PGE pozyskała blisko 3,9 mld zł na realizację jednej z największych inwestycji gazowych w Polsce. Finansowanie budowy bloku gazowo-parowego o mocy 882 MW w Rybniku zostało objęte gwarancją KUKE. Nowa elektrownia, której uruchomienie zaplanowano na 2027 rok, ma zwiększyć bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej w Polsce.
RYBYNIK vs. OSTROŁĘKA
1. Zestawienie i charakterystyka obu inwestycji
Obydwa projekty stanowią flagowe, wielomiliardowe inwestycje w energetykę konwencjonalną, realizowane przez kontrolowane przez Skarb Państwa koncerny energetyczne (PGE w Rybniku, Energa/Enea w Ostrołęce).
Ostrołęka C (blok węglowy 1000 MW): Projekt rozpoczęty z założeniem pracy w podstawie systemu energetycznego. Ze względu na gwałtowny wzrost cen uprawnień do emisji CO₂ (EU ETS) oraz brak finansowania bankowego, budowę wariantu węglowego wstrzymano w 2020 r., generując straty rzędu 1,3 mld zł i ostatecznie wyburzając wybudowane już pylony.
CCGT Rybnik (blok gazowo-parowy 882 MW): Nowo budowana jednostka mająca zastąpić wycofywane, stare bloki węglowe w Elektrowni Rybnik. Blok z założenia ma pełnić rolę elastycznego źródła bilansującego dynamicznie rosnącą generację z OZE.
2. Dlaczego sięgnięto po gwarancje KUKE? (Ostrożność banków komercyjnych)
Zaangażowanie Korporacji Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych (KUKE) nie jest przypadkowe – wynika z bezpośrednich trudności w pozyskaniu tradycyjnego finansowania na rynku komercyjnym i unijnym:
Restrykcje unijne i polityka ESG: Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) oraz wiodące banki komercyjne przyjęły rygorystyczne polityki klimatyczne. Paliwa kopalne – w tym gaz ziemny – obciążają wskaźniki emisyjności samych instytucji finansowych.
Brak gotowości banków na ryzyko rynkowe: Banki komercyjne uzależniły wyłożenie kapitału od przeniesienia większości ryzyka na podmiot zewnętrzny.
Rola gwarancji KUKE: KUKE (podmiot wspierany przez Skarb Państwa) poprzez "zielone gwarancje" przejmuje na siebie do 80% ryzyka braku spłaty długu. Zdejmuje to ciężar z banków udzielających kredytu PGE, tworząc "parawan ochronny", bez którego projekt nie byłby bankowalny na rynkowych warunkach.
Twarde wymogi finansowe: Wprowadzenie rygorystycznych wskaźników długu (skonsolidowany dług netto / EBITDA na poziomie max 3,5:1 lub 4:1) stanowi wentyl bezpieczeństwa dla wierzycieli na wypadek pogorszenia kondycji finansowej inwestora.
3. Elementy wspólne i ryzyko powtórzenia scenariusza Ostrołęki
Choć technologia gazowa (CCGT) emituje o połowę mniej CO₂ niż węgiel, Rybnik niesie ze sobą istotne ryzyka strukturalne, które zbliżają go do historii Ostrołęki:
+-----------------------------------------------------------------------+
RYBYNIK vs. OSTROŁĘKA
+-----------------------------------------------------------------------+
| 1. RYZYKO REGULACYJNE UE | Przyspieszona deratyzacja paliw kopalnych |
| 2. UZALEŻNIENIE OD SUROWCA | Wysoka zmienność cen (Gaz / Węgiel) |
| 3. MODEL BIZNESOWY | Kroplówka z Rynku Mocy zamiast rynku |
+-----------------------------------------------------------------------+
Pułapka paliwa przejściowego: Ostrołęka upadła pod ciężarem opłat za CO₂. Rybnik również podlega systemowi EU ETS. Wraz z zaostrzaniem celów redukcyjnych UE polityka wobec gazu może ulec szybkiemu usztywnieniu, czyniąc opłaty emisyjne wyższymi niż zakładano w modelach finansowych.
Zależność od geopolityki i cen surowca: Ostrołęka była wrażliwa na ceny węgla; Rybnik jest całkowicie wystawiony na wahania globalnego rynku gazu (LNG) oraz infrastrukturę przesyłową. Skok cen gazu automatycznie wypycha blok z rynku (merit order).
Sztuczne podtrzymywanie rentowności (Rynek Mocy): Inwestycję w Rybniku uzasadnia 17-letni kontrakt w Rynku Mocy (wsparcie publiczne za samą gotowość do pracy). Dokładnie tak samo próbowano ratować Ostrołękę C. Jeśli po wygaśnięciu mechanizmów wsparcia rynek nie zapewni odpowiednich marż, obiekt stanie się nierentownym "aktywem osieroconym" (stranded asset).
Presja na rachunki odbiorców: Obydwa projekty w dużej mierze opierają swoje bezpieczeństwo finansowe na dopłatach od odbiorców końcowych (w opłacie mocowej) lub gwarancjach państwowych (KUKE/Skarb Państwa), co przesuwa ryzyko błędnych decyzji inwestycyjnych na podatnika.
Wnioski
Finansowanie Rybnika z udziałem KUKE pokazuje, że gaz ziemny stracił zdolność samodzielnego pozyskiwania czysto rynkowego kapitału w Unii Europejskiej, podobnie jak węgiel kilka lat temu.
Choć Rybnik ma lepszy punkt startowy niż Ostrołęka C (wyższa elastyczność i niższa emisyjność), to przy przyspieszającym rozwoju wielkoskalowych magazynów energii i OZE, blok gazowy w Rybniku może w perspektywie kilkunastu lat podzielić los Ostrołęki – stając się trudnym do zbilansowania obciążeniem finansowym, utrzymywanym głównie dzięki państwowym gwarancjom i subsydiom.
Jednak gdyby odejść od ideologii i postępować racjonalnie - jak Chiny, to Ostrołęka powinna być zbudowana. Jesteśmy jednak za małym krajem na decyzje racjonalne musimy wykonywać decyzje polityczne (nie nasze).


Komentarze
Pokaż komentarze (17)