Czy przysługuje urlop okolicznościowy po śmierci cioci lub wujka?

Komu i ile dni urlopu okolicznościowego przysługuje?

Odpowiedź na pytanie, komu i ile dni urlopu okolicznościowego przysługuje, znajduje się w § 15 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15 maja 1996 r. Warto przy tym zaznaczyć, że określenie „urlop okolicznościowy” jest powszechnie używane w praktyce kadrowej, natomiast przepisy posługują się pojęciem zwolnienia od pracy.

Pracownikowi przysługują 2 dni zwolnienia w razie jego ślubu, urodzenia się jego dziecka, a także zgonu i pogrzebu małżonka, dziecka, ojca, matki, ojczyma albo macochy.

Jeden dzień zwolnienia przysługuje natomiast w razie ślubu dziecka pracownika oraz zgonu i pogrzebu siostry, brata, teściowej, teścia, babki albo dziadka. Przepis obejmuje również zgon i pogrzeb innej osoby pozostającej na utrzymaniu pracownika lub pod jego bezpośrednią opieką.

Czy po śmierci cioci należy się urlop okolicznościowy?

Sama okoliczność, że zmarła osoba była ciocią pracownika, nie daje prawa do urlopu okolicznościowego. Ciocia nie została wymieniona w § 15 rozporządzenia w katalogu członków rodziny, których zgon i pogrzeb uprawnia pracownika do dnia albo dwóch dni płatnego zwolnienia.

Nie ma przy tym znaczenia, czy pracownik utrzymywał z ciocią bliskie relacje emocjonalne ani jak często się z nią kontaktował. Przepisy nie uzależniają prawa do zwolnienia od stopnia faktycznej bliskości rodzinnej, lecz od wystąpienia jednej z przesłanek wskazanych w rozporządzeniu.

Oznacza to, że pracodawca nie ma obowiązku udzielić dnia urlopu okolicznościowego wyłącznie dlatego, że pracownik chce uczestniczyć w pogrzebie swojej cioci.

Czy po śmierci wujka przysługuje dzień wolny?

Takie same zasady dotyczą śmierci wujka. Wujek również nie został wymieniony w § 15 rozporządzenia. Sam stosunek pokrewieństwa nie powoduje zatem powstania prawa do ustawowego zwolnienia od pracy.

Nie można przy tym rozszerzać katalogu zawartego w przepisie tylko dlatego, że określona osoba należała do rodziny pracownika. Rozporządzenie wymienia konkretnie m.in. rodziców, dzieci, małżonka, rodzeństwo, dziadków oraz teściów, ale nie wymienia cioci ani wujka.

Kiedy za śmierć cioci lub wujka może jednak przysługiwać 1 dzień?

Istnieje istotny wyjątek. § 15 pkt 2 rozporządzenia przyznaje 1 dzień zwolnienia również w razie zgonu i pogrzebu innej osoby pozostającej na utrzymaniu pracownika lub pod jego bezpośrednią opieką.

W konsekwencji ciocia albo wujek mogą zostać objęci tym przepisem nie ze względu na pokrewieństwo, lecz ze względu na faktyczną sytuację. Jeżeli przykładowo pracownik sprawował nad ciocią bezpośrednią opiekę albo wujek pozostawał na jego utrzymaniu, może powstać prawo do jednego dnia zwolnienia od pracy.

Każdy taki przypadek należy jednak oceniać indywidualnie. Sam fakt pomocy krewnemu, utrzymywania z nim kontaktów czy okazjonalnego robienia zakupów nie powinien być automatycznie utożsamiany z przesłankami wskazanymi w rozporządzeniu. Przepis wymaga pozostawania na utrzymaniu pracownika albo pod jego bezpośrednią opieką.

Czy urlop okolicznościowy po śmierci cioci lub wujka jest płatny?

Jeżeli pracownik spełnia przesłankę dotyczącą pozostawania zmarłej osoby na jego utrzymaniu lub pod bezpośrednią opieką, przysługuje mu 1 dzień zwolnienia od pracy. Za czas tego zwolnienia zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Wynika to z § 16 ust. 1 rozporządzenia, który wprost obejmuje zwolnienie przewidziane w § 15. Nie jest to więc urlop bezpłatny ani dzień odliczany od puli urlopu wypoczynkowego.

Jeżeli natomiast ciocia lub wujek nie pozostawali na utrzymaniu pracownika ani pod jego bezpośrednią opieką, ustawowe płatne zwolnienie okolicznościowe nie przysługuje.

Jak uzyskać wolne na pogrzeb cioci lub wujka?

Brak prawa do urlopu okolicznościowego nie oznacza, że pracownik nie może uzyskać wolnego na udział w pogrzebie. Może skorzystać przede wszystkim z urlopu wypoczynkowego, a w odpowiednich okolicznościach zwrócić się do pracodawcy o inne dopuszczalne prawem zwolnienie od pracy.

Pracodawca może również przewidywać korzystniejsze rozwiązania w obowiązujących u niego regulacjach wewnętrznych. Nie zmienia to jednak zakresu ustawowego zwolnienia wynikającego z § 15 rozporządzenia.

Śmierć cioci lub wujka – ile dni urlopu okolicznościowego?

Co do zasady za śmierć cioci lub wujka urlop okolicznościowy nie przysługuje. Osoby te nie zostały wymienione w katalogu członków rodziny objętych § 15 rozporządzenia.

Wyjątek występuje wtedy, gdy zmarła ciocia lub zmarły wujek byli osobami pozostającymi na utrzymaniu pracownika albo pod jego bezpośrednią opieką. W takim przypadku podstawą zwolnienia nie jest samo pokrewieństwo, lecz spełnienie jednej z dodatkowych przesłanek określonych w przepisie. Pracownikowi może wówczas przysługiwać 1 dzień płatnego zwolnienia od pracy.