TVP Kultura pokazała "Cholonka"

W miniony wtorek w TVP Kultura odbyła się  telewizyjna  premiera adaptacji teatralnej  powieści  Janoscha, a właściwie Horsta Eckerta,  "Cholonek, czyli dobry Pan Bóg z gliny". Ta w sporej części autobiograficzna powieść ukazała się po niemiecku w 1970-tym roku. W Polsce ukazała się kilka lat później, w okrojonej wersji ( pominięto wkroczenie Rosjan na Śląsk) i nie była już potem wznawiana. Powieść została ponownie wydana w ubiegłym roku przez wydawnictwo „Znak”.

Premiera "Cholonka" wg Janoscha odbyła się w katowickim Korezie, w 2004 roku, ale przedstawienie do dziś cieszy się ogromnym zainteresowaniem. Tak długie życie spektaklu, w dodatku w niezmienionej obsadzie, to w teatrze rzadkość.

Ilu dokładnie widzów obejrzało spektakl, nie wie nawet Mirosław Neinert - dyrektor Teatru Korez i współreżyser "Cholonka". Liczba idzie jednak w dziesiątki tysięcy! Spektakl grano m.in. w Warszawie i Lublinie, gdzie "Cholonek" wygrał Festiwal Teatrów Europy Środkowej "Sąsiedzi" oraz w Wiedniu i Stuttgarcie.  Dziś powieść Janosha określa się już  jako kultową.

"Cholonek" w TVP Kultura nie jest specjalną, telewizyjną wersją tego przedstawienia, ale jest rejestracją spektaklu w jego pełnym teatralnym kształcie i z udziałem publiczności. Z powodów technicznych (sala Korezu jest bardzo mała) rejestracji dokonano jednak w studio Telewizji Katowice. Przygotowania do realizacji trwały prawie rok.

Ostatecznie spektakl zarejestrowano 27 i 28 lutego 2012 r. w studiu TVP Katowice .

 

„Cholonek”, tak jak już wspomniałem,  to częściowo autobiograficzny zapis wydarzeń z życia mieszkającej w latach trzydziestych i czterdziestych ubiegłego wieku na przedmieściach Zabrza śląskiej rodziny. Jest to tragiczna opowieść m.in. o narodzinach hitleryzmu, w konwencji plebejskich, chwilami rubasznych scen, nakreślających filozofię życia ludzi uwikłanych w historię.  Specyficzny, śląski humor przeplata się niejako  przez strony  powieści w sytuacjach tak komicznych jak i dramatycznych.

To co uderza w telewizyjnej adaptacji powieści, to doskonała gra aktorów tego przedstawienia. Można by napisać, że takim kunsztem aktorskim mało który aktor w dzisiejszej Polsce może się wykazać, a przecież odtwórcy ról w „Cholonku” nie są znani szerszej publiczności.

 

„Cholonek”
autor: Janosch
adaptacja: Robert Talarczyk
reżyseria: Mirosław Neinert, Robert Talarczyk
występują: Grażyna Bułka, Izabella Malik, Barbara Lubos-Święs, Mirosław Neinert, Dariusz Stach, Robert Talarczyk

 

„Cholonek” powinien być obowiązkową lekturą dla wszystkich, którzy chcieliby poznać specyfikę Śląska oraz  zrozumieć jego skomplikowane losy. Niesie też przesłanie ogólne, dotyczące jednostki, poprzez ukazanie postaw ludzi  zagubionych w otaczającej ich rzeczywistości, która zmusza ich do dokonywania dramatycznych wyborów. Od koniunkturalizmu, do heroizmu.

Kto nie widział spektaklu, niech żałuje. Swoją drogą polecam gorąco książkę. Spektakl ma się też ukazać w przyszłości na DVD.