Historia amerykańskiej potęgi nie układa się w prostą opowieść o sukcesie. Autorzy pokazują również koszty utrzymania tej pozycji – analizują kondycję amerykańskich instytucji, sytuację klasy średniej, rosnące zadłużenie oraz zdolność kraju do zachowania przewagi technologicznej i gospodarczej w warunkach coraz silniejszej konkurencji międzynarodowej.
Od American dream po kosmos. Jak USA zbudowały swoją potęgę
Numer otwiera tekst dr. Piotra Araka o tym, ile pozostało z American dream – obietnicy awansu społecznego, zgodnie z którą pracowitość i talent powinny wystarczyć, aby kolejne pokolenie żyło lepiej od poprzedniego. Marek Pielach przedstawia natomiast Amerykę jako kolosa, który nadal dysponuje ogromnym potencjałem gospodarczym, finansowym, technologicznym i militarnym, jednak musi uważniej patrzeć pod nogi, zwłaszcza w obliczu nasilającej się rywalizacji z Chinami, rosnącego zadłużenia oraz pogłębiających się nierówności.
Jak powstawała amerykańska potęga? Piotr Rosik przypomina transakcje, które zmieniały mapę świata. Zakupy Luizjany, Alaski i innych terytoriów pokazują, że państwa rozszerzały swoje granice nie tylko przy użyciu armii, lecz także za pomocą umów, kredytu i kalkulacji przyszłych korzyści. Anna Słabosz-Pawłowska przenosi z kolei ideę pogranicza w kosmos. Analizuje program Artemis nie tylko jako przedsięwzięcie czysto naukowe, lecz jako próbę budowy infrastruktury, rynku zamówień oraz zasad przyszłej działalności gospodarczej na Księżycu.
Gospodarcza historia USA jest nierozerwalnie związana z długiem. W tekście „Cena potęgi – dwa i pół wieku amerykańskiego długu” dr Milena Kabza pokazuje, jak zadłużenie finansowało rozwój młodego państwa, wojny, inwestycje i działania antykryzysowe. Autorka pyta zarazem o granice modelu opartego na pozycji dolara oraz amerykańskich obligacji. Z kolei dr Mirosław Ciesielski analizuje fenomen amerykańskich start-upów i warunki, które czynią z USA kluczowe miejsce dla skalowania młodych firm technologicznych. Uzupełnieniem tej perspektywy jest tekst dr Anny Dobrzańskiej poświęcony wielkiej konsolidacji w amerykańskim sektorze bankowym.
Osobną część wydania tworzy blok „Polacy w USA”. Dr Grzegorz Jeż przypomina o doświadczeniach obu narodów, wpisanych w hasło „Za wolność naszą i waszą”. Mariusz Tomczak opisuje polskie ślady, których nie zatarł czas, Artur Adamski przedstawia wkład polskich inżynierów, wynalazców i przedsiębiorców w rozwój amerykańskiego przemysłu, a Marta Roels prowadzi czytelnika od prezydentury Woodrowa Wilsona do wejścia Polski do NATO. Wszyscy razem budują opowieść o relacji kształtowanej nie tylko przez dyplomację, lecz także przez migracje, pracę, technologię oraz dziedzictwo historyczne.
Nie tylko Ameryka. Rosja, Chiny, Grenlandia i historia ekonomii
Tematyka numeru nie ogranicza się jednak do Stanów Zjednoczonych. Dr Andrzej Raczko analizuje politykę banku centralnego Rosji w warunkach wojny z Ukrainą. Jan Cipiur wyjaśnia, dlaczego Kalaallit Nunaat, czyli Grenlandia, znalazła się w centrum strategicznego zainteresowania światowych mocarstw. Dr hab. Piotr Łasak opisuje natomiast, jak Chiny zmieniają geopolityczne zasady gry.
W części poświęconej historii i myśli ekonomicznej dr Marcin Zarzecki rozważa – nawiązując do encykliki „Magnifica humanitas” – czy algorytm może wycenić wartość człowieka. Dr Dominik Skopiec przypomina narodziny, ewolucję oraz upadek systemu z Bretton Woods. Z kolei prof. Leon Podkaminer wraca do wydanej przed 90 laty „Ogólnej teorii zatrudnienia, procentu i pieniądza” Johna Maynarda Keynesa, a prof. dr hab. Mateusz Machaj opisuje amerykańskie doświadczenia z wolną bankowością (free banking). Prof. Jerzy Żyżyński polemizuje z teorią Laffera. Natomiast Artur Adamski w recenzji książki „Bóg i wolny rynek” przygląda się historycznym związkom między religią a gospodarką.
Nowy numer uzupełniają teksty o edukacyjnej działalności banków centralnych oraz o banknotach polimerowych, ich historii, trwałości i nowoczesnych zabezpieczeniach.
Wydanie „Obserwatora Finansowego” jest już dostępne w salonach Empik, wybranych punktach sieci Kolporter, Relay, InMedio, 1-Minute, Świat Prasy, Tabak Polska oraz na stacjach paliw ORLEN, BP, Shell i Circle K.
red.
Materiały prasowe, fot. NBP
Komentarze
Pokaż komentarze