Frampol, Szpigel, ZIH, sciana wschodnia i okolice

Po publikacji "Spiegla" i pani Calej w "Rzeczpospolitej" posypalo sie tekstow i komentarzy w sprawie polskich pomocnikow sprawcow Holokaustu.
U pana Barbura zobaczylem w tekscie nazwe Frampol. Tam odbylo sie jedno ze spotkan ze Sprawiedliwymi. Obecnych "70 osob, mlodziez bierna,  starsi dyskutowali."

Cos mi chodzil ten Frampol po glowie, i przypomnialem sobie, gdzie juz widzialem te nazwe.
Przy Sprawiedliwym Stanislawie Sobczaku  1893-1978 z Frampola. W ksiedze (trudno nazwac parukilowe dzielo ksiazka; dobry znajomy polecil mi kiedys kupic i przeczytac, co niezwlocznie uczynilem) w opracowaniu Wladyslawa Bartoszewskiego i Zofii Lewinowny "Ten jest o ojczyzny mojej"  z roku 2007 (strony 505-507) i w "Ksiedze Sprawiedliwych" Michala Grynberga  z roku 1993 (strony 499-500, kilogramy z kolei kupione na ochotnika okazyjnie za zlotowke na Allegro).

Rodzina Sobczakow ukrywala 12 Zydow. Z poczatku na strychu, a pozniej w bunkrze wykopanym pod stodola. Przez prawie dwa lata.
Obie ksiazki cytuja z akt AZIH, a takze przytaczaja - za ksiazka "Ksiega Frampola" wydana w Izraelu w 1966 roku - rozmowe Sobczakow, w ktorej Sobczakowie decyduja sie na przyjecie kolejnego uciekiniera, mowiac, ze skoro za 11 Zydow grozi im kara smierci, to spokojnie moga wziac i 12., bo kara ta sama.

Wspaniali ludzie!!

Po co to pisze?
Ksiazki roznia sie paroma szczegolami.
Bartoszewski wspomina, ze Sobczak podejrzewal sasiada o szpiegowanie. Grynberg z kolei opisuje do konca historie ukrywanych. Z nadejsciem frontu w lipcu 1944, kiedy miasteczko stanelo w plomieniach, Zydzi z bunkra uciekli w pole. "Tam dopadla ich grupa uzbrojonych ludzi z lasu. Zgineli wowczas..."
Mniemam, ze hitlerowcy ich dopadli, a nie partyzanci.

Zas arcyciekawa jest koncowka z Grynberga:
"Niemcy nikogo nie wykryli. Za to zaraz po wojnie przyszli z lasu "swoi"  i kiedy sie wydalo, ze Sobczak ukrywal Zydow w czasie okupacji, za kare zabrali mu konia, woz i swinie, a jego tak dotkliwie pobili, ze przez kilka miesiecy lezal w lozku".

Wot.
I niech mi ktos wmawia, ze...