O postępie

Piękne zdjęcia z kamer obserwacyjnych dokumentujących starty promów kosmicznych można obejrzeć na YouTube.  Pomyśleć, że program promów kosmicznych rozpoczął się, gdy byłem w szkole podstawowej, nikt nie słyszał wtedy o fotografii cyfrowej, komputery miały moc mniejszą niż dzisiejsze telefony komórkowe, a jednak zbudowano najbardziej złożoną maszynę w historii cywilizacji. W sumie, patrząc już z lekkiego dystansu na wiek dwudziesty, mimo wszystkich jego okropieństw trzeba przyznać, że był to też okres gigantycznego postępu wiedzy i technologii. Samochody i samoloty, radio, telewizja, telefony, satelity, statki kosmiczne, antybiotyki, Internet, komórki. Poznanie podstaw kodu genetycznego, teoria względności, bomba atomowa. Większość z tego wymyślono lub odkryto w ciągu kilkudziesięciu lat. Wręcz zaryzykować można stwierdzenie, że obecnie postęp naukowy jakoś wyhamował, dzisiejsze nowe technologie są na ogół rozwinięciem odkryć dokonanych wcześniej. Druga połowa dwudziestego wieku była (na świecie, bo u nas wtedy był tylko Gomułka i Gierek) okresem romantycznym w rozwoju techniki. W latach 50. Freeman Dyson snuł koncepcje statku kosmicznego napędzanego eksplozjami bomb wodorowych, w latach 60. ludzie polecieli w kosmos za pomocą maszyn sterowanych przez komputer o 32 kilobitach RAM, ba! dolecieli na Księżyc i wrócili! Wymyślono wtedy samoloty naddźwiękowe, promy kosmiczne i Internet. Dzisiaj jakoś spuściliśmy z tonu: następców Concorde'a brak, Księżyc czeka aż polecą nań Chińczycy, co jeszcze chwilę im zajmie, promy kosmiczne idą do muzeum, a do łask wróciły staromodne Sojuzy. Jeśli założyć, że postęp cywilizacyjny dokonuje się skokowo, po nagromadzeniu odpowiedniego kapitału wiedzy i wytworzeniu się sprzyjającej sytuacji społecznej, może nas teraz czekać okres letargu, kiedy będziemy konsumować owoce dokonanych już odkryć i wynalazków, czekając na nowego Einsteina, Watsona z Crickiem czy Hawkinga, by znowu zburzył nasz aktualny paradygmat myślowy i przestawił ludzkość na nowe tory rozwoju. Ciekawe, czy zdarzy się to jeszcze za mojego życia.