14 obserwujących
105 notek
115k odsłon
315 odsłon

Trybunał Stanu – czas na zmiany…..

Marek Czeszkiewicz
Marek Czeszkiewicz
Wykop Skomentuj1

Czy m.in. uchylenie immunitetu parlamentarnego do kompetencji TS i inne...

Czy TS jest niezbędny wobec istnienia m.in. Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego…

           Minęła kolejna rocznica uchwalenia Konstytucji marcowej (17.03.1921r.), w której po raz pierwszy w dziejach RP posłużono się pojęciem Trybunału Stanu. Do jego zadań należało sądzenie Prezydenta (art.51), ministrów (art.59) oraz tymczasowych kierowników ministerstw (art.62) w zakresie odpowiedzialności za zdradę stanu, pogwałcenie Konstytucji lub przestępstwa karne.

            Protoplastą Trybunału Stanu w I RP był Sąd Sejmowy ustanowiony w Ustawie Rządowej z dnia 3 maja 1791 r., który pełnił funkcję sądu najwyższego dla sądzenia występków przeciwko narodowi i królowi (zbrodni stanu). Pod jego kognicją pozostawali zasiadający w Straży Praw ministrowie, których w stan oskarżenia stawiały izby parlamentarne.

           Zgodnie z Konstytucją kwietniową (23.04.1935r.), odpowiedzialność przed TS ponosili ministrowie, posłowie, senatorowie oraz Prezes Najwyższej Izby Kontroli.

            PO II wojnie światowej instytucja Trybunału Stanu została reaktywowana w dniu 6 kwietnia 1982 r.., na skutek nowelizacji Konstytucji PRL. Odpowiedzialność konstytucyjną oraz karną przed TS ponosili osoby zajmujące najwyższe stanowiska państwowe. Szczegółowe regulacje w zakresie trybu postępowania oraz podmiotów podległych kognicji tego organu określała ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o Trybunale Stanu oraz chwała Sejmu PRL z dnia 6 lipca 1982 roku w sprawie regulaminu czynności TS.

           Powyższe rozwiązanie z pewnymi zmianami w zasadzie obowiązuje do dziś. Wspomnieć jednak należy, że do czasu wejścia w życie Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (art. 242 ust.1 Konstytucji) obowiązywał art. 77 ustawy konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą RP oraz o samorządzie terytorialnym, utrzymującego w mocy rozdział IV Konstytucji PRL zatytułowany „Trybunał Konstytucyjny, Trybunał Stanu, Najwyższa Izba Kontroli”.

            Sprawy przed Trybunałem Stanu:

- sprawa byłego ministra skarbu Gabriela Czechowicza (1929), bliskiego współpracownika Marszałka J. Piłsudskiego - 20.03.1929 roku Sejm RP przegłosował wniosek o postawieniu przed TS i oskarżeniu go o nieprawidłowe wydanie nadwyżek budżetowych (560 mln zł rozdysponował w 1927 r. wedle „własnego” uznania i nie poinformował o szczegółach Sejmu) – skierowana przez TS do ponownego rozpatrzenia przez Sejm, do czego z powodów politycznych nigdy nie doszło.

- sprawa byłego premiera Piotra Jaroszewicza, przewodniczącego Komisji Planowania Tadeusza Wrzaszczyka oraz wicepremierów Jana Szydlaka i Tadeusza Pyki (1984) – zakończona umorzeniem

            Pierwsza rozprawa przed TS w III RP - sprawa nieprawidłowościami przy imporcie napojów alkoholowych, tzw. „afera alkoholowa” (1997), oskarżeni:

Andrzej Wróblewski - b. minister finansów – uniewinniony

Czesław Kiszczak – b. minister spraw wewnętrznych – uniewinniony

Aleksander Mackiewicz – b. minister rynku wewnętrznego uniewinniony

Dominik Jastrzębski - b. minister współpracy gospodarczej z zagranicą – skazany na 5 lat utraty biernego prawa wyborczego i 5 lat zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych

Jerzy Ćwiek – b. prezes Głównego Urzędu Ceł – skazany na 5 lat utraty biernego prawa wyborczego i 5 lat zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych

- sprawa Emila Wąsacza b. ministra skarbu – dot. nieprawidłowości przy prywatyzacji PZU i Telekomunikacji Polskiej - umorzona w 2006 ze względu na błędy proceduralne, decyzja uchylona w II instancji w marcu 2007, sprawa toczy się ponownie w I instancji.

         Pamiętać należy, że przed Trybunałem Stanu toczyły się tylko sprawy wobec których, Sejm po przeprowadzeniu postępowania przez sejmową komisję odpowiedzialności konstytucyjnej podjął wymagana większością odpowiednie uchwały.

        Trybunał Stanu jako odrębna instytucja w porządku prawnym nie istnieje w większości państw na świecie. Jego niektóre funkcje pełnią jednak inne organy, w tym ustawodawcze.

- USA - Izba Reprezentantów może w ramach pociągnięcia do odpowiedzialności konstytucyjnej prezydenta czy sekretarzy stanu wszcząć procedurę tzw. impeachmentu, która może doprowadzić do odwołania danej osoby ze stanowiska. Dokonać może go Senat pod przewodnictwem prezesa Sądu Najwyższego, większością 2/3 głosów.

- Wielka Brytania - Izba Lordów.

- Niemcy - Federalny Trybunał Konstytucyjny, ale o postawieniu głowy państwa przed FTK również decydują politycy – Bundestag lub przedstawicielstwo krajów związkowych, Bundesrat (oba większością 2/3 głosów).

- Austria – Trybunał Konstytucyjny, o postawieniu przed TK również decydują politycy - Zgromadzenie Federalne, Rada Narodowa (izby niższej parlamentu).

Wykop Skomentuj1
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Polityka