaldia).
Odbywa się też mnóstwo lokalnych świąt i festiwali – najbardziej znanym z nich jest Tamborrada – 2o stycznia (święto miasta) całe miasto przez dobę żyje w rytmie bębnów. Święta lokalne to doskonała okazja, żeby poznać kulturę i tradycje baskijskie – bardzo ciekawe i bardzo różne od hiszpańskich. Trudno tu zjeść paellę czy wypić sangrię, można za to posłuchać występów tradycyjnych baskijskich poetów (bertsolaris), zobaczyć jak Baskowie grają w pelotę, a zamiast tapas spróbować baskijskich pintxos.
Tytuł Europejskiej Stolicy Kultury przyznany San Sebastian to ogromna szansa dla miasta – radość, jaka towarzyszyła ogłoszeniu wyników pozwala sądzić, że szansa wyczekiwana i wypatrywana przez obywateli. Bilbao znane jest z Muzeum Guggenheima, Pamplona z racji festiwalu San Fermin (tłumy uciekające przez bykami po ulicach Pamplony), a San Sebastian? Rok 2016 to szansa, żeby i to baskijskie miasto znane było turystom i wielbicielom kultury z całego świata.
Hiszpania to kraj bardzo podzielony, najważniejsze są poszczególne regiony, a nie kraj jako całość. Kraj Basków to region, gdzie nastroje separatystyczne są najsilniejsze, to również jedyny region, w którym rozwinął się terroryzm. Z tego też powodu wydaje się zrozumiałe, że reszta Hiszpanii z niezbyt wielką radością przyjęła wiadomość o nobilitacji miasta właśnie z tej części kraju. Donostia to jednak nie tylko walka o autonomię i maniestacje przeciwko rządowi hiszpańskiemu, to również przepiękne miasto, wspaniali ludzie i ogromna różnorodność kultury. To miasto, które dzięki swojej działalności w ostatnich latach i planom na przyszłość zdecydowanie zasłużyło na szansę, jaką daje tytuł Europejskiej Stolicy Kultury.
Zorionak (czyli gratulacje)!
* Nie wiem jak dokładnie przetłumaczyć zwrot „Aupa Donosti”, bo „aupa” znaczy dosłownie coś w rodzaju „cześć/hej”, w tym znaczeniu jednak można to przetłumaczyć pewnie jako „naprzód Donostia”. Baskowie często używają tego sformułowania dopingując jakieś miasto – kiedy odbywały się regaty każde miasto w Kraju Basków było pełne flag i transparentów z tym właśnie hasłem.
Komentarze
Pokaż komentarze