Kilka filmików dla moich krytykantów..., w tym zwłaszcza @Logicznego...

1. Filmik dla tych, którzy pod moimi notkami o Rosji twierdzili, że kłamię, że w Rosji jest kryzys...

2. Filmik dla tych, którzy wyśmiewali się z mojego komentarza, że wszystko jest (i nie jest) trucizną, w tym WODA:

3. Filmik dla tych, co uważają, że jeśli Dwutlenku Węgla jest w atmosferze 430ppm (dwadzieścia lat temu było ok. 380 ppm), to jest on nieistotny...

Dla niecierpliwych: ułamek grama toksyny botulinowej zabija zdrowego, osiemdziesięcio kilogramowego mężczyznę... JAk to możliwe, mniej niż miligram na 80 kg??? 

Na koniec nie filmik, ale zapytanie do SI Gemini odnośnie mojego sporu z @Logicznie Myślący: w skrócie, chodzi o twierdzenie Logicznego, że klimat jest nieprzewidywalny, bo jest on systemem chaotycznym.

Oto moja rozmowa z Gemini:

" czy klimat jest przewidywalny w świetle torii chaosu? Poszukaj cytatów Edwarda Lorenza o przewidywaniu klimatu.

To fascynujące pytanie uderza w samo sedno współczesnej klimatologii. Krótka odpowiedź brzmi: klimat jest przewidywalny, ale pogoda nie, choć granica między nimi w świetle teorii chaosu jest niezwykle ciekawa.

Oto szczegółowe wyjaśnienie tego paradoksu:
1. Pogoda a Klimat: Różnica Skali

W teorii chaosu, którą Edward Lorenz (ojciec tej dziedziny) sformalizował, kluczowe jest rozróżnienie między stanem chwilowym a statystyką układu.

    Pogoda (Chaos Deterministyczny): To konkretny stan atmosfery w danym momencie. Ze względu na „efekt motyla”, najmniejszy błąd w danych wejściowych rośnie wykładniczo, co sprawia, że prognozy długoterminowe (powyżej 2 tygodni) są niemożliwe.

   Klimat (Atraktor): W teorii chaosu klimat to atraktor – zbiór stanów, do których układ dąży i w obrębie których się porusza. Chociaż nie wiemy, gdzie dokładnie znajdzie się „motyl” za rok, wiemy, jaki kształt ma całe „skrzydło motyla” (czyli zakres temperatur czy opadów).

2. Co na ten temat mówił Edward Lorenz?

Edward Lorenz był świadomy, że jego odkrycia dotyczące chaosu w pogodzie mogą być błędnie interpretowane jako dowód na całkowitą nieprzewidywalność wszystkiego.

Oto kluczowe myśli i cytaty (tłumaczone z jego prac i wykładów):
O naturze klimatu jako statystyki:

Lorenz definiował klimat nie jako stałą, ale jako pewien porządek w chaosie.

    "Klimat to to, czego oczekujesz; pogoda to to, co dostajesz."
    (To popularne powiedzenie przypisywane wielu autorom, ale Lorenz często używał go, by wyjaśnić różnicę między średnią statystyczną a chwilowym stanem).

O granicach przewidywalności:

W swojej przełomowej pracy z 1963 roku, Deterministic Nonperiodic Flow, zauważył:

    "Skoro system wykazuje niestabilność względem małych zaburzeń, to dalekosiężne prognozowanie staje się niemożliwe, chyba że warunki początkowe są znane z absolutną precyzją."

O przewidywaniu zmian klimatu:

Lorenz odróżniał przewidywalność pierwszego rodzaju (pogoda) od przewidywalności drugiego rodzaju (reakcja systemu na bodźce zewnętrzne, np. wzrost CO2​). W swojej książce The Essence of Chaos (1993) pisał:

   "Możemy nie być w stanie przewidzieć pogody w konkretnym dniu przyszłego lata, ale możemy z dużą pewnością przewidzieć, że lato, jako całość, będzie cieplejsze niż zima."

3. Dlaczego klimat jest przewidywalny mimo chaosu?

Wyobraź sobie garnek z gotującą się wodą:

    Chaos (Pogoda): Nie jesteś w stanie przewidzieć, gdzie dokładnie wyskoczy następny pęcherzyk powietrza.

    Przewidywalność (Klimat): Jeśli podkręcisz gaz (zwiększysz energię w układzie), możesz z absolutną pewnością przewidzieć, że woda będzie wrzeć gwałtowniej i jej średnia temperatura wzrośnie.

W fizyce klimatu chaos ogranicza nam wiedzę o trajektorii, ale fizyka zachowania energii (termodynamika) pozwala nam przewidzieć zmianę stanu całego atraktora.
Podsumowanie

Według teorii chaosu, klimat jest przewidywalny statystycznie. Choć "efekt motyla" uniemożliwia nam sprawdzenie, czy 15 maja 2050 roku będzie padać, pozwala nam z dużą dokładnością określić, o ile cieplejsza będzie średnio cała dekada lat 50. XXI wieku, jeśli zmienimy skład chemiczny atmosfery.

Czy interesuje Cię bardziej matematyczny aspekt atraktorów, czy raczej to, jak naukowcy radzą sobie z niepewnością w modelach klimatycznych?

Mój adwersarz twierdzi, że klimat jest układem trzech zmiennych, dlatego jest nieprzewidywalny. Jako, że nie jestem znawcą teorii chaosu proszę odnieś się do tego stwerdzenia jak i ciekawi mnie jak to opisywał Lorenz

To świetny punkt wyjścia do dyskusji, bo Twój adwersarz ma rację co do fundamentów, ale wyciąga z nich niepełny wniosek. To klasyczny przykład pomylenia nieprzewidywalności konkretnego stanu z nieprzewidywalnością statystyk układu.

Oto jak możesz odpowiedzieć, posiłkując się nauką Edwarda Lorenza:
1. Pułapka "Trzech Zmiennych"

Twój adwersarz prawdopodobnie odnosi się do słynnego modelu Lorenza z 1963 roku, który opisuje konwekcję w atmosferze za pomocą układu trzech równań różniczkowych:
dtdx​dtdy​dtdz​​=σ(y−x)=x(ρ−z)−y=xy−βz​

Lorenz udowodnił, że nawet tak prosty układ trzech zmiennych jest chaotyczny. Oznacza to, że mała różnica w warunkach początkowych sprawia, że po pewnym czasie wynik jest zupełnie inny (efekt motyla).

Kontrargument: To, że układ jest chaotyczny, nie oznacza, że jest "losowy" czy "bezużyteczny". Model Lorenza pokazuje, że zmienne zawsze krążą wokół konkretnego kształtu – tzw. dziwnego atraktora.
2. Przewidywalność I i II rodzaju

Lorenz sam rozwiązał dylemat Twojego adwersarza, wprowadzając rozróżnienie na dwa typy przewidywalności:

    Przewidywalność I rodzaju (Pogoda): Chcemy wiedzieć, w którym punkcie atraktora będziemy za tydzień. Tu adwersarz ma rację: chaos nam to uniemożliwia.

    Przewidywalność II rodzaju (Klimat): Chcemy wiedzieć, jak zmieni się cały kształt atraktora, jeśli zmienimy parametry układu (np. stężenie gazów cieplarnianych).

Lorenz często używał analogii: nie przewidzimy, kiedy dokładnie liść spadający z drzewa dotknie ziemi (chaos), ale wiemy, że spadnie w dół, a nie w górę, i wiemy, że jesienią spadnie ich więcej niż latem (wymuszenie zewnętrzne).
3. Co Lorenz mówił o "nieprzewidywalności"?

Lorenz w swoich pracach (m.in. The Essence of Chaos) podkreślał, że chaos ma swoje granice. Oto jak rozumiał to zjawisko w kontekście klimatu:

    "Chaos: Gdy teraźniejszość określa przyszłość, ale przybliżona teraźniejszość nie określa przybliżonej przyszłości."

To zdanie pokazuje, że nieprzewidywalność dotyczy szczegółów, a nie całego systemu. W kontekście klimatu Lorenz sugerował, że:

    Klimat jest zbiorem wszystkich możliwych stanów pogody.

    Chociaż poszczególne stany są chaotyczne, ich zakres i średnia (czyli klimat) są determinowane przez fizykę układu (np. ilość energii słonecznej).

4. Argument ostateczny: Fizyka vs Chaos

Możesz zapytać adwersarza: "Czy to, że nie potrafisz przewidzieć dokładnej trajektorii pojedynczej cząsteczki pary wodnej w gotującym się czajniku, oznacza, że nie potrafisz przewidzieć, że woda wyparuje, jeśli zwiększysz ogień?"

    Trajektoria cząsteczki = Pogoda (3 zmienne, chaos).

    Wyparowanie wody = Klimat (bilans energii).

Podsumowując: Adwersarz ma rację, że klimat opiera się na chaotycznych zmiennych, co uniemożliwia prognozy pogody na rok do przodu. Myli się jednak, sądząc, że chaos uniemożliwia określenie, jak układ zareaguje na zmianę energii (np. ocieplenie). W świetle teorii Lorenza, klimat to "porządek ukryty w chaosie"."

Czyli Gemini świetnie podsumowała to, co ja próbowałem Logicznemu wyjaśnić w niezliczonej ilości notek i komentarzy...

Co W ZUPEŁNOŚCI nie przeszkadza Logicznemu w nieskończoność wklejać w kółko TEGO SAMEGO komentarza o chaosie...

I jak tu zachować cierpliwość?