Nie miałam pojęcia, że jest znana data jego urodzin, ale skoro korporacja Google zaproponowała z dniem dzisiejszym taką oto wersję logo:
zdecydowałam się na krótką notkę na temat tej postaci niewątpliwie ważnej dla rozwoju mysli filozoficznej.
Laozi urodził się 600 lat przed Chrystusem. Rodzice nadali mu imię Er, otrzymał przydomek Li, miano Laozi nadali mu dopiero uczniowie i wyznawcy. Czyli „Stary Mędrzec”, bo rzeczywiście był pierwszym z wielkich mędrców Wschodu. Według podań za życia spotykał się z Konfucjuszem. Konfucjusz miał mu zadać pytanie o powinności. „Tak jak komary nie pozwalają człowiekowi zasnąć, tak gadanie o powinnościach wobec innych wprawia mnie w irytację. Nie przejmuj się tym! Staraj się jedynie utrzymywać swój świat w takiej prostocie, jaka tylko jest możliwa. Pamiętaj: tak jak wiatr wieje gdzie i kiedy chce, tak pomyślność pojawi się sama, gdy tylko będzie miała na to ochotę. Bądź naturalny, daj się ponieść wiatrowi”. Konfucjusz według legendy odparł: „Ptaki latają, ryby pływają, zwierzęta biegają. Ten, kto biega, może wpaść w pułapkę, ten, kto pływa, w sieć, tego, kto fruwa, może dosięgnąć strzała. Ale oto mamy Smoka. Nie wiem, jak galopuje na wietrze ani jak dostaje się do nieba. Wiem tylko, że dziś widziałem Laozi i mogę rzec, że widziałem Smoka.”
A jednak Konfucjusz, choć opracował czy też zredagował osobiście lub przy pomocy uczniów (wykształcił kilkudziesięciu wybitnych badaczy pisma i uczonych, którzy kontynuowali jego idee) I- Ching albo Yijing i komentarze do niej (Dziesięć Skrzydeł), nieczęsto odwoływał się do taoizmu skupiając się raczej na naukach, które zawarte zostały w księgach opisujących prawo, zależności, powinności – przypisuje mu się stworzenie swoistego systemu etycznego z elementami metafizyki, pierwszego, jaki poznała ludzkość, ponad 100 lat przed dokonaniami Helleńczyków na polu filozofii, w połowie drogi w czasie pomiędzy Mojżeszem i objawionymi mu Dziesięcioma Przykazaniami, a Chrystusem (Mojżesz żył w XIII-XII przed .Chrystusem).
Na imię miał Qiu, zwano go też Zhongni. Pochodził ze zubożałej arystokracji, z rodziny urzędniczej. Po wczesnej utracie ojca utrzymywała go początkowo matka, potem zarabiał samodzielnie dzięki umiejętności strzelania z łuku, był pasterzem, nadzorcą stad, następnie podjął naukę opłacając studia (podobno znał na pamięć klasyczną „Księgę Pieśni”). Po zakończeniu edukacji kontynuował karierę urzędniczą: pracował jako kierownik spichlerzy, nadzorca pól książęcych, nadzorca ludzi doglądających zwierząt ofiarnych. Po zmianie władcy w państwie Lu został jego doradcą i przeprowadził reformę podatków, domagał się też powierzania urzędów ludziom „szlachetnym i uczonym” bez względu na pochodzenie i opierając się na tych zasadach stworzył własny zespól oddanych mu zarządców. Stworzył też własną szkołę, w której nauczał m.in. etyki, zasad zachowania. Jego polityka była radykalna, a sposób bycia wyniosły, co nie przysparzało mu zwolenników. W reakcji na bunty rodów wobec polityki władzy zarządził burzenie murów ich grodów. Doprowadziło to do rewolty, a Konfucjusz musiał opuścić księstwo. Na wygnaniu pozostawał od dwunastu do czternastu lat według różnych źródeł. Po powrocie nie zajął się ponownie polityką, wrócił do nauczania i doskonalenia własnej doktryny spisanej w tzw. Pięcioksięgu Konfucjańskim. Doktrynę za ideologie państwową uznano w IIw. ne, w IIIw.ne Księgi zostały spalone na polecenie ówczesnego cesarza, jednak odtworzono je z przekazów ustnych. Okazała się na tyle trwała, że jeszcze w 1905 roku zbiór ksiąg stanowił podstawę egzaminów dla kandydatów do służby państwowej w Chinach. Nie zdezaktualizowała się przez ok. 2500 lat.
„Niebo gwiaździste nade mną, prawo moralne we mnie” - oświadczy po tysiącleciach Kant. Konfucjusz twierdził, że zmysł moralny u człowieka jest odpowiednikiem kosmicznego porządku Natury. Świat Konfucjusza był bardzo dokładnie uporządkowany, pełen zależności i znaczeń. Słowo opisywało przedmiot nadając mu nie tylko znaczenie, ale przede wszystkim powinność. Słowo „syn” było synonimem podległości wobec „ojca”, kierownik panował nad podwładnym, brat starszy przewodził młodszemu, Została opisana relacja męza i żony, przyjaciele zamykali wyliczankę tzw. pięciu powinności. Z tych powinności przechodził płynnie do roli moralności jednostki i znaczenia rodziny w stabilności państwa. Wyodrębniał cnoty: mądrość, humanitarność, prawość, poprawność.
Rozwój państwa i właściwe jego funkcjonowanie upatrywał w edukacji, do której zaliczał również doskonalenie ducha i serca. Nauka niosła mądrość, zrozumienie nieuniknioności losu i znaczenia powinności. Stabilność i ład miała zapewniać praworządność albo prawość (yi) oznaczająca spełnianie obowiązków przez wzgląd na zawarte w nich dobro moralne; jej cechą główną miał być brak oczekiwania korzyści. Konfucjusz wyprowadzał z niej działanie nie dla nagrody, a dla samego działania, podjętego wewnętrznego wysiłku, bez troski o efekty, które należało powierzyć losowi czy przeznaczeniu (ming). Brak niepokoju o losy, efekty działań miał być źródłem poczucia wolności (od strachu). Do dobrego życia niezbędna była humanitarność czyli „kochanie innych” (ren), na którą składać się miały lojalność i altruizm jako przeciwne warianty. Przez lojalność rozumiał czynienie innym tego, co uczyniłoby się dla własnego dobra, przez altruizm nieczynienie tego, co własnemu dobru by wadziło. Rezultatem wypełniania cnót miało być poczucie szczęścia.
Cytaty z dzieł Konfucjusza:
Szlachetny człowiek wymaga od siebie, prostak od innych.
Brakiem odwagi jest wiedzieć co prawe, lecz tego nie czynić.
Prawdziwym błędem jest błąd popełnić i nie naprawić go.
Lepiej nie zaczynać, niż zacząwszy nie dokończyć.
Błędy człowieka szlachetnego są jak zaćmienie Słońca lub Księżyca. Wszyscy je widzą.
Największym powodem do chwały nie jest to, że nigdy nie upadamy, ale to, że potrafimy się po upadku podnieść.
Nie spotkałem jeszcze nikogo, kto by cnotę kochał tak, jak urodę
Taoizm nie przetrwał jako obowiązująca religia, choć wyznawców ma do dziś. Zastąpił go buddyzm indyjski, który do Chin dotarł w VIIIw. ne. Konfucjanizm wciąż ma się dobrze wśród inteligencji chińskiej mimo komunizmu i Mao Tse.
Pięcioksiąg Konfucjański (Wujing):
Księga Przemian (Yijing)
Księga Pieśni (Shijing)
Księga Rytuałów (Liji)
(opracowane przez Konfucjusza i jego uczniów dzieła, które napisano wcześniej; powstanie tekstów najstarszej Księgi Przemian jest datowane na XIw. pne)
Księga Dokumentów (Shujing)
Kronika Wiosen i Jesieni (Chunqiu)
Księga Muzyki (Yuejing)
(Konfucjuszowi przypisuje się autorstwo tych ksiąg; Księga Muzyki nie zachowała się, po śmierci Konfucjusza do Księgi Dokumentów uczniowie dołączyli jego biografię)
Komentarze
Pokaż komentarze (6)