Szybka analiza
Liczby i wykresy nie mówią wszystkiego, ale jak dobrze je się zastosuje - coś jednak powiedzą.
3 obserwujących
4 notki
6360 odsłon
  1034   0

„Plan Morawieckiego” niczym „Kot Schrodingera” – zrealizowany czy nie?

fot. Krystian Maj/KPRM
fot. Krystian Maj/KPRM



Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju (tzw. SOR czy też tzw. „Plan Morawieckiego”), w założeniu miała być kompasem polityki gospodarczej rządu PiS w wygranych wyborach w roku 2015, firmowany osobą Mateusza Morawieckiego – wcześniej prezesa Banku Zachodniego WBK, potem ministra rozwoju i wicepremiera kierującego polityką gospodarczą nowego rządu, w końcu Premiera RP. Pierwsza wersja planu została zaprezentowana na początku 2016 roku, wtedy też rozpoczęto realizację pierwszych programów. Po poprawkach plan został ostatecznie przyjęty do realizacji przed rząd w lutym 2017 roku. Strategia była swoistą „mapą drogową” szeregu działań do podjęcia przez państwo, które miały przynieść postępy w sferze gospodarczej i społecznej w ciągu najbliższych lat. Główna część planu było rozpisana do roku 2020 (ale część jest zaplanowana z dalszym horyzontem do 2030 roku). Rok 2020 już upłynął, w związku z czym można już zadać pytanie – czy i w jakim stopniu SOR został zrealizowany? Był sukcesem czy porażką?

Rozbieżne oceny realizacji

Chociaż SOR nie jest już medialnym tematem na czołówki gazet i portali, to Plan oczywiście podlegał, i nadal podlega, najróżniejszym, często skrajnie odmiennym ocenom ekonomicznym czy politycznym (granica między nimi jest płynna). Dla przykładu z jednej strony mamy raport Instytutu Obywatelskiego (zaplecza PO) ze stycznia 2021 pt. „Stracone cztery lata” opisujący gospodarkę za rządów PiS i realizację SOR – oczywiście w jak najczarniejszych barwach. Z drugiej strony w lutym 2021 Polski Fundusz Rozwoju (zarządzający dużą częścią projektów wskazanych w SOR) na konferencji podsumowującej realizację „Strategii” wprost wskazał na wykresach, że główne cele Strategii zostały całkowicie osiągnięte, w związku z czym SOR jest bezdyskusyjnym sukcesem. Oczywiście niezależnie od tego, jak bardzo pudrować politykę „otoczką ekspercką”, nie sposób uciec od tego, że motywacje obu odmiennych ocen, jak i wielu innych w przestrzeni dyskusji, były polityczne i po prostu wybiórcze. Nie jest to zaskoczeniem z– bardzo często przy ocenie wielu projektów i planów gospodarczych, szczególni reguły e ogólnych, operuje się  na takich subiektywnych ocenach i bardzo trudno wyjść ponad to.

„Plan Morawieckiego”, kolejny z dużych planów realizowanych w III RP,  różni się jednak od poprzednich projektów. Po raz pierwszy powstała strategia, która poza ogólną identyfikacją wyzwań i  wskazaniem pewnych obszarów tematycznych, zawierała dokładniejszą listę projektów do realizacji i przede wszystkim 79 konkretnych wskaźników – mierników stopnia wykonania.
To pozwala po raz pierwszy III RP, nie tylko wedle subiektywnych ocen czy wedle wybiórczego doboru statystyk, ale za pomocą wcześniej wskazanych mierników (dobór jak i otrzymany jest przez to wskaźnik realizacji jest siłą rzeczy mniej subiektywny), znacznie precyzyjniej zweryfikować stan realizacji SOR, jak i szerzej polityki gospodarczej rządu PiS w ostatnich latach. Na podstawie mierników wskazanych w „Strategii” można spróbować się takiej weryfikacji podjąć. Ale najpierw w krótko o tym, jak „Strategia” jest zbudowana.

Konstrukcja „Planu Morawieckiego” w pigułce

Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju  składa się następujących elementów:
- Ogólnego wstępu: Identyfikacji  głównych obszarów hamujących, lub mogących potencjalnie hamować proces szybkiego wzrostu gospodarczego i konwergencji (doganiania) gospodarek najzamożniejszych państw, wskazania dotychczasowych motorów wzrostu gospodarczego i możliwych czynnikach zewnętrznych mogących wpłynąć na gospodarkę. Zarysowania działań które by zminimalizowały lub przezwyciężyły negatywne zjawiska i zmaksymalizowały te pozytywne.
- Określenia celu głównego, nadrzędnego. Zgodnie z SOR:
 image
- Miernikiem realizacji głównego celu zostały 4 wskaźniki: odpowiedni wzrost PKB w relacji do średniej państw UE, odpowiedni wzrost dochodów gospodarstw domowych w relacje do średniej państw UE, spadek zagrożenia ubóstwem lub wykluczeniem społecznym, spadek nierówności dochodowych mierzonych wskaźnikiem Giniego (dokładniejsze, liczbowe opisy głównego celu znajdują się w dalszej części artykułu).
- SOR zakłada iż w realizacji mierników celu głównego mają pomóc cele szczegółowe, zawarte w oparte o 75 innych konkretnych mierników rozwoju, których realizacja ma wesprzeć realizację mierników celu głównego. Cele szczegółowe podzielono na 3 kategorie:
„Cel szczegółowy I – Trwały wzrost gospodarczy oparty coraz silniej o wiedzę, dane i doskonałość organizacyjną” – przede wszystkim zwiększenie kapitału polskich firm i ich ekspansja, wzrost eksportu i poprawa salda handlowego, poprawa salda obrotów bieżących,  wzrost stopy inwestycji, wzrost wydatków na badania i rozwój, wytwarzanie produktów innowacyjnych - o wyższej wartości dodanej.
„Cel szczegółowy II – Rozwój społecznie wrażliwy i terytorialnie zrównoważony” – przede wszystkim spadek ubóstwa, spadek bezrobocia i wzrost stopy zatrudnienia we wszystkich regionach Polski, zwiększenie inwestycji publicznych w biedniejszych regionach kraju, zmniejszenie różnicy w dochodach mieszkańców miast i mieszkańców wsi.
„Cel szczegółowy III - Skuteczne państwo i instytucje służące wzrostowi oraz włączeniu społecznemu i gospodarczemu” – stworzenie instytucji rozwoju wpierających wzrost gospodarczy, inwestycje i innowacje, uszczelnienie systemu podatkowego i zwiększenie dochodów budżetu, działania państwa w celu akumulacji kapitału (w tym repolonizacja niektórych sektorów gospodarki – m.in.: sektora bankowego), zwiększenie zaangażowania państwa w strategiczne inwestycje, poprawa wydolności administracji i wymiaru sprawiedliwości, poprawa jakości prawa i otoczenia regulacyjnego.
- Aby osiągnąć te wskaźniki w SOR wskazano i opisano kilkadziesiąt kluczowych projektów , których wdrożenie i realizacja ma stymulować i wspierać rozwój.

 image

Termin na wdrożenie flagowych projektów, osiągnięcie kluczowych wskaźników i realizację planu został określony na 2020 rok, z dodatkowo określoną perspektywą dalszego rozwoju i wdrażania długoterminowych rozwiązań proponowanych w strategii do roku 2030.


Według mierników efektywności realizacji wskazanych w „Planie Morawieckiego”, możemy teraz dokonać oceny wg. kilku rodzajów kryteriów.

Stopień realizacji w świetle kluczowych projektów

Jeżeli spojrzeć na stan realizacji kluczowych projektów – instytucje rządowe w lutym wskazały, iż zostały one zrealizowane w 67% - tyle projektów „Strategii” miało zostać już wdrożonych lub w trakcie realizacji. Należy jednak wziąć pod uwagę, iż pozostaje tutaj duża przestrzeń niepewności w tym mierniku. Z jednej strony, jako czynnik ryzyka „W dół” – miernik nie weryfikuje jakości wdrożenia danego projektu i jego rzeczywistego pozytywnego wpływu (lub jego braku) na wskaźniki społeczno- gospodarcze. Przez to, choć 67% projektów jest teoretycznie wdrażanych bądź wdrożonych, praktyczna efektywność może być mniejsza. Dla przykładu Pracownicze Plany Kapitałowe, choć są wprowadzone i kierują miliardowe środki na rynek kapitałowy, to mają istotnie mniejszy niż planowany stopień uczestnictwa w programie – czy można więc ocenić, że taki projekt jest w pełni wdrożony i w pełni wliczyć go do zrealizowanej części „Strategii”? Jest to wątpliwe i sugeruje, że liczba 67%, przez pryzmat rzeczywistej efektywności, może być zawyżona. Z drugiej strony, jako czynnik szansy „w górę”, SOR przewiduje czas wdrażania wielu projektów dłuższym horyzoncie czasowym – do 2030 roku – dlatego też do tego terminu wskaźnik realizacji flagowych projektów najpewniej jeszcze wzrośnie.

Podsumowując: formalna realizacja kluczowych projektów SOR: 67%, ale przyjęcie tego wskaźnika jako odzwierciedlającego rzeczywisty stopień realizacji całego „Planu” jest niewskazane – jest obarczone dużym ryzykiem dużej niedokładności, zarówno w górę jak i w dół.

Stopień realizacji w świetle mierników celów szczegółowych

Bardziej kompleksową ocenę można otrzymać poprzez spojrzenie na stan realizacji celów szczegółowych. Tutaj w lutym 2021 roku analizę przeprowadził „Puls Biznesu”. Autorzy analizy przeprowadzili dwie metody liczenia stopnia realizacji wskaźników (dokładna metodologia jest wskazana w artykule). W skrócie – pierwsza metoda wskazująca, ile mierników zostało osiągniętych a ile jeszcze nie (na sposób „zero-jedynkowy”) i druga metoda weryfikująca nie tyle czy dany wskaźnik osiągnął zakładany poziom, ale też uwzględniająca czy i jak duży w danym obszarze został osiągnięty postęp. Czyli wg. drugiej metody - wskaźniki, które nawet jeżeli nie osiągnęły pierwotnie (najczęściej bardzo ambitnie) zakładanych wartości, ale były blisko tego poziomu i w danej dziedzinie rzeczywiście doszło do pozytywnego przyspieszenia – także były liczone jako częściowo wykonane. Tak licząc wg „Pulsu Biznesu” i portalu SpotData:
Pierwszą prostą metodą (odsetek zrealizowanych celów) stopień realizacji SOR wynosi 40%
Drugą, bardziej kompleksową metodą (stopień wypełnienia celów) realizacja wynosi 58%
(Warto przy tym nadmienić, że końcowe % mogą być w rzeczywistości trochę inne – „Puls Biznesu”, publikując analizy w lutym 2021, bazował w wielu wypadkach na własnych szacowaniach wskaźników, w których nie było wyników za 2020 – w niektórych dziś już widać, że wartości były ostatecznie inne. Ponadto – z niezrozumiałych względów, dość niekonsekwentnie – brano wymiennie: czasem mierniki ze wstępnego szkicu planu z 2016 roku, a czasem z ostatecznej wersji z kilku miesięcy później).

Lubię to! Skomentuj7 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale Gospodarka