3 obserwujących
271 notek
60k odsłon
90 odsłon

Analiza rzeczywistości – podstawy

Wykop Skomentuj4

Analiza rzeczywistości – podstawy

Podstawowymi elementami rzeczywistości są rzeczy jako elementy wypełniające przestrzeń, i zjawiska jako elementy wypełniające czas.

Rzeczy wiążą się w układy, a zjawiska wiążą się w procesy.

Podstawowa relacja (związek) między rzeczami lub zjawiskami jest dwustronna.

Taka relacja nazywa się dychotomią: zestawieniem dwustronnym.

W dychotomii dwóch różnych rzeczy natychmiast pojawia się oddziaływanie wzajemne, interakcja.

Interakcja może być przeciwstawieniem (konfliktem), współdziałaniem, obojętnym współistnieniem (rzadkie), wymianą wzajemną.

Dychotomia jest binarna, gdy jest to tylko układ dwóch odrębnych elementów.

W rzeczywistości większość dychotomii jest niebinarna, gdyż na granicy obu elementów występuje ciąg stanów przejściowych.

Dychotomia jest fałszywa tylko wtedy, gdy obie strony zestawienia są identyczne.

Rzeczy działające autonomicznie w rzeczywistości to organizmy: gdy pozostają w jednym miejscu są roślinami, a zwierzęta poruszają się.

Człowiek jest specyficznym zwierzęciem, bo tworzy nazwy dla rzeczy i zdarzeń (słowa).

Chce on przy tym nazwać różne rzeczy i zjawiska z otoczenia, ale też opisać siebie samego: części własnego ciała oraz stany fizyczne i umysłowe.

Słowa (pojęcia) są pierwszym poziomem analizy (rozumienia) rzeczywistości przez człowieka.

Potrzebny jest odpowiedni układ pojęć, dobór słów odpowiedni do wyczerpującego opisu różnych aspektów danego fragmentu rzeczywistości.

Dla przykładu: polska konstytucja w preambule wymienia pojęcia: prawda, sprawiedliwość, dobro i piękno.

Są to starogreckie ideały.

Następnym poziomem analizy pojęć są dychotomie pojęć (układy dwustronne):

Najpierw dychotomie platońskie: A i nie-A:

Prawda – nie-prawda (kłamstwo);

Sprawiedliwość – nie-sprawiedliwość;

Dobro – nie-dobro (zło);

Piękno – nie-piękno (brzydota).

Potem trzeba wziąć pod uwagę dychotomie wzajemne tych pojęć:

Prawda – sprawiedliwość;

Prawda – dobro;

Prawda – piękno;

Sprawiedliwość – dobro;

Sprawiedliwość – piękno;

Dobro – piękno.

Dla uproszczenia nie uwzględniam tu kolejności tych pojęć, a jedynie ich stosunek wzajemny (interakcje).

Uwzględnienie kolejności wniosłoby do tego stosunku wzajemnego także związek: inicjator – kontynuator.

Dla dogłębnej analizy tych dychotomii potrzebne są ścisłe definicje tych pojęć:

Konstytucja nie zawiera tych definicji, więc znaczy to, że odwołuje się do ich znaczenia potocznego.

Kolejnym poziomem analizy pojęć jest dialektyka pojęć, która uwzględnia zmiany znaczenia pojęć zachodzące z upływem czasu.

Dialektyka jako metoda jest rozszerzeniem dychotomii na zjawiska związane z czasem i rozwojem.

Sama dychotomia to analiza statyczna, dialektyka dodaje do tego dynamizm, aspekty zmiany, rozwoju.

Zmiany są zawsze, ale każda rzecz zmienia się w swoim własnym tempie w kontakcie z innymi rzeczami.

Mechanizmem stabilizacji w tym gąszczu dychotomii jest teoria (operacja) złotego środka arystotelesowska lub horacjańska, tycząca wyboru stanu pośredniego optymalnego, właściwego ze względu na: oba stany skrajne oraz warunki zewnętrzne dla tej dychotomii.

Może to być też doktryna środka Konfucjusza, która zaleca zachowanie umiaru, równowagi i spokoju, harmonii, unikanie skrajności.

Dychotomie binarne są to takie, które dają tylko dwie możliwości wyboru: jedną albo drugą skrajność.

Dychotomie niebinarne dają do wyboru cały zakres możliwości od jednej skrajności do drugiej.

Ciąg dychotomii binarnych wykorzystywany jest w procesie podejmowania decyzji, gdy coraz głębiej wchodzi się w problem, zadaje coraz konkretniejsze pytania, aby po kilku odpowiedziach: nie (asertywność), móc wreszcie odpowiedzieć: tak.

Najczęściej stosowaną operacją dla układów binarnych (dwuelementowych) jest porównywanie w celu wyboru lepszej możliwości z dwóch danych.

Zastosowanie znajdują wtedy kanony Milla.

W rzeczywistości występują także układy trójstronne, ale trzeci element ma wtedy odmienne znaczenie w stosunku do dwóch pozostałych: jest katalizatorem, mediatorem, albo sędzią.

Wydaje się, że wszystkie układy wieloelementowe można sprowadzić do dwuelementowych lub trójelementowych.

Założeniem dychotomicznej (dwustronnej) analizy rzeczywistości jest to, że układy rzeczy (i pojęć też) działają jako całość, ale każda ich wyróżniona część (element) oddziałuje wzajemnie z każdą inną częścią wewnątrz układu.

Na przykład rodzina.

Części rodziny to: mąż, żona, dzieci, teściowie ze strony męża (A), teściowie ze strony żony (B).

Części te nie są równorzędnie ważne.

Dawniej taki układ był bardziej zwarty: nazwy wsi są często nazwiskami rodów.

W rodzinie panuje naturalna hierarchia elementów (którą obecnie próbuje się zburzyć, patrz: gender).

Główną dychotomią w rodzinie jest zestawienie: mąż – żona (M-Ż).

Bardzo ważna jest trwałość tego podukładu.

Wykop Skomentuj4
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Rozmaitości