Po wejściu Republiki Litewskiej do Unii Europejskiej serię dwustronnych rozmów litewsko rosyjskich (z odnotowanego formalnie-przez stronę moskiewską a punku widzenia) stał się moment, gdy Siergiej Ławrow z Antanasem Valionisem telefonicznie uzgadniają 31 marca 2005 roku prędki termin wspólnego spotkania, głównie celem omówienia tranzytu z Kaliningradu– Miała bowiem wówczas miejsce rozmowa telefoniczna pomiędzy rosyjskim ministrem spraw zagranicznych Siergiejem Ławrowem i litewskim ministrem spraw zagranicznych Antanasem Valionisem. Odnosząc się do zagadnień dotyczących relacji obustronnych oraz tranzytu z Kaliningradu, obaj ministrowie uzgodnili prędkie odbycie wspólnego spotkania w Moskwie celem przeprowadzenia dalszych konsultacji. Uwagi Siergieja Ławrowa po spotkaniu z Antanasem Valionisem w Moskwie w dniu 8 kwietnia 2005 roku - W dniu 8 kwietnia 2005 roku Sergiej Ławrow oraz Antanas Valionis odbyli w Moskwie dwustronne konsultacje. W rozmowach tych brali też udział minister transportu Rosji - Igor Levitin, który razem z Vakionisem piastował stanowisko współprzewodniczącego Rosyjsko-Litewskiej Komisji Międzyrządowej ds. Handlu i Współpracy Gospodarczej.Podczas konferencji prasowej odbytej tego samego dnia, Sergiej Ławrow potwierdził determinację obu stron do „przyśpieszenia” rozwoju wzajemnych relacji, w pierwszym rzędzie na polu handlu i ekonomii. Według rosyjskiego ministra spraw zagranicznych, wspomniana Komisja Międzyrządowa miała konkretne plany kontynuacji i wzmacniania pracy legislacyjnej nad około dwudziestoma projektami umów, koncentrujących się na wzajemnym zaangażowaniu na polu rozwiązań prawnych, ochrony środowiska naturalnego, transportu, (morskiego) przewozu towarów, oraz współpracy z przestępczością zorganizowaną. Co więcej, pojawiły się plany dwustronnej współpracy w kwestiach paliwowych, w energetyce, jak też w walce przeciw handlowi narkotykami.W trakcie rozmów podniesiono problematykę opłat/taryf tranzytowych. Według Ławrowa - panowało zrozumienie konieczności „ruszenia [tu] do przodu”, w związku z czym opracowano wstępne zarysy wzajemnie korzystnych ekonomicznie rozwiązań, które odpowiadałaby obu stronom. W trakcie prowadzonej „w konstruktywnym duchu” dyskusji o tranzycie do Obwodu Kaliningradzkiego potwierdzono rozpoczęcie ogólnie pomyślnego „procesu tranzytu pasażerskiego”. Omówiono szczegółowo zagadnienie tranzytu ładunków (cargo), przy czym strony uzgodniły, że eksperci obu krajów mieliby poddać zasadniczej analizie doświadczenia pierwszego roku działania systemu tranzytu pasażerów oraz cargo z i do Obwodu Kaliningradzkiego. Powyższe miało nastąpić w przybliżeniu do połowy maja 2005 roku. Jak podkreślał Ławrow 8 kwietnia 2005 roku, Litwa i Rosja miały też wspólne pole zainteresowań w sprawach regionalnych i międzynarodowych. Valionis i Ławrow wspólnie poddali analizie perspektywy nadchodzącego szczytu Rosja - UE, planowanego na 10 maja 2005 roku w Moskwie, oraz możliwości uzyskania przez tą datą porozumienia w czterech możliwych „przestrzeniach” współpracy pomiędzy Rosją i Unią Europejską.. Jednocześnie poddano analizie nadchodzące w dniu 21 kwietnia 2005 roku spotkanie Rady Rosja-NATO (Russia - NATO Council) w Wilnie, podnosząc „/.../ satysfakcję obu stron, że ten mechanizm działa [prawidłowo]”. Podczas konferencji prasowej w dniu 8 kwietnia 2005 roku Siergiej Ławrow odniósł się też do kwestii odmowy przez „przywództwo” Litwy uczestnictwa w obchodach 9 maja 2005 roku, tj. w uroczystościach 60-tej rocznicy uczczenia pamięci „Wielkiego Zwycięstwa”. Podkreślił on, że - po wysłaniu zaproszeń przez stronę