Wygenerowano z AI
Wygenerowano z AI
Solidariusz Solidariusz
366
BLOG

Ukraina zagraża polskiemu cementowi w Europie: czy Tusk może uratować ważną branżę?

Solidariusz Solidariusz Gospodarka Obserwuj notkę 8
Polski przemysł cementowy znalazł się w kleszczach dogmatycznej polityki Unii Europejskiej oraz napływu taniego surowca ze wschodu. Z jednej strony branżę wykańczają drastyczne unijne normy klimatyczne i system EU ETS, z drugiej – nieuczciwa konkurencja ze strony producentów spoza UE, głównie z Ukrainy. Stowarzyszenie Producentów Cementu wystosowało dramatyczny apel do rządu Donalda Tuska. Komisja Europejska, która poparła premiera Polski w sprawie Trybunału Konstytucyjnego, faktycznie mogłaby pomóc w tej kwestii, gdyby ten wyszedł do niej z taką inicjatywą.

Na polski przemysł cementowy wywierana jest dziś potężna, podwójna presja. Z jednej strony lokalne zakłady są dławione przez zaostrzające się normy klimatyczne narzucane przez Brukselę i drastyczną reformę systemu handlu uprawnieniami do emisji. Z drugiej – dobija je nieuczciwa konkurencja ze strony producentów z państw trzecich, przede wszystkim z Ukrainy, których nie obowiązują absurdalne unijne restrykcje.

Aby nie dopuścić do całkowitego kryzysu i likwidacji kluczowego sektora gospodarki, Stowarzyszenie Producentów Cementu skierowało do rządu list z pilnym apelem o ochronę branży. Władze Unii Europejskiej, które tak chętnie udzielały poparcia Donaldowi Tuskowi w sporach wokół Trybunału Konstytucyjnego, powinny teraz odpowiedzieć na wniosek polskiego premiera – o ile ten rzeczywiście zdecyduje się twardo upomnieć o polski interes narodowy.

Pilar polskiej gospodarki pod ścianą

Skala wyzwania jest ogromna. Polska zajmuje trzecie miejsce w Europie pod względem wielkości produkcji cementu. W kraju działa 12 nowoczesnych zakładów w ośmiu województwach. Sektor ten zatrudnia bezpośrednio 4 tysiące osób, a kolejne 24 tysiące miejsc pracy generuje w branżach powiązanych.

Działalność rodzimego sektora cementowego zasila budżet państwa kwotą 3,2 mld zł rocznie, a łączna wartość dodana brutto szacowana jest aż na 5,1 mld zł. Mimo to przyszłość tego strategicznego gałęzi przemysłu stoi pod wielkim znakiem zapytania.

Janusz Miluch, członek zarządu Stowarzyszenia Producentów Cementu, określa obecną sytuację branży jako brutalne „hard to survive” (trudne do przetrwania) i wprost przyznaje, że po 2039 roku nie widzi realnych możliwości jej dalszego funkcjonowania na dotychczasowych zasadach.

W opublikowanym liście otwartym do premiera Donalda Tuska oraz członków jego gabinetu, SPC zaapelowało o natychmiastową interwencję i zdecydowane przyspieszenie wdrażania technologii wychwytywania i składowania dwutlenku węgla (CCS). W ocenie przemysłowców, to bezwzględny warunek zachowania konkurencyjności polskiej gospodarki, budownictwa oraz przemysłu.

Nieuczciwa konkurencja ze wschodu i brukselski dyktat

Problemy nie pojawiły się wczoraj. Już w 2024 roku polscy producenci alarmowali o pogarszającej się koniunkturze. Główne zagrożenie stanowi niekontrolowany import cementu spoza granic Unii Europejskiej – w tym w szczególności z Ukrainy oraz z krajów afrykańskich. Zacofanie unijnych mechanizmów sprawia, że zagraniczni podmioty mają ogromną przewagę: nie ponoszą żadnych drastycznych kosztów klimatycznych, którymi obciążani są producenci z państw członkowskich UE.

Sytuację miał w teorii ratować mechanizm CBAM (tzw. cło węglowe od importu z państw trzecich), jednak w praktyce polska branża jak na razie nie odczuwa żadnych realnych efektów jego funkcjonowania.

Odnosząc się do tej kwestii w wypowiedzi dla „Rzeczpospolitej”, wiceminister spraw zagranicznych Ignacy Niemczycki przekonywał, że działania rządu nie mają charakteru protekcjonistycznego:

– Konkurencja w ogóle jest dobrą rzeczą – zauważył, dodając, że musi się ona jednak odbywać na równych i sprawiedliwych warunkach.

Właśnie dlatego Polska podejmuje próby wywalczenia skutecznych mechanizmów ochronnych na poziomie unijnym, zarówno w ramach EU ETS, jak i systemu CBAM.

Klimatyczny dogmatizm uderza w suwerenność

Największym wyzwaniem strukturalnym dla zakładów pozostaje jednak sam unijny system handlu emisjami EU ETS. Sytuacja z miesiąca na miesiąc staje się coraz bardziej dramatyczna. Od kształtu i konfiguracji tych przepisów zależy nie tylko konkurencyjność, ale sam sens utrzymania produkcji cementu w Polsce.

Cementownie zaliczają się do sektorów, w których dekarbonizacja jest niezwykle trudna ze względu na brak powszechnie dostępnych, alternatywnych technologii produkcyjnych. Tymczasem polskim zakładom bezpowrotnie kończą się bezpłatne uprawnienia do emisji CO2, które decyzjami politycznymi są drastycznie redukowane – aż do całkowitego zera w 2034 roku. Tylko w latach 2026–2030 rodzimy sektor cementowy będzie musiał ponieść gigantyczne, narzucone odgórnie koszty.

Sprawa ma jednak wymiar głębszy niż tylko finanse poszczególnych firm. W swoim liście do szefa rządu producenci wyraźnie przypomnieli o wymogach bezpieczeństwa narodowego. W ciągu najbliższych 10 lat, na same tylko inwestycje obronne w ramach programu Tarcza Wschód oraz budowę infrastruktury ochronnej (schronów, bunkrów i ukryć), potrzeba będzie około 3 mln ton cementu. Z kolei budowa pierwszej polskiej elektrowni jądrowej pochłonie szacunkowo 1,2 mln metrów sześciennych betonu.

W tych okolicznościach obrona polskiego przemysłu cementowego przestaje być wyłącznie kwestią czysto gospodarczą. To sprawa o priorytetowym znaczeniu dla suwerenności państwa, niezależności dostaw i bezpieczeństwa strategicznych inwestycji infrastrukturalnych, które nie mogą być uzależnione od surowców sprowadzanych z zewnątrz.

Solidariusz
O mnie Solidariusz

Pielęgnujemy tradycję Polski wolnej i suwerennej

Nowości od blogera

Komentarze

Pokaż komentarze (8)

Inne tematy w dziale Gospodarka