Ofiary alienacji
Nie wszyscy są ważni. Ważny jest każdy.
1 obserwujący
8 notek
3176 odsłon
  212   0

Rozstanie, alienacja... oczami dziecka. Rozmowa z ekspertem, psycholog Agatą Jarzyną

fot. ilustr.Pixabay
fot. ilustr.Pixabay
Kryzys relacji pomiędzy rodzicami jest zawsze dla dziecka traumatycznym doświadczeniem. Co jednak dzieje się w umyśle dziecka? Jak broni się ono przed lękami związanymi z takim kryzysem? Jakie zachodzą mechanizmy? Czym różni się konflikt lojalności od alienacji rodzicielskiej? O tym wszystkim w rozmowie z polskim ekspertem, psycholog Agatą Jarzyną. Zapraszam - Katarzyna Chrzan.

Katarzyna Chrzan: Witam Panią Pani Agato. Czy mogę prosić Panią o krótkie przedstawienie się naszym Czytelnikom?

Agata Jarzyna: Jestem z zawodu psycholożką, mediatorką i psychoterapeutką. Na co dzień pracuję (od 2004 roku) w KOPD   Komitet Ochrony Praw Dziecka . Wspieram rodziców w sytuacjach kryzysu okołorozwodowego. Prowadzę grupy psychoedukacyjno wsparciowe dla rodziców, mediacje rodzinne i konsultacje wychowawcze.Jestem koordynatorką i współtwórczynią Standardów Pomocy Dziecku w sytuacji rozstania rodziców i Akademii Dobrego Rozstania Akademia Dobrego Rozstania - nowego projektu realizowanego przez KOPD.

KCh: Proszę powiedzieć, czy temat alienacji rodzicielskiej jest w Polsce dla psychologów albo ekspertów zajmujących się zagadnieniami kryzysu rodziny np. biegłych sądowych etc. stosunkowo nowy?

AJ: Temat alienacji, a przede wszystkim zjawiska i mechanizmów jakie się pod tą nazwą kryją, jest obecny od bardzo dawna w pracy zespołu KOPD. Tak naprawdę od początku działalności KOPD, czyli od 1981, zgłaszają się do nas rodzice, bo czują się bezradni wobec sytuacji, w której się znaleźli. Strony walczą, dzieci nie mają kontaktu z drugim rodzicem, czy też są uwikłane w sprawy dorosłych, są na przykład kartą przetargową, albo tracą całkowity kontakt z jednym z rodziców, czy odmawiają spotkań z jednym z rodziców itd. Dzieci i rodzice przeżywają bardzo silne i trudne emocje, sytuacja rozstania rodziców jest przecież nieznośna i napięta do granic możliwości i trudno jest sobie to wszystko poukładać tak, by przejść przez rozwód, czy rozstanie, bez szwanku, albo przynajmniej z jak najmniejszymi ranami.

Dla dzieci to sytuacja, która bardzo często przekracza ich możliwości emocjonalne i poznawcze, może prowadzić do zaburzenia więzi związanej z sytuacją separacji i rozwodu rodziców, bo tak rozumiem i tak nazywam mechanizmy i uwarunkowania psychologiczne, które się kryją pod pojęciem nazwy alienacja rodzicielska.

KCh: Przypomnijmy w jakich okolicznościach możemy mówić o alienacji rodzicielskiej, a kiedy nie mówimy o takim zjawisku? Czy istnieją jakieś wyraźne przesłanki, granice do rozpoznania tego stanu?

AJ: Gwałtowne odrzucenie przez dziecko jednego z rodziców po rozwodzie lub separacji jest znamienne. Rozwód, czy separacja image rodziców jest sytuacją, która powoduje reakcję obronną dziecka w formie mechanizmu obronnego, zwanego psychicznym rozszczepieniem. W moim rozumieniu tego zjawiska, zgodnie z tym co przedstawiają badacze i specjaliści w tej dziedzinie z Family Separation Clinic w Londynie, alienację uważam za problem relacyjny, w którym dziecko nieświadomie wykorzystuje dezadaptacyjną obronę rozszczepienia psychicznego w odpowiedzi na dynamikę i kontekst relacyjny, który stał się przerażający i przytłaczający. Przy takim podejściu każdy przypadek ma swoją unikalną dynamikę i bardzo trudno o wyraźne granice i przesłanki. 

Moim zdaniem, dokładnie tak jak to proponują specjaliści z Londynu, ważny jest zróżnicowany proces oceny relacji i dynamiki rodziny, a nie diagnostyczny model oparty na kryteriach i czynnikach w celu określenia obecności lub braku tego, co nazywamy alienacją rodzicielską. Myślę, że w tym celu potrzebny jest właśnie zróżnicowany proces oceny w celu zidentyfikowania konkretnych i szczególnych przyczyn odrzucenia przez dziecko jednego z rodziców, wraz z drogą leczenia, która odpowiada indywidualnym potrzebom rodziny

Bardzo bliskie jest mi podejście, w którym u podstaw rozumienia tego, co potocznie określa się mianem alienacji jest wyobcowanie, przede wszystkim jako wyobcowanie dziecka od siebie w wyniku obronnego rozszczepienia. Bardzo ważne jest aby patrzeć na dziecko i rozumieć to zjawisko poprzez pryzmat tego, co dzieje się z dzieckiem, poprzez jego przeżycia wewnętrzne, jego stan umysłu.

Cytując słowa Karen i Nick Woodall: Nigdy nie traktujemy dziecka jako przedmiotu sporu rodzicielskiego, ale zawsze jako podmiot jego własnego przeżytego doświadczenia i to właśnie przeżyte doświadczenie dziecka jest sercem pracy. To właśnie przeżyte doświadczenie dziecka jest sercem pracy specjalistów z Londynu proponujących to podejście.

KCh: Po jakich zachowaniach dziecka możemy rozpoznać, że stało się ono ofiarą alienacji rodzicielskiej? Czy do rozpoznania takiego procesu zachodzącego w dziecku potrzebne są jakieś szczególne badania psychologiczne, żeby mieć pewność, iż coś takiego się dzieje?

imageAJ: Rozdarcie i rozszczepienie w sytuacji alienacji jest obecne w przeżyciach dziecka. W podejściu proponowanym przez brytyjskich badaczy i terapeutów widoczna jest perspektywa psychologiczna dziecka, która pokazuje złożoność relacji i reakcji psychologicznych dziecka na sytuację, z którą nie może się pogodzić. Istotą alienacji według praktyków i badaczy z Family Separation Clinic, Karen i Nickiem Woodall, jest utworzenie w umyśle dziecka dwóch światów – dobrego i złego. Pierwszy jest światem rodzica preferowanego – całkowicie dobry i idealizowany. Drugi to świat rodzica alienowanego i jest to świat zły. 

Lubię to! Skomentuj Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale