Według danych konspiracyjnej komórki więziennej Pawiaka (15..11.1943) w dniu 12 listopada zginęło około 300 osób, większość rozstrzelano w ruinach getta. W obwieszczeniach zawierających listę nazwisk, które Niemcy rozkleili następnego dnia w Warszawie nie było informacji kto spośród zabitych został roztrzelany na Nowym Świecie, kto na Pradze, a kto w ruinach domów w okolicy więzienia.
Dwa fragmenty relacji naocznych świadków egzekucji na Nowym Świecie:
"...Policja niemiecka opróżniła nie tylko ulicę, ale wszystkie sklepy, lokale, bramy (...) dozorcy domów otrzymali rozkaz zawiadomienia lokatorów, aby nie wyglądali przez okno. Wszystkie wyloty ulic obstawiono kordonem policji niemieckiej z bronią gotową do strzału. Po zabezpieczeniu miejsca i przybyciu konduktu pod murem hotelu "Savoy" ustawił się pluton egzekucyjny i przedstawiciele policji niemieckiej(...). Po ustawieniu skazanych pod murem następowała salwa. Trafione ciała padały na ziemię i następował najbardziej tragiczny i okropny widok wijących się z bólu ciał, przeraźliwy i głośny odgłos rżenia i jęków konających, widok ich cierpień. Do tych, którzy jeszcze okazywali znaki życia, podchodzili policjanci niemieccy i jeżeli ciało leżało twarzą do góry, przewracali je butem, twarzą do ziemi i przykładając broń do potylicy, strzelali w tył czaszki. Po skończonej egzekucji zjawili się natychmiast cywile z kubełkami z wodą, szczotkami i proszkiem do mycia i w gorączkowym tempie zmywali i czyścili miejsce kaźni z krwi, resztek ciał, rozpryskanego na murach mózgu. Krew zbierali w kubełki, aby żaden ślad zbrodni nie pozostał. Dosłownie po kilku minutach tylko mokry mur, chodnik i jezdnia świadczyły o okropnej zbrodni.(...)"
(Aneks nr 62, 01.12.1943-31.01.1944)
Druga relacja (Antoni Chomicki, skarbnik O.Banku Zachodniego, Nowy Świat 51, róg Wareckiej):
"(...) Przed godziną 13.00 oprawcy opuścili teren skrzyżowania i ruch uliczny został przywrócony. Znów ruszyły Nowym światem tramwaje. Na miejscu zbrodni przechodnie postawili palące się świece, zaś kobiety klękały.
Widząc co się dzieje na ulicy, Niemcy ustawili tu posterunki i zabronili przechodzić chodnikiem od ul. Wareckiej w kierunku Alei Jerozolimskich. Przechodniów kierowano na chodnik po przeciwnej stronie Nowego Światu, przed hotel "Savoy". Trwało to aż do godziny policyjnej. Natępnego dnia posterunków już nie wystawiono (...)" (Stolica, 1966)
Henryk Sobolewski (pozycja 14) - major WP, inwalida wojenny bez nogi
Janusz Zasztowt (p.27) - student medycyny
pod nazwiskiem Jarociński (p.45) - Andrzej Trzebiński (22.01.1922) obiecujący poeta, eseista i dramaturg, redaktor konspiracyjnego pisma "Sztuka i Naród", student tajnego studium polonistyki UW
Józef Miernik (p.51) - pedagog, dyrektor III Gimnazjum Miejskiego w Warszawie, współorganizator tajnego nauczania, aresztowany z żoną i synem - również zamordowani przez Niemców.
Jan Gór (p.41) prawnik, bankowiec z Katowic, dyr. administracyjny huty w Trzyńcu, aresztowany z żoną Antoniną z Gabszewiczów (zamordowana w Auschwitz)
pod nazwiskiem Tadeusz Korecki (p.43) - Tadeusz Szustra (18.09.1913), oficer służby stałej z pułku łączności "Radio" na Powązkach w Warszawie, ciężko ranny w obronie Warszawy, potem ZWZ/AK, wraz z (lotnikiem - N.N. i radiotelegrafistą Łukasikiem) aresztowany podczas pracy radiostacji AK w Konstancinie.
Walerian Wereszczyński (p.24) urzędnik poczty, aresztowany wraz z żoną, przechwytywali donosy do Gestapo i ostrzegali zagrożonych
i inni. wśród staconych tego dnia (w ruinach getta) było również 10 mieszkańców Garwolina i okolic, aresztowanych i przewiezionych na Pawiak.
***
13 listopada 1943 stracono ponad 120 więźniów Pawiaka, informacji o zbrodni nie podano do publicznej wiadomości.
17 listopada miały miejsce dwie egzekucje zbiorowe - przy ul. Kopińskiej (okolice nasypu kolejowego przy Dworcu Zachodnim), oraz przy ul. Białołęckiej na Pradze. Dane Pawiaka mówiły o 80 osobach straconych tego dnia (w tym co najmniej 5 kobiet). Niemcy rozplakatowali informację o dokonanym przez nich zabójstwie 43 osób.
za: Warszawski Pierścień Śmierci, 1939-1944, W. Bartoszewski
***
Warto:
http://nanofiber.salon24.pl/519344,dzialacz-mlodziezy-wszechpolskiej-na-cmentarzu-w-palmirach
http://prawy.pl/historia/2046-tak-ginela-elita-narodu-70-rocznica-smierci-andrzeja-trzebinskiego
http://nowyobywatel.pl/2012/04/13/%E2%80%9Ew-historie-trzeba-zrywac-sie-jak-w-szturm-rzecz-o-andrzeju-trzebinskim/
Komentarze
Pokaż komentarze (5)