Nie tylko Kazachstan
Blog jest pokłosiem moich zainteresowań związanych z Kazachstanem i Azją Środkową oraz zagadnieniami migracyjnymi, ze szczególnym uwzględnieniem repatriacji.
4 obserwujących
67 notek
51k odsłon
  181   0

Repatriacja – definicyjne dylematy i próba ich rozwiązania

W ostatnich latach zdaje się dominować pogląd, że repatriacja obejmuje wyłącznie Polaków lub potomków Polaków wywiezionych przymusowo z dawnych ziem polskich do Centralnej Azji – dawnych republik ZSRR. Dzieje się tak za sprawą wypowiedzi, działań polityków i urzędników państwowych oraz publikacji medialnych.

Przytaczana wyżej Sałacińska-Rewiakin, na podstawie rozmów z repatriantami z Kazachstanu, którzy uważają Polskę za swoją historyczną ojczyznę, twierdzi, że repatriacja nie ma charakteru terytorialnego, a bardziej kulturowy i ideologiczny. To bliskie mojemu rozumieniu repatriacji, która jawi mi się jako proces migracyjny o szczególnym nacechowaniu emocjonalnym. Proces ten w oficjalnej nomenklaturze państwowej stanowi swoiste zadośćuczynienie za krzywdy doznane przez Polaków, którzy po wejściu w życie traktatu ryskiego znaleźli się poza granicami Rzeczpospolitej, na terytorium republik białoruskiej i ukraińskiej, a w latach 30. minionego stulecia zostali deportowani do republiki kazachskiej i innych republik w Azji Centralnej.

Dziś, w drugiej dekadzie XXI w., ponad 80 lat po deportacjach, do Polski wracają nie owi deportowani, ale ich potomkowie, często już o korzeniach tylko w części polskich. Wielu z nich nigdy w Polsce nie było, ale wszyscy deklarują przywiązanie do tradycji i kultury polskiej oraz ich kultywowanie. To potwierdza tezę o ideologicznym czy kulturowym charakterze repatriacji.

Kolejny istotny element, którego nie sposób pominąć przy definiowaniu pojęcia repatriacja, to zaangażowanie nie tylko polityczne, administracyjne, ideologiczne, ale i materialne aparatu państwowego. Bez tego czynnika „powroty do ojczyzny” nie byłyby na szerszą skalę (a może w ogóle) możliwe.

Ponadto, owo zaangażowanie skierowane jest do osób (i ich potomków), które zostały zmuszone do opuszczenia terytorium Polski lub straciły kontakt z Polską w wyniku zmiany granic, czyli znalazły się poza krajem nie z własnej woli.

Mając na uwadze wszystko powyższe - historyczne konteksty, zmiany, jakim ulegało rozumienie repatriacji, emocje towarzyszące powrotom do Polski oraz współczesny stan procesów migracyjnych z udziałem Polaków (i to kto w nich uczestniczy) przyjmuję, że na gruncie polskim:

Repatriacja to (uznawany za symboliczny powrót) przyjazd do Polski Polaków, którzy zostali wysiedleni z terenów należących w przeszłości do Polski w głąb ZSRR lub potomków tych Polaków zamieszkujących dziś terytoria dawnych republik radzieckich. Przyjazd ten wiąże się z przyjęciem obywatelstwa polskiego i zamiarem zamieszkania na stałe w Polsce, a w jego zorganizowanie i sfinansowanie zaangażowane jest państwo polskie lub samorządy lokalne. Zarówno administracja państwowa, jak i samorządowa zapewniają wsparcie repatriantom w ułożeniu sobie życia w Polsce.

#prawo #polityka #socjologia #repatriacja #migracje #ZSRR

Literatura:

Encyklopedia Popularna, 2015, Państwowe Wydawnictwo Naukowe

Hut P., 2002. Warunki życia i proces adaptacji repatriantów w Polsce w latach 1992-2000, Oficyna wydawnicza ASPRA-JR

Kość-Ryżko K., 2014, Dylematy samookreślenia polskich repatriantów z Kazachstanu. Studium etnopsychologiczne, Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk

Kurenda M., 1999, Polityka repatriacyjna Polski. Zarys ewolucji rozwiązań instytucjonalno-prawnych w latach 1918-1998, Ekspertyzy BSE Nr 188

Piesowicz K., 1988, Wielkie ruchy migracyjne [w:] Studia Demograficzne 4/94

Ruchniewicz M., 2000, Repatriacja ludności polskiej z ZSRR w latach 1955–59, Oficyna Wydawnicza Wolumen

Sałacińska-Rewiakin J., 2014, Deportowani i repatrianci. Trzy pokolenia kazachstańskich Polaków wobec problemu tożsamości, Narodowe Centrum Kultury

Ustawa o obywatelstwie polskim, 1962, Dz.U. nr 10 poz. 49

Ustawa o repatriacji, 9.11.2000, Dz. U. nr 106, poz. 1118

Ustawa o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2017 poz. 858

Wielki Słownik Wyrazów Obcych, 2015, Krakowskie Wydawnictwo Naukowe

Wyszyński R., 2008, Citizenship or Nationality – a Difficult Return from Kazakhstan [w:] Homecoming. An Anthropology of Return Migrations, E. Nowicka, H. Firouzbakhch(red.), Zakład Wydawniczy „Nomos”

Lubię to! Skomentuj1 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale Polityka