P-64 – polski pistolet samopowtarzalny na nabój 9 mm Makarowa, skonstruowany po II wojnie światowej. Pierwszy powojenny pistolet polskiej konstrukcji produkowany seryjnie. Przepisowa broń służbowa służb mundurowych w tym wojska od lat 60.-tych XX wieku.
Historia konstrukcji:
CZAK jest skrótowcem od nazwisk konstruktorów pistoletu. Jego twórcami według kolejności w dokumencie patentowym Nr. 54822 są następujący oficerowie Ludowego Wojska Polskiego: Mieczysław Adamczyk, Witold Czepukajtis, Romuald Zimny, Henryk Adamczyk, Stanisław Kaczmarski, Jerzy Pyzel. Broń powstała w ramach konkursu na następcę pistoletu TT w Wojsku Polskim oraz Milicji Obywatelskiej, konkurs rozpoczęto w 1958 roku. Do konkursu zgłoszono również pistolet WiR wz.57 skonstruowany przez Piotra Wilniewczyca i Stanisława Rojka oraz Pistolet wz.58 skonstruowany przez Ryszarda Białostockiego i Ryszarda Chełmickiego. Od nowego pistoletu wymagano zasilania nabojem 9 mm x 18 mm 57-N-181S, mechanizmu spustowego z samonapinaniem, wskaźnika obecności naboju z komorze nabojowej oraz możliwości przeładowania w stanie zabezpieczonym. Pistolet miał charakteryzował się również niewielkimi wymiarami, aby mógł być wykorzystywany przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej działających „po cywilnemu”, dlatego też zespół konstrukcyjny z Centralnego Badawczego Poligonu Artyleryjskiego opracował dwie wersje pistoletu, CZAK M (Milicyjny) oraz nieznacznie większy i cięższy CZAK W (Wojskowy). Pierwszym prototypem był CZAK Milicyjny w wersji zasilanej nabojem 9 mm x 17 mm SR, ze względu na niewystarczającą do przeprowadzenia testów, dostępna ilość amunicji pistoletowej 9 mm x 18 mm 57-N-181S. Drugim prototypem był CZAK Wojskowy zasilany nabojem pistoletowym 9 mm x 18 mm 57-N-181S. W 1961 roku zespół konstrukcyjny z Centralnego Poligonu Artyleryjskiego Uzbrojenia wygrał konkurs na pistolet, jednak nieznacznie później Ministerstwo Obrony Narodowej zrezygnowało z prac nad pistoletem CZAK pod wpływem opinii z Rady Naukowo Technicznej MON. Po rezygnacji MON projekt podlegał jedynie Ministerstwu Spraw Wewnętrznych, tak więc zespół konstrukcyjny zrezygnował z prac nad pistoletem CZAK W, kontynuując prace nad pistoletem CZAK M dla Milicji Obywatelskiej. Serię próbną pistoletu CZAK M wyprodukowano w radomskich Zakładach Metalowych im. generała Waltera w 1963 roku. Podobno po rezygnacji z programu w Ministerstwie Obrony Narodowej, nad rezygnacją z programu zastanawiano się również w MSW, jednak po wyprodukowaniu serii próbnej MON ponownie zainteresowało się pistoletem CZAK. Ostatecznie w 1965 roku CZAK M został wprowadzony do uzbrojenia Wojska Polskiego oraz formacji podlegających MSW. Produkcję seryjną pistoletu rozpoczęto w Zakładach Metalowych im. generała Waltera w 1966r. Pistolety prototypowe oraz pistolety serii próbnej posiadały zewnętrzną dźwignię zatrzasku zamka umieszczoną po lewej stronie szkieletu za kabłąkiem spustu oraz bezpiecznik magazynkowy uniemożliwiający oddanie strzału po wyjęciu magazynka. Zewnętrzna dźwignia zatrzasku zamka oraz bezpiecznik magazynkowy nie występują w broni produkowanej seryjnie.
Konstrukcja pistoletu:
Pistolet samopowtarzalny P-64 CZAK działa na zasadzie odrzutu zamka swobodnego oraz strzela z zamka zamkniętego. Po wystrzeleniu z magazynka ostatniego naboju zamek zatrzymuje się w tylnym położeniu. Broń nie posiada zewnętrznej dźwigni zatrzasku zamka, tak więc zwolnienie zamka w przednie położenie możliwe jest jedynie poprzez nieznaczne odciągnięcie zamka do tyłu. Po lewej oraz prawej stronie tylnej części zamka znajdują się nacięcia ułatwiające przeładowanie. Pistolet posiada umieszczony na zamku wyciąg sprężynujący oraz wyrzutnik znajdujący się na zatrzasku zamka. Nad iglicą umieszczono wskaźnik obecności naboju w komorze nabojowej. Sprężyna powrotna umieszczona jest wokół lufy, występ ograniczający ruch zamka do tyłu znajduje się na kabłąku spustu. Zamek oraz szkielet wykonano ze stali metodą frezowania. Po lewej oraz prawej stronie chwytu pistoletowego znajdują się okładki wykonane z tworzywa sztucznego. Pistolet posiada mechanizm spustowy z samonapinaniem (DA) oraz mechanizm uderzeniowy z iglicą przerzutową i kurkiem zewnętrznym z otworem odciążającym. Broń produkowana od 1972 roku, charakteryzuje się zmodyfikowanym kształtem kurka. W tylnej części chwytu pistoletowego za gniazdem magazynka umieszczono śrubową sprężynę uderzeniową. Po lewej stronie tylnej części zamka znajduje się skrzydełko bezpiecznika pełniące również rolę zwalniacza kurka. Skrzydełko w położeniu górnym powoduje odbezpieczenie broni, natomiast w położeniu dolnym zabezpiecza broń poprzez zwolnienie kurka, unieruchomienie iglicy, zasłonięcie tylnej części iglicy przed uderzeniem kurka oraz rozłączenie szyny spustowej z zaczepem spustowym. Bezpiecznik nie umożliwia przenoszenia zabezpieczonej broni z napiętym kurkiem. Pistolet zasilany jest nabojem pistoletowym 9 mm x 18 mm 57-N-181S. Zasilanie odbywa się z jednorzędowego magazynka pudełkowego o pojemności 6 naboi. Po lewej oraz prawej stronie pudełka magazynka umieszczono pionowe wycięcie ułatwiające kontrolę stanu załadowania. Magazynek zakończony jest kopytkiem wykonanym z tworzywa sztucznego. Zatrzask magazynka znajduje się w dolnej części chwytu pistoletowego za gniazdem. Sprężyna uderzeniowa pełni jednocześnie rolę sprężyny zatrzasku magazynka. W toku produkcji pistoletu, około 1973 roku, dokonano nieznacznej modyfikacji magazynka i pistoletu. Modyfikacja ta polegała na zastosowaniu dłuższych o około 3 mm szczęk magazynka i dostosowaniu broni do korzystania ze zmodyfikowanych magazynków. Jeśli pistolet był dostosowany do magazynków starego typu z krótkimi szczękami, mogą pojawić się problemy z wprowadzeniem naboju do komory przy próbie użycia magazynka z dłuższymi szczękami. Pistolety dostosowane do nowszych magazynków nie stwarzają natomiast problemów przy stosowaniu magazynków starego typu. W pistolecie zastosowano umieszczone na zamku stałe mechaniczne przyrządy celownicze składające się z muszki i szczerbinki. Przyrządy celownicze ustawione są na odległość 25 metrów, regulacja może odbywać się poprzez wymianę szczerbinki.
Podstawowe dane taktyczno-techniczne:
• Państwo – Polska Rzeczpospolita Ludowa
• Producent broni – Zakłady Metalowe im. gen. Waltera/Zakłady Metalowe Łucznik im. gen. Waltera
• Historia konstrukcji:
• Egzemplarze prototypowe – lata 1958-1961
• Produkcja seryjna – lata 1965-1977
• Kaliber broni – 9 mm
• Nabój – pistoletowy Makarowa 9 mm x 18 mm
• Wymiary konstrukcji:
• Długość broni – 160 mm
• Wysokość broni – 117 mm
• Długość lufy – 84,6 mm
• Długość linii celowniczej – 144 mm
• Masa broni niezaładowanej – 620 g
• Masa broni załadowanej – 830 g
• Prędkość wystrzelonego pocisku – 305 m/s
• Szybkostrzelność teoretyczna – 8-12 strz./min.
• Szybkostrzelność praktyczna – 6 strz./min.
• Siła nacisku spustu – 110 N (DA)
Rozkładanie częściowe pistoletu P-64:
Przed rozkładaniem częściowym należy wyjąć magazynek z gniazda i sprawdzić komorę nabojową. Następnie przy zamku w przednim położeniu należy odchylić kabłąk spustu w dół. Po odchyleniu kabłąka strzelec powinien odciągnąć zamek w tylne położenie, podnieść tylną część zamka oraz ruchem do przodu zsunąć zamek ze szkieletu. Po odłączeniu zamka od szkieletu można zsunąć z lufy sprężynę powrotną. Składanie odbywa się w odwrotnej kolejności.
Inne wersje P-64:
Pistolet samopowtarzalny P-64B 9mm to skonstruowana w latach 70.-tych XX wieku przeznaczona na eksport wersja zasilana nabojem pistoletowym 9 mm x 17 SR mm. Broń zasilana jest z jednorzędowego magazynka o pojemności 7 naboi, jednak pistolet może być również zasilany z magazynka od standardowej wersji P-64 zasilanej nabojem pistoletowym 9 mm x 18 mm 57-N-181S. Magazynek od standardowej wersji P-64 można załadować także nabojami pistoletowymi 9 mm x 17 SR mm. Standardowa wersja P-64 nie może być natomiast zasilana z magazynka od P-64B 9mm, podobnie magazynek do standardowego P-64 nie może zostać załadowany nabojami 9 mm x 17 SR mm. Wyprodukowano jedynie serię próbną pistoletu P-64B 9mm, niektóre egzemplarze zostały przekształcone w broń szkolną (pozbawiona możliwości strzelania broń do nauki obsługi).
W ramach programu Safloryt w latach 70.-tych XX wieku skonstruowano wytłumioną wersję P-64 z tłumikiem odłączanym. Pocisk wystrzelony z broni zasilanej nabojem 9 mm x 18 mm 57-N-181S nie osiąga prędkości dźwięku, tak więc wytłumiony P-64 nie musiał być zasilany specjalną amunicją poddźwiękową. Pistolet nie był produkowany seryjnie.
Wariant pistoletu, oznaczony jako P-64G to skonstruowana w latach 90.-tych XX wieku wersja gazowa zasilana nabojem 9mm PA. Broń wyposażona była w umieszczony na końcu lufy kołek uniemożliwiający wystrzelenie pocisku. Pistolet mógł być wyposażony w nasadkę do odpalania ładunków sygnalizacyjnych. P-64G nie był produkowany seryjnie.
Kto strzelał z tej broni ? jakie wrażenia ?
Komentarze
Pokaż komentarze (4)