Ostatnie wybory samorządowe na Ukrainie powinny skłonić do refleksji nad formą współpracy na linii Unia Europejska-Europa Wschodnia. Pośród wielkich obietnic i przełomowych projektów zapominamy o tym, co się dzieje na dole.
Wybory samorządowe wydają się najlepszą możliwością, aby sprawdzić co znaczy głos społeczeństwa w danym państwie. To podczas tego głosowania wyborcy często mają okazję zagłosować na lokalnego społecznika, którego działania wpływają na rzeczy dużo bliższe ludziom (na przykład budowa nowej drogi) niż decyzje polityków z centralnego szczebla, lub po prostu na dobrego sąsiada. Jednocześnie są to wybory, w których nawet drobne fałszerstwa mogą całkowicie zmienić rezultaty. Dlatego właśnie wybory samorządowe, a nie prezydenckie czy parlamentarne, pokazują, w jakim stopniu państwo jest zdemokratyzowane. Na obszarze poradzieckim ciężko mówić o wysokiej aktywności społecznej, bo jak na razie jest to zjawisko egzotyczne. Tutaj najpoważniejszym problemem są fałszerstwa wyborcze.
Politycy państw członkowskich Unii Europejskich jak mantrę powtarzają słowo „demokratyzacja”. Podstawowym warunkiem integracji z jakimikolwiek strukturami europejskimi jest „demokratyzacja”, a jednym z głównych celów Partnerstwa Wschodniego jest utworzenie platformy ds. demokracji.
Tylko co z tego, gdy na wybory samorządowe wysyła się prawie ośmiokrotnie mniej obserwatorów międzynarodowych niż na wybory prezydenckie? Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy Europejskiej oraz Parlament Europejski wysłały po czterech obserwatorów. Łącznie na Ukrainę 31 października trafiło czterystu dziewięćdziesięciu obserwatorów – taka liczba stanowczo nie wystarczyła, żeby obsadzić ich we wszystkich dużych miastach, nie wspominając o miasteczkach i wsiach. Czy na przykład ktoś przyglądał się sytuacji w Charkowie? Zapewne nie, a to tam sytuacja jest wciąż niejasna i istnieje dużo prawdopodobieństwo fałszerstw (między innymi tajemnicze spłonięcie komputera liczącego głosy) na korzyść kandydata Partii Regionów Hennadija Kernesa.
Obserwatorzy z europarlamentu szybko wydali decyzję, że wybory spełniały standardy demokratyczne – z zastrzeżeniem że zmiany ordynacji wyborczej na krótko przed elekcją niepokoją wspólnotę międzynarodową. Jednak trochę nie rozumiem, jak cztery osoby miały zauważyć jakieś fałszerstwa? Przecież zmiana ordynacji wyborczej wykluczyła wiele ruchów i partii politycznych, a manipulowanie sądami pozwoliło skutecznie eliminować niewygodnych kandydatów. Również wspomniana sytuacja Arsena Awakowa (kontrkandydata Kernesa) w Charkowie nie zaniepokoiła obserwatorów z Unii.
W przeciwieństwie do pozytywnych opinii europosłów asystent Departamentu Stanu USA ds. Europy i Eurazji Philip Gordon uznał, że „te wybory nie odpowiadają standardom otwartości i uczciwości, w przeciwieństwie do tegorocznych wyborów prezydenckich”. Przedstawiciel USA również przypomniał o tym, że Ukraina nie ma prawa wyborczego, które odpowiadałoby międzynarodowym standardom. Do prezydenta Ukrainy Wiktora Janukowycza miał dzwonić wiceprezydent USA Joe Biden i przypominać o istocie demokracji.
Ostatnie wybory samorządowej na Ukrainie powinny skłonić do refleksji nad formą współpracy na linii Unia Europejska-Europa Wschodnia. Może zamiast opowiadać o górnolotnych projektach trzeba zacząć współpracę na najniższych szczeblach i pomóc w aktywizowaniu się społeczeństwa. Może zamiast kolejnej konferencji z tymi samymi osobami warto zrobić jakieś ciekawe szkolenia albo kampanię informacyjną o demokracji czy priorytetach Unii Europejskiej, aby zwykły Ukrainiec kojarzył ją z czymś więcej niż ekskluzywną wspólnotą. Można zrobić mnóstwo rzeczy, tylko czy starczy siły woli, aby zrezygnować z własnego uczestnictwa na kolejnej konferencji prasowej? Pozostaje mieć nadzieję, że przedstawiciele Europy wyjdą z tego marazmu i zaczną zajmować się problemami ludzi zza wschodniej granicy.
Paweł Pieniążek
Tekst ukazał się na stronie "Nowej Europy Wschodniej"
Komentarze
Pokaż komentarze