Chiński mnich, który dotarł do Europy w XIII wieku

Podczas gdy Marco Polo wyruszył w podróż do Chin, nestoriański mnich chrześcijański, Rabban bar Sauma, postanowił przemierzyć Azję, aby dotrzeć do Jerozolimy. Podróż trwała prawie 20 lat i obejmowała kilka miast europejskich.

Rabban Bar Sauma, chrześcijański mnich połączył Pekin z Bordeaux w XIII wieku

W 1287 roku ilchan Persji (mongolski władca) Argun wysłał nestoriańskiego mnicha Rabbana Bar Saumę (拉班·扫马; Lā bān·sǎo mǎ) na Zachód, aby wynegocjował sojusz wojskowy przeciwko Mamelukom w Egipcie.

Powierzono mu zadanie nawiązania kontaktów z wysokimi rangą urzędnikami, od Persji po Paryż, w celu obrony interesów swojej religii.

Celem ten misji było zjednoczenie Mongołów i Zachodu. Stanowiło to zaproponowanie koalicji z chrześcijańskimi królami Europy i papieżem w celu odbicia Jerozolimy z rąk Mameluków poprzez doręczenie listów od Katolikosa (Patriarchy) Mara Jabalahy III i władcy mongolskiego.

Główne etapy podróży (1287–1288):

* Opuszczając stolicę Persji (Tabriz), Rabban Bar Sauma podróżuje przez Konstantynopolm dwiedza Rzym (spotykając się z kardynałami, ponieważ stolica papieska była niezamieszkana przed wyborem Mikołaja IV), Neapol i Genuę.

* Pod koniec 1287 roku zostaje przyjęty z wielkimi honorami w Paryżu przez króla Filipa IV Pięknego. Odwiedza również symboliczne miejsca, takie jak bazylika Saint-Denis.

* W Bordeaux spotyka się z królem Anglii Edwardem I, który przebywał tam w tym czasie we Francji i który przyjął komunię od mnicha ze Wschodu.

* Po powrocie do Rzymu odbywa się spotkanie z nowym papieżem Mikołajem IV, który udzielił błogosławieństwa.

Chociaż jego misja dyplomatyczna nie doprowadziła do upragnionej krucjaty, jego podróż pozostaje jedną z najbardziej fascynujących relacji z bezpośrednich kontaktów między Dalekim Wschodem a średniowieczną Europą.

Dwóch XIII-wiecznych podróżników zapisało się w historii swoimi niesamowitymi podróżami.

Jednym z nich był człowiek, który podróżował na wschód, z Europy do Azji, którego imię stało się sławne dzięki jego dziennikowi podróży, „Księdze Marco Polo”. Drugim był człowiek, którego imię jest mniej znane, choć jego osiągnięcia były równie niezwykłe. Był nim Rabban Bar Sauma (拉宾扫务玛; lābīn sǎowùmǎ), który opuścił Chiny w 1275 roku, podążając Jedwabnym Szlakiem docierając do Bagdadu, Konstantynopola i Francji. Na swej drodze spotykał chanów, królów i papieża.

Ten nestoriański mnich, średniowieczny dyplomata i podróżnik, jako jeden z pierwszych podróżników przemierzył cały znany świat ze Wschodu na Zachód, tj. z Pekinu, aż do Rzymu i Paryża.

Bar Sauma urodził się w Zhongdu w Chinach w 1220 roku. Zhongdu (中都; „Środkowa Stolica”), znane również jako Daxing (大興城), było stolicą dynastii Jin (1115–1234), rządzoną przez Dżurdżenów, położoną na terenie dzisiejszego Pekinu, w południowo-zachodniej części dystryktu Xicheng.

Zhongdu było stolicą dynastii Jin w latach 1153–1214. Jego przodkowie byli potomkami Ujgurów, grupy etnicznej wywodzącej się z Turcji, a obecnie zamieszkującej Azję Środkową. Bar Sauma wychował się w nestoriańskiej wierze chrześcijańskiej, pochodzącej z Azji Mniejszej, dzisiejszej Turcji. Wyznanie to oddzieliło się od Kościoła w V wieku. Nestorianizm następnie rozprzestrzenił się na Persję i ostatecznie dotarł do Chin.

W języku syryjskim, języku semickim, w którym spisano liturgię nestoriańską, Raban oznacza „mistrza” i stanowi honorowy tytuł. W wieku 23 lat Bar Sauma został mnichem. Większość życia poświęcił nauczaniu.

Karawany podczas słynnej podróży Marco Polo do Azji.

W przeciwieństwie do Marco Polo, który wyruszył w swoją słynną podróż mając zaledwie 17 lat, Bar Sauma nie podejmował żadnych podróży aż do osiągnięcia wieku średniego. W wieku 55 lat postanowił odwiedzić święte miejsca, w których narodziła się jego religia. Podczas swoich niezwykłych podróży Bar Sauma zawarł sojusz między Mongołami a chrześcijanami, aby uzyskać pomoc Europy w walce z armiami muzułmańskimi.

Misja dyplomatyczna zakończyła się całkowitą porażką. Europejscy monarchowie (zajęci własnymi konfliktami, takimi jak spór o Akwitanię między Francją a Anglią) złożyli jedynie mgliste obietnice i nie zobowiązali się do nowej krucjaty. Relacja z jego podróży stanowi jedno z najcenniejszych świadectw wschodnio-chrześcijańskiej perspektywy na średniowieczną Europę XIII wieku.

Marco Polo, urodzony w Wenecji w 1254 roku, był kupcem i poszukiwaczem przygód, który w 1271 roku wyruszył z Europy do Azji i spędził 17 lat w Chinach. Jego dzieło „Il Milione” („Milion”), znane jako „Podróże Marco Polo”, jest uważane za klasykę literatury podróżniczej. Książka ta wprowadziła Europejczyków w tajemniczą kulturę i funkcjonowanie świata wschodniego, a w szczególności w bogactwo i rozległość Chin pod rządami mongolskiej dynastii Yuan.

Marco Polo w ten sposób dał Zachodowi pierwszy kompleksowy wgląd w Chiny, Persję, Indie, Japonię i inne kraje azjatyckie.

W rzeczywistości pierwotnym celem Bar Saumy była po prostu podróż do Ziemi Świętej, regionu rozciągającego się na zachód. Towarzyszył mu w podróży jego uczeń, Jabalaha III, znany rónież jako Jabalaha Turek i Marcos. Przed opuszczeniem ojczyzny, obaj mężczyźni sprzedali cały swój dobytek i wyruszyli w drogę.

Pochodzący z Mongolii Jabalah (jego prawdziwe imię brzmiało Marcos) wstąpił do klasztoru niedaleko Pekinu w Chinach. Po trzech latach nowicjatu otrzymał tonsurę od arcybiskupa Nestoriusza. Tam studiował w seminarium pod okiem Saumy, a następnie przyjął święcenia kapłańskie.

Raban Sauma i Marcos postanowili odbyć pielgrzymkę do Jerozolimy. Po przybyciu do Maraghi (miasto w Iranie), Marcos został konsekrowany na metropolitę Chin (około 1280 roku). Dwa lata później (1282) został wybrany na patriarchę Syryjskiego Kościoła Ortodoksyjnego.

W/g syryjskiego uczonego Barhebraeusa nie znał języka syryjskiego, ale jego biegłość języka mongolskiego była większa. Wraz z mongolskim ilchanem wysłał swojego dawnego nauczyciela, Saumę, do Paryża z misją zbadania możliwości współpracy i pokoju między Mongołami a mocarstwami zachodnimi. Patriarcha Kościoła Wschodu Jaballah III przewodził w burzliwych rządach ośmiu mongolskich chanów ilchanatu perskiego. Marcos zmarł prawdopodobnie 13 listopada 1317 roku. Wkrótce po jego śmierci jego biografia została spisana po persku. Do naszych czasów przetrwała dzięki syryjskiemu tłumaczeniu.

Podobnie jak Marco Polo, dwaj podróżnicy skorzystali na zjednoczeniu terytoriów Jedwabnego Szlaku przez Czyngis-chana. Mieli szczęście podróżować w okresie stabilizacji, który historycy nazywają Pax Mongolica. Jednak ich wyprawa nie była pozbawiona ryzyka.

Dwaj pielgrzymi przemierzyli liczne pustynie, aby uniknąć potencjalnych niebezpieczeństw, jakie niosła ze sobą podróż najpopularniejszym Jedwabnym Szlakiem. W pewnym momencie przekroczyli pustynię Taklamakan, gdzie musieli wspiąć się na wydmy o wysokości ponad 18 metrów i znaleźć schronienie przed gwałtownymi burzami piaskowymi. Stamtąd dotarli do oazy Hotan w zachodnich Chinach, a następnie udali się w góry Afganistanu, by następnie wyruszyć w długą podróż przez pustynię irańską. Po dwóch latach dotarli do Bagdadu, siedziby Apostolskiego Kościóła Ormiańskiego, zwanego również patriarchatem Kościoła nestoriańskiego.

Bar Sauma i Marcos chcieli udać się do Jerozolimy, ale konflikty w Ziemi Świętej uniemożliwiły im to wezwanie. Następnie udali się do Armenii i przebywali w klasztorach, zanim zostali wezwani z powrotem do Bagdadu przez nestoriańskiego katolikosa Denhę I.

Założony w VIII wieku przez kalifat Abbasydów, Bagdad został podbity w 1258 roku przez Mongołów. Od tego czasu był częścią Imperium Mongolskiego. Region ten nazywał się Ilchanatem i był rządzony przez ilchana, zastępcę Wielkiego Chana w Chinach. Kiedy przybył tutaj Bar Sauma, rządzącym ilchana był Abaqa, potomek Czyngis-chana. Mongołowie cieszyli się znakomitą reputacją wojskową. Jednak w tym czasie opowiadali się za tolerancją religijną. Abaqa był buddystą, ale okazywał sympatię nestorianom. Katolikos Denha I postanowił wysłać Bar Saumę i jego ucznia na spotkanie z Abaqą i otrzymać jego długoletnie błogosławieństwo na wyświęcenie na patriarchę. Podczas tej wyprawy Denha I mianował Marcosa na swoje pierwsze wysokie stanowisko w Kościele nestoriańskim. Katolikos planował odesłać obu mężczyzn z powrotem do Chin, ale zmarł on w 1281 roku.

Kościół poszukiwał wówczas następcy, a Marcos został wybrany na nowego patriarchę nestoriańskiego. Marcos objął nową funkcję jako Mar Yahballaha III, a jego dawny pan kontynuował podróż.

Jabalaha III, także Jabalaha Turek (imię świeckie: Marcos; 1245–1317) – patriarcha kościoła wschodniego w latach 1281–1317. W młodości odbył pielgrzymkę z Chin do Jerozolimy wraz ze swoim nauczycielem Bar Saumą.