Czy pamiętają państwo wszystkie argumenty, które wytaczano przeciwko utworzeniu CBA ? Ja pamiętam. Najbardziej przekonywały mnie takie, że nie ma sensu tworzenie jeszcze jednej instytucji, która dublować będzie działanie innych organów państwowych, że to najzwyczajniejsze wyrzucanie pieniędzy w błoto. Przecież jest Prokuratura, Policja, CBŚ, NIK, Parlament i jego komisje, to będziemy tworzyć jeszcze jedną instytucję, która będzie robić to samo? Kontrolować?
Z chwilą wejścia CBA do Komendy Głównej Policji, oraz skazania przez Sąd członka Parlamentu, któremu CBA zarzucało korupcję okazało się, że jest to instytucja niezbędna. Nikt przytomny dzisiaj, nie zakwestionuje potrzeby funkcjonowania CBA. A jednak.
A jednak zadaję sobie pytanie, dlaczego to funkcjonowanie jest potrzebne? Bo ludzie są ułomni. Ale dlaczego muszą istnieć warunki do realizacji tej ułomności. Bo muszą. Ale czy na pewno?
Zło korupcji mylnie identyfikuje większość ludzi jako nienależne bogacenie się urzędników państwowych - "Sawicka wzięła 100 tysięcy". Ktoś inny wziął milion. To właśnie to jest złem i dlatego z tym złem walczymy.
Otóż nie. Podstawowym złem korupcji, nie jest nienależne bogacenie się urzędników, tym złem jest zachwianie i skrzywienie procesów gospodarczych w kraju. Oto bowiem w gospodarce pozbawionej korupcji, te podmioty się rozwijają, które dostarczają najtaniej najlepszych produktów i usług.
O efektywności gospodarki, o tym czy Państwo i społeczeństwo się rozwija czy nie, decyduje w istocie jakość mechanizmu konkurencji, to jest kryteria które promują jednych obywateli a skazują na porażkę innych.
Gdy brak jest korupcji, a konkurencja jest uczciwa, promowani są, rozwijają się, obywatele najlepiej wytwarzający dobra. Stąd cały graj idzie w górę i następuje powszechny rozwój. Gdy promowani są obywatele najlepiej wręczający łapówki, ci którzy najlepiej wytwarzają są skazywani na porażkę. W sferze gospodarczej dominują wówczas podmioty niewydolne, słabe, które jednak dzięki zachowaniom korupcyjnym pobierają wynagrodzenie i spychają tym samym w niebyt, ludzi rzeczywiście przedsiębiorczych - w potocznym rozumieniu tego słowa.
Stąd powstaje pytanie, czy jest możliwe stworzenie takich warunków, w których urzędnicy nie byliby podatni na korupcję? Kto jest niepodatny na korupcję? Sam przedsiębiorca. Tylko wariat kupiłby dla siebie drożej gorszy produkt. Czy można sprawić aby urzędnicy znaleźli się w sytuacji takiego przedsiębiorcy? Można.
Urzędnik gospodarujący milionami złotych, de facto jest przedsiębiorcą. Tyle, że marnie opłacanym. To jest właśnie sytuacja sprzyjająca korupcji. Przyczyna, której należy zapobiegać w miejsce zajmowania się skutkami.
Możliwe są dwa podejścia. Pierwsze - ograniczyć do maksimum sytuacje gdy urzędnicy decydują o pieniądzach. Drugie - uczynić z nich przedsiębiorców.
Urzędnik, któremu powierza się zamówienia czegoś za 100 mln złotych. Powinien dostać te 100 mln z informacją następującą. Chcę mieć to a to na takim a takim poziomie. Jak spełnisz warunki i coś zaoszczędzisz to połowa (albo inna część) oszczędności jest twoja.
Znika potrzeba wprowadzania skomplikowanych przepisów przetargowych, sformalizowanych postępowań i ich kosmicznie kosztownej kontroli. Jest oczywiste, że każdy z takich urzędników na głowie stanie, aby zamówienie było takie jak życzy sobie zamawiający, w takich a nie innych terminach i w możliwie najniższej cenie.
Zleceniodawcy zaś urzędników, również w jakiś sposób powinni być premiowani od osiąganych efektów finansowych, tak aby byli zainteresowani w zatrudnianiu osób najefektywniej realizujących wydatkowanie środków publicznych.
Takie rozwiązanie z pewnością będzie kosztowało "jawnie" nieco pieniędzy. Ale po pierwsze zapewni niezbędną gospodarce równowagę i zdrowe zasady konkurencji (w sferze zamówień publicznych), po drugie w efekcie może być najzwyczajniej tańsze, nawet przy uwzględnieniu dodatkowych wynagrodzeń, po trzecie - pozwoli uzyskiwać poprawne efekty zamówień publicznych czego teraz brak.
No ale czy możemy się zgodzić aby dla dobra wszystkich niektórzy zarabiali więcej? Nie możemy. Wolimy piekiełko korupcji, która umówmy się - nie zniknie, ściganie, łapanie, miernotę i rozkopane autostrady. Wolimy bezwład, który nas dopada i niemożność, która staje się powszedniością. Byle tylko nikt nie wyszedł za wysoko. A może jednak?


Komentarze
Pokaż komentarze (2)