Czy patriota lub narodowiec może wierzyć w euro? Strefa jest w nieustającym deficycie instytucjonalnym czyli nie posiada swojego budżetu, prawa do ściągania podatków, armii oraz b. słabo umocowanego ministra spraw zagranicznych. Trapią ją też kryzysy gospodarcze, które są między innymi spowodowane deficytem instytucjonalnym.
Europa rozwiązała wiele kryzysów, które zagrażały jej integracji przez więcej niż sześć dekad, każdorazowo czyniąc ją bardziej zjednoczoną. Jednym z powodów takiego stanu rzeczy była rywalizacja z blokiem wschodnim oraz dominująca pozycja w tej rywalizacji USA.
Okoliczności wymuszające jednolitość postępowania zachodnich sojuszników uległy radykalnej zmianie po upadku komunizmu. Siły kształtujące spójność Europy należało przebudować uwzględniając nowe realia polityczne i gospodarcze. W nowej sytuacji Europa okazała się w miarę jednolitym obszarem celnym i niczym więcej. Upadek projektu konstytucji Europy pokazał jak dalece przeważają w niej siły odśrodkowe. Próbowano je przezwyciężyć przy pomocy euro oraz Europejskiego Banku Centralnego (ECB). Daleko było jeszcze do kryzysu z 2008 r. Można więc było ryzykować. Wprowadzenie euro zbiegło się ze zmianą polityki w Rosji podążającej w stronę nacjonalizmu ograniczającego mechanizmy rynkowe i lokującego większość zamówień związanych z jej modernizacją w Europie. Środki z kredytów szły na opłacanie kosztów braku konkurencyjnego rozwoju gospodarek krajowych. Zabezpieczeniem był dostęp do rosyjskich rynków.
Pełzający kryzys był paliwem zjednoczeniowym. ECB obciążono zarządzaniem wspólną walutą i wspomaganiem zarządzania instytucjami zbudowanymi na przedwczesnym konsensusie politycznym. ECB jest, co nie zaskakuje, skupiony na wymuszaniu na przywódcach strefy euro reform. Nie jest głównym celem ECB cykliczne uśmierzanie niepokojów rynków i w taki sposób rozwiązywanie kryzysów, ani też skłanianie przywódców krajowych do reformowania instytucji strefy euro oraz restrukturyzowanie ich gospodarek. Bank Centralny bezpośrednio nie może zmuszać przywódców demokratycznie wybranych by stosowali się do jego zaleceń, ale może odmawiać płacenia ich długów i tym samym wpływać na ich działania. Wspomniany więc deficyt instytucjonalny wspomagano zadłużeniem, które częściowo łagodzono poprzez uprzywilejowaną pozycję najbogatszych krajów Europy w wymianę z Rosją.
Na kryzys gospodarczy nałożył się ukraiński kryzys, który wyeliminował Rosję z jej rynkami zbytu z gry zjednoczeniowej Unii. Zbliża się też trzeci czynnik, którym są migracje do Europy ogromnych mas ludzi z terenów objętych wojennymi działaniami państwa islamskiego. Liczbę uchodźców wojennych szacuje się na około 60 milionów. Jeszcze szukają oni swojej szansy, mają jeszcze nadzieje, ale jak ruszą to tylko do Europy.
Niektórzy analitycy twierdzą, że jest to nieuniknione w świetle ostatnich decyzji USA o utworzeniu strefy wolnej od lotów nad Syrią, co doprowadzi, jak to było z Kadafim, do upadku Asada, walczącego z państwem islamskim oraz opozycją zdominowaną przez Al-kaidę. Zaangażowani w strefę ochronną Turcy główne wysiłki skupiają na zwalczaniu Kurdów walczących z państwem islamskim, które też z tej racji jest nieoficjalnie przez Turków wspierane. Arabia Saudyjska wysłała już swoje wojska do Jemenu. Rozpala się więc Bliski Wschód.
Upadek Ukrainy, kryzys gospodarczy i finansowe perturbacje strefy euro oraz migracje zmuszają do b. ostrożnej i wyważonej polityki zjednoczeniowej. Ponieważ euro jest projektem politycznym być może będziemy zmuszeniu do jego przyjęcia w tempie ekspresowym. A w takiej sytuacji niewiele znaczyć będą argumenty ekonomiczne lub patriotyczne.
Komentarze
Pokaż komentarze