rosyjską - poszczególni przywódcy państw podejmowali osobiście decyzje o przyjeździe do Moskwy. Potwierdził zarazem Ławrow klarowną wiedzę strony rosyjskiej o stanowisku prezydenta Republiki Litewskiej Valdasa Adamkusa w tej mierze. Zamiast oceniać podejście Adamkusa, Ławrow odniósł się jednak do zagadnień litewsko-rosyjskiego handlu i współpracy gospodarczej, na które - według rosyjskiego dyplomaty - „trzeba się będzie „/.../ zdecydować się tak czy owak.” Unikając zajęcia konkretnego stanowiska w odniesieniu do braku przyjazdu Valdasa Adamkusa do Moskwy w dniu 9 maja 2005 roku, minister spraw zagranicznych Rosji przypominał zatem o wspólnych litewsko-rosyjskich interesach ekonomicznych.Uderza wręcz oficjalny optymizm prezentowany przez Ławrowa po spotkaniu z Valionisem w Moskwie w dniu 8 kwietnia 2005 roku. Pewnym wytłumaczeniem takiego nastawienia jest spodziewany brak znaczących przeciwdziałań (obstrukcji) ze strony litewskiej podczas nadchodzących wówczas wydarzeń o znaczeniu ogólnounijno-rosyjskim. Uwagi Aleksandra Jakowlewa, rzecznika rosyjskiego MSZ w zakresie spotkania Rady NATO-Rosja w Wilnie w dniu 21 kwietnia 2005 roku. W dniu 21 kwietnia 2005 roku w Wilnie odbyło się na poziomie ministrów spraw zagranicznych spotkanie Rady Rosja –NATO. Ze strony rosyjskiej miał uczestniczyć w nim Sergiej Ławrow. Zgodnie z wypowiedzią Aleksandra Jakowlenko, rzecznika prasowego moskiewskiego MSZ, jaka zastała udzielona w dniu 20 kwietnia 2005 roku, ze względu na docenienie roli współpracy na polu wojskowej gotowości operacyjnej Rosji i krajów NATO, Federacja Rosyjska zdecydowała się przyłączyć się podczas spotkania w Wilnie do programu NATO „Partnerstwo dla Pokoju” (Partnership for Peace) w zakresie porozumienia dotyczącego funkcjonowania sił zbrojnych. Porozumienie to szczegółowo miało definiować status prawny sił wojskowych NATO i partnerów tej organizacji w czasie przebywania na terytorium, czy to NATO czy kraju[ów] włączonego[ych] do programu Partnerstwa dla Pokoju. Jak stwierdzał Jakowlenko, mechanizm działania Rady Rosja-NATO umożliwiał prowadzenie otwartych dyskusji dotyczących relacji pomiędzy tymi partnerami. Zgodnie z opinią Jakowlenki powyższe przynosiło zatem odpowiedni skutek, a Rosja z zadowoleniem powitała gotowość Sojuszu Północnoatlantyckiego do zastosowania zasady przejrzystości w kwestii modernizacji infrastruktury wojskowej NATO na terenie państw bałtyckich. 20 kwietnia 2005 roku Jakowlew potwierdził zarazem przeprowadzanie inspekcji rosyjskich na terenie modernizowanych instalacji NATO w państwach bałtyckich. Inspekcje te przeprowadzano i miano przeprowadzać na podstawie podpisanego w Wiedniu w roku 1999 dokumentu dotyczącego Negocjacji o Środkach Budujących Zaufanie i Bezpieczeństwo Budujących Zaufanie i Bezpieczeństwo (Negotiations on Confidence and Security Building Measures). Jednocześnie rzecznik moskiewskiego MSZ podkreślił deklaratywne intencje strony rosyjskiej do dalszego prowadzenia takich inspekcji celem wykluczenia możliwości nagłego wzmocnienia sił NATO blisko granic Rosji. Stanowisko zajęte przez Jakowlewa podczas konferencji prasowej z 20 kwietnia 2005 roku poprzedzającej spotkanie Rady Rosja-NATO w Wilnie, przy położeniu emfazy na kontrolę rosyjską w zakresie stacjonowania i modernizacji sił NATO w państwach bałtyckich, w zasadzie wykluczało możliwość poważniejszego wzmocnienia potencjału obronnego Litwy (czy w ogóle ewentualnych wojsk NATO rozmieszczanych in futuro na terytorium tego państwa), a zatem prowadziło do utrzymywania sytuacji zastanej. Co więcej, omawianie możliwości stacjonowania sił „partnerów” NATO na obszarze jego terytorium mogło pośrednio suponować możliwość domniemanego wejścia sił rosyjskich - w ramach chociażby ćwiczeń programu Partnerstwa dla Pokoju – na terytorium Litwy. Wspólne oświadczenie o zasadniczych kwestiach w relacjach wzajemnych ministrów spraw zagranicznych Federacji Rosyjskiej Sergieja Ławrowa oraz Republiki Litewskiej Antanasa Valionisa, przedstawione w dniu 26 maja 2005 w Kibartach (Kybartai) -Minister spraw zagranicznych Federacji Rosyjskiej Sergej Ławrow oraz minister spraw zagranicznych republiki Litewskiej Antanas Valionis, spotykając w dniu 26 maja 2005, na litewsko-rosyjskiej granicy w Kibartach (Kybartai) - zgodnie ze wspólnym oświadczeniem - obszernie przedyskutowali spektrum kwestii związanych z dwustronnymi relacjami litewsko-rosyjskimi. Jak podało rosyjskie MSZ - podczas spotkania potwierdzono zamiar obu stron rozwiązywania ewentualnych kwestii spornych poprzez obustronną dobrą i życzliwą współpracę. Za podstawę tejże współpracy miały służyć: a) traktat o podstawach relacji międzypaństwowych pomiędzy Rosją i Litwą z 29 lipca 1991 roku (Treaty na Foundations Interstate Relations Between Russia i Lithuania), b) oświadczenie Prezydenta Federacji Rosyjskiej Władimira Putina oraz Prezydenta Republiki Litewskiej Valdasa Adamkusa z 20 marca 2001 roku.Podkreślając znaczenie rozwoju gospodarczego dla tworzenia warunków wpływających na wzrost „pomyślności” narodów Rosji i Litwy, w przedstawionym w Kibartach oświadczeniu strony zobowiązały się do podjęcia odpowiednich kroków celem ułatwienia projektów i inicjatyw mających służyć tak wskazanym celom. Jednocześnie ministrowie potwierdzili wspólne zainteresowanie w aktywnym rozwoju współpracy między Obwodem Kaliningradzkim i przylegającymi regionami Litwy. Ministrowie zwrócili też szczególną uwagę do kwestie tranzytu ludzi i ładunków między Obwodem Kaliningradzkim i Rosją. Po przeanalizowaniu funkcjonowania procedury tranzytu osobowego, Ławrow i Valionis wyrazili satysfakcję z postępu w wprowadzaniu w życie osiągniętych w tym względzie porozumień. Uznając oparty na wzajemnym porozumieniu mechanizm tranzytu osób za działający skutecznie, ministrowie wyrazili jednocześnie zainteresowanie w kontynuowaniu jego dalszego stosowania. Przedyskutowano przy okazji zagadnienie podróży obywateli dwóch krajów na terenie obu państw, uznając „stosowność regularnego dialogu między urzędnikami służb konsularnych ministerstw spraw zagranicznych Rosji i Litwy”. Zauważono w Kibartach w dniu 26 maja 2005 roku, że od czasu wejścia Litwy do Unii Europejskiej utrzymywała się tendencja wzrostu tonażu frachtu towarowego przewożonego pomiędzy Obwodem Kaliningradzkim a Rosją przez teren Litwy. Strony wyraziły zatem przekonanie, że powyższe ułatwiono przez adopcję zautomatyzowanych systemów odprawy celnej ładunków (znanych pod nazwami: "Kaliningrad Transit" i „New Computerized System Transit” - NCTS). Celem skuteczniejszego używania tego systemu, Ławrow i Valionis obiecali promowanie współpracy między towarzystwami ubezpieczeniowymi i instytucjami bankowymi Rosji i Litwy w zakresie potwierdzania gwarancji finansowych dla wwozu i przewozu towarów tranzytowych. Zobowiązano się do kontynuowania konsultacji i wymiany informacji przy organizacji efektywnego tranzytu ładunków przez terytorium litewskie i rosyjskie.Podobnie i po przedyskutowaniu kwestii kontroli weterynaryjnej i fitosanitarnej towarów tranzytowych, ministrowie wyrazili satysfakcję ze współpracy między stosownymi służbami Rosji i Litwy, prowadzonej w celu ulepszenia procedur badania tychże towarów, mówiąc jednocