Wskaźniki
Według prognoz Komisji, w 2028 r. deficyt sektora w Polsce wzrośnie do 7,2 proc. PKB, przy założeniu niezmienionej polityki.
W 2023 ten deficyt wynosił 5,1%
Dług publiczny przekroczy 73 %. PKB w 2028 roku
W 2023 wynosił 49,6%
Odsetki od długu prognozowane są w 2028 na 117 miliardów zł.
W 2023 te odsetki wynosiły: 71,4 mld zł
Dług publiczny przekroczy 73 proc. PKB w 2028 roku
Komisja Europejska prognozuje, że dług (liczony metodą europejską) sektora wzrośnie w Polsce z 59,6 proc. PKB w 2025 r. do 67,7 proc. PKB w 2026 r.
W latach 2027-2028 dług sektora ma wynieść odpowiednio: 70,1 proc. PKB i 73,5 proc. PKB.
Podczas wiosennej rundy prognostycznej Komisja prognozowała dług sektora w latach 2026-2027 na poziomie odpowiednio: 64,5 proc. PKB i 68,3 proc. PKB.
Skutki przekroczenia progów i restrykcje (unijne i krajowe)
Przekroczenie kryteriów z Maastricht (deficyt powyżej 3% PKB i dług powyżej 60% PKB) oraz zbliżanie się do krajowych limitów ostrożnościowych uruchamia dwa równoległe reżimy sankcyjne: Unijna Procedura Nadmiernego Deficytu (EDP) i ryzyko sankcji finansowych:
Polska jest objęta procedurą EDP od lipca 2024 r. Mimo zastosowania tzw. klauzuli wyjścia dla wydatków obronnych (pozwalającej na odchylenie do 1,5% PKB rocznie), utrzymanie deficytu powyżej 7% PKB i wzrost długu powyżej 70% PKB wykracza poza uzgodnioną ścieżkę wydatków netto.
Konsekwencje: Rada UE i KE mogą zaostrzyć zalecenia, nakazując twardą konsolidację fiskalną.
W przypadku braku skutecznych działań naprawczych unijne przepisy przewidują kary finansowe (grzywny sięgające 0,05% PKB co pół roku, do maksymalnie 0,5% PKB) oraz możliwość zawieszenia wypłat z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności.
Naciągane progi krajowe
Krajowe progi ostrożnościowe nie uwzględniają części zadłużenia pozabudżetowego (np. funduszy w BGK i PFR), dzięki czemu pokazywany wskaźnik pozostaje niższy od unijnego o ok. 12–14 pkt proc. PKB.
Przekroczenie progu 55% PKB (Ustawa o finansach publicznych).
W 2023 ten wskaźnik wynosił: 38,9% PKB
Według prognoz samego Ministerstwa Finansów relacja PDP przekroczy próg 55% PKB (w ujęciu netto w 2028 r. sięgnie 57,4% PKB).
Skutkuje to obligatoryjnym uruchomieniem procedur ostrożnościowych w kolejnym budżecie (na 2030 r.): obowiązek uchwalenia budżetu na kolejny rok bez deficytu lub z deficytem zapewniającym spadek relacji długu do PKB, zamrożenie wynagrodzeń w sferze budżetowej, ograniczenie waloryzacji rent i emerytur wyłącznie do poziomu inflacji (brak podwyżek realnych),zakaz udzielania nowych poręczeń i gwarancji przez Skarb Państwa.
Ryzyko naruszenia progu 60% PKB (Art. 216 ust. 5 Konstytucji RP): Choć rząd zakłada utrzymanie PDP tuż poniżej 60% (szczyt 59,2% PKB w 2029 r.), w przypadku spowolnienia gospodarczego lub osłabienia złotego limit konstytucyjny może zostać naruszony. Oznacza to bezwzględny konstytucyjny zakaz zaciągania pożyczek i udzielania gwarancji zwiększających dług, co wymusiłoby natychmiastowe, głębokie cięcia wydatków lub podwyżki podatków.
Obsługa samych odsetek pochłonie w 2028 r. ponad 117 mld zł — kwotę przewyższającą roczny koszt programu 800+ oraz 13. i 14. emerytury łącznie.


Komentarze
Pokaż komentarze (23)