79 obserwujących
346 notek
814k odsłon
3640 odsłon

GETTO. Jüdischer Ordnungsdienst.

Wykop Skomentuj41

Byliście w mieście jak z baśni tysiąca i jednej nocy? Święta, gondole, biennale sztuk, Międzynarodowy Festiwal Filmowy oraz tradycyjny sławny karnawał stworzyły z tego miasta iście bajkowy świat, gdzie od wieków trwa bezustanna pogoń za uciechami. Wenecja to także piękne i romantyczne miasto dla zakochanych. Podziwiało ją wielu sławnych artystów.

Venice

 Niegdyś zachwycili się Wenecją także Żydzi, którzy pojawili się na terenach dzisiejszych Włoch jeszcze w czasach Imperium Rzymskiego. Z Wenecją kupcy żydowscy byli związani już od X wieku, a zaczęli się osiedlać w potężnej i bogatej Republice Weneckiej w XIII wieku. Ich pozycja bywała raz lepsze, raz gorsza, lecz ciągle wywierali wpływ na handel oraz na świadczenie usług finansowych. Byli z Republiki Weneckiej to wydalani, to przyjmowani. Ograniczano ich pobyt, nakładano specjalne podatki, zakazywano posiadania ziemi i korzystano z ich pieniędzy.

W 1516 roku Wielka Rada Republiki Weneckiej debatowała, czy Żydzi powinni mieć prawo do pozostawania w mieście. I doża wenecki postanowił uprawomocnić ich obecność w bardziej zorganizowany sposób. 29 marca wydał dekret, który stanowił: „Żydzi powinni wszyscy razem mieszkać w czworoboku domów, jaki jest w pobliżu San Gerolamo; i żeby w nocy nie chodzili dookoła, od strony gdzie jest mały mosteczek, oraz z przeciwległej strony zbudowane będą dwie bramy, czyli po jednej dla każdego z tych miejsc, które to bramy mają otwierać rano z uderzeniem Marangony, a zamykać wieczorem o godzinie 24-tej, czterej strażnicy chrześcijańscy w tym celu wyznaczeni i wynagradzani przez Żydów według płacy, jaką uznamy za odpowiednią”.

I weneccy Żydzi przesiedlili się do miejsca nazwanego Getto Nuovo, kompleksu przypominającego warowną fortecę, położoną na miejscu opuszczonej odlewni. To właśnie od weneckiego słowa geto czyli „odlewnia", „odlewanie metalu” pochodzi termin getto. To właśnie tu w Wenecji po raz pierwszy użyto tej nazwy i faktycznie część dzielnicy Cannaregio nad kanałem Rio della Misericordia stała się pierwszym na świecie żydowskim gettem. Choć, jeśli się uprzeć, to można stwierdzić, że wcześniej istniało w Niemczech coś w rodzaju getta w postaci zgrupowania Żydów w obszarze kilku ulic. Dobrym przykładem jest tu średniowieczny Rothenburg w południowych Niemczech, gdzie i dzisiaj można jeszcze ujrzeć żydowską ulicę, która nosi nazwę Judengasse.

Obraz getta żydowskiego w dzielnicy Cannaregio.

Obraz getta żydowskiego w dzielnicy Cannaregio.

Getto w Wenecji cieszyło się dobrą sławą. Żydzi mieli pewność dobrych stosunków z Wenecją, byli tam wiele bardziej bezpieczni niż w innych miejscach Europy, mieli możliwość tworzenia własnego samorządu. Byli Republice potrzebni i cieszyli się wszelkimi niezbędnymi do prowadzenia interesów prawami. Żydowscy lichwiarze, handlowcy i bankierzy mogli tam świetnie prosperować. Musieli, co prawda nosić żółty znak identyfikacyjny, ale mogli swobodnie praktykować swoją wiarę i podlegali ochronie w przypadku wojny.

Bramy getta weneckiego runęły dopiero w końcu XVIII wieku. Odbyło się to za sprawą wojsk Napoleona Bonaparte, które weszły do Wenecji 6 maja 1797 roku.

Sama idea getta dla Żydów powróciła w Niemczech w okresie Trzeciej Rzeszy. Jej znaczenie i cele były już jednak zupełnie inne.

W krajach okupowanych przez Niemców w okresie II Wojny Światowej okupacyjne władze niemieckie tworzyły zamknięte i strzeżone getta, w których przymusowo osiedlano ludność żydowską z różnych terenów. Getta te były zazwyczaj otoczone strzeżonym od zewnątrz murem i całkowicie zależne od dostaw żywności oraz energii. Utworzenie gett było pierwszym etapem zagłady Żydów, zaplanowanej i przeprowadzonej przez Niemców.

Z powodu zamknięcia dużej liczby osób na stosunkowo małej przestrzeni i niewielkich racji żywnościowych, które im przysługiwały, np. 100 gram chleba na 2 dni, utworzenie gett faktycznie służyło eksterminacji ludności żydowskiej. Ostatecznie w 1943 roku, Niemcy wywieźli osoby uwięzione w gettach do obozów zagłady i tam zamordowali. Tylko niewielu się uratowało.

Tak jak w Getto Nuovo, tworzyli Niemcy w gettach na mocy rozkazu Reinharda Heydricha z dnia 21. 09. 1939 r. Radę Starszych, czyli Judenrat – organ stanowiący pozór samorządu żydowskiego posiadającego pewne – nieznaczne i wąskie – wpływy na niektóre aspekty wewnętrznego życia codziennego getta. De facto celem działalności Judenratów było - zgodnie z planami Niemców – odegranie wyznaczonej roli w przygotowaniach do unicestwienia narodu żydowskiego.

Porządku w getto pilnował samorząd żydowski przy pomocy Żydowskiej Służby Porządkowej, czyli żydowskiej policji - Jüdischer Ordnungsdienst wyposażonej przez Niemców w gumowe pałki. Potocznie członków tej formacji stanowiącej wewnętrzną policję, nazywano Odmanami od słowa Ordnumgsdienst.

Wykop Skomentuj41
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Kultura