Ukraina ponownie zgadza się na ekshumacje polskich ofiar. Jest decyzja w sprawie Huty Pien

Ukraińska Państwowa Międzyresortowa Komisja ds. Upamiętniania Uczestników Operacji Antyterrorystycznej, Ofiar Wojny i Represji Politycznych zatwierdziła w piątek prace ekshumacyjne w miejscu dawnej wsi Huta Pieniacka w obwodzie lwowskim. Decyzja jest efektem ustaleń polsko-ukraińskiej grupy roboczej zajmującej się kwestiami pamięci historycznej.

Zgodę na poszukiwania i ekshumacje otrzymały również zespoły pracujące w Uhłach w obwodzie rówieńskim. W tym przypadku chodzi o osoby zabite lub zaginione podczas II wojny światowej. Komisja zezwoliła także na pobranie próbek DNA ze szczątków pochowanych w latach 1992–2015 na cmentarzu w miejscu dawnej wsi Ostrówki.

W piątek polski Instytut Pamięci Narodowej poinformował, że zakończone 7 sierpnia prace w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej doprowadziły do odnalezienia szczątków 55 osób, w tym 26 dzieci. Archeolodzy zabezpieczyli również ponad 300 przedmiotów osobistych. Szczątki mają zostać pochowane 30 sierpnia.

Poszukiwania w Hucie Pieniackiej zakończyły się w czerwcu. Szczątki ludzkie odnaleziono w 25 miejscach na obszarze przekraczającym 200 metrów kwadratowych. W Uhłach wcześniejsze prace nie ujawniły masowego grobu, ale znaleziono pozostałości kaplicy cmentarnej oraz pojedynczy szkielet, który może być związany z mordami na Polakach.

Kwestia ekshumacji przez lata była jednym z najbardziej spornych elementów relacji Polski i Ukrainy. Od 2017 roku obowiązywało ukraińskie moratorium na poszukiwania polskich ofiar, wprowadzone po rozebraniu pomnika UPA w Hruszowicach w Polsce. Zakaz zniesiono w listopadzie 2024 roku po rozmowach ministrów spraw zagranicznych Polski i Ukrainy – Radosława Sikorskiego i Andrija Sybihy.

Polscy historycy szacują, że w latach 1943–1945 UPA i związane z nią formacje nacjonalistyczne zabiły około 100 tys. Polaków. Polska uznaje te zbrodnie za ludobójstwo, podczas gdy część ukraińskich historyków i polityków przedstawia je jako element szerszego konfliktu polsko-ukraińskiego, w którym obie strony dopuszczały się przemocy.

W 2025 roku polskie ekipy przeprowadziły ekshumacje w dawnej wsi Puźniki w obwodzie tarnopolskim, odnajdując szczątki co najmniej 42 osób. Zostały one pochowane 6 września. Kolejny etap poszukiwań w tym miejscu ma się rozpocząć, według wstępnych planów, 17 sierpnia.