Tak mnie wzięło trochę na retrospekcję czy też jakąś tam nostalgie do lat młodzieńczych.
W Rosji Carskiej, jak już mówiono o obywatelach, to podkreślano ich pochodzenie .Mówiono o Rosjanach, mówiono o Ukraińcach, mówiono o Gruzinach, mówiono o nacjach zamieszkujących Cesarstwo Rosyjskie.
Bolszewicy po objęciu władzy w 1917 roku „ukuli” nowe pojęcie na określenie ludzi zamieszkujących terytorium ” nowej” Rosji . Nazwali państwo Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich ( ZSRR). Stworzyli też bezpaństwowy synonim narodowości: człowiek radziecki.
Bolszewicy stworzyli też nowy język komunikowania się z „ radzieckimi ludzmi”. Tym językiem była tzw. „nowomowa”.
Zacytujmy, za jakże modną ostatnio Wikipedią:
Nowomowa (ang. newspeak) – sztuczny język obowiązujący w totalitarnym państwie opisanym przez George’a Orwella w powieści „1984”. Nowomowa charakteryzuje się tendencją do eliminacji jak największej liczby „niepotrzebnych” lub niekorzystnie (z punktu widzenia ideologii państwowej) nacechowanych wyrazów przez zastąpienie ich sztucznymi, ale poprawnymi ekwiwalentami, np. w celu zlikwidowania wyrazu zły (ang. bad) zastąpiono go wyrazem bezdobry (ang. ungood). Ma to na celu strywializowanie języka (ogłupienie ludności) oraz wyeliminowanie nieprawomyślności przez takie przekonstruowanie języka, by niemożliwe stało się sformułowanie w myśli czegokolwiek, co godziłoby w panujący reżim – zarówno poprzez mowę, jak i myśli (tzw. myślozbrodnia).
Pojęcie nowomowy używane jest również jako określenie wypowiedzi, które posługując się stałym zestawem typowych dla siebie określeń, de facto nie niosą żadnej treści, zubażają język bądź wypaczają lub fałszują rzeczywistość.
W okresie stanu wojennego w Polsce w latach 1981-1982, środowiska opozycyjne wydały drukiem poradnik, będący w założeniach satyrą na ustrój PRL, który zawierał zasady tworzenia komunistycznej nowomowy i pozwalał np. na skonstruowanie kilkunastogodzinnego przemówienia, zawierał on 4 zbiory (A, B, C, D) ze zdaniami, wybranymi m.in. z przemówień działaczy PZPR. Dowolne łączenie zdań z każdego zbioru po kolei tworzyło gotowe formułki (bez merytorycznej treści i znaczenia), np.
|
Zbiór A
|
Zbiór B
|
Zbiór C
|
Zbiór D
|
|
Koleżanki i koledzy
|
realizacja nakreślonych zadań programowych
|
zmusza nas do przeanalizowania
|
istniejących warunków administracyjno-finansowych
|
|
z drugiej strony
|
zakres i miejsce szkolenia kadr
|
spełnia istotną rolę w kształtowaniu
|
dalszych kierunków rozwoju
|
|
podobnie
|
stały wzrost ilości i zakres naszej aktywności
|
wymaga sprecyzowania i określenia
|
systemu powszechnego uczestnictwa
|
|
Nie zapominajmy jednak, że
|
aktualna struktura organizacji
|
pomaga w przygotowaniu i realizacji
|
postaw uczestników wobec zadań stawianych przez organizacje
|
|
w ten sposób
|
nowy model działalności organizacyjnej
|
zabezpiecza udział szerokiej grupy w kształtowaniu
|
nowych propozycji
|
|
Praktyka dnia codziennego dowodzi, że
|
dalszy rozwój różnych form działalności
|
spełnia ważne zadanie w wypracowywaniu
|
kierunków postępowego wychowania
|
|
Wagi i znaczenia tych problemów nie trzeba szerzej uzasadniać, ponieważ
|
stałe zabezpieczenie informacyjno-propagandowe naszej działalności
|
umożliwia w większym stopniu tworzenie
|
systemu szkolenia kadry odpowiadającego potrzebom
|
|
Różnorakie i bogate doświadczenia
|
wzmocnienie i rozwijanie struktur
|
powoduje docenianie wagi
|
odpowiednich warunków aktywizacji
|
|
Troski organizacji, a szczególnie
|
konsultacja z szerokim aktywem
|
przedstawia interesującą próbę sprawdzenia
|
modelu rozwoju
|
|
wyższe założenia ideowe, a także
|
rozpoczęcie powszechnej akcji kształtowania postaw
|
pociąga za sobą proces wdrażania i unowocześniania
|
form oddziaływania
|
Przykłady:
"praktyka dnia codziennego dowodzi, że stałe zabezpieczenie informacyjno-propagandowe naszej działalności zabezpiecza udział szerokiej grupy w kształtowaniu odpowiednich warunków aktywizacji"
"koleżanki i koledzy, nowy model działalności organizacyjnej wymaga sprecyzowania i określenia postaw uczestników wobec zadań stawianych przez organizacje"
"wyższe założenia ideowe, a także rozpoczęcie powszechnej akcji kształtowania postaw przedstawia interesującą próbę sprawdzenia systemu szkolenia kadry odpowiadającego potrzebom"
Pamiętam jak dziś, jak naszym komentatorom sportowym w czasach PRL-u nie mogło przejść przez gardło to owe „człowiek radziecki” i notorycznie w relacjach sportowych, które komentowali, mówili o Rosjanach , unikając sformułowań typu: „Azer, Ukrainiec…”. Ostatecznie było zawsze: Przegraliśmy ze Związkiem Radzieckim, lub czasami, pokonaliśmy zawodników Związku Radzieckiego.
No i była wreszcie ta „demokracja socjalistyczna”, czyli wyższa forma demokracji wg „nowomowy”.
Dziś zaś słownik nowomowy poszerzył się o kolejne zdanie:
(…) Wierzę w patriotyzm codziennego trudu (…) Polaków.
Rozumiem, że patriotyzm, ale z co ma wspólnego z nim codzienny trud ?
Zapewne sam Prezydent Komorowski nie wie co miał na myśli, bo to pierwsza jego „złota myśl” rodem z „nowomowy”.
Zapamiętajmy, bo takowych będzie więcej.
Fot. Piotr Blawicki/East News



Komentarze
Pokaż komentarze (16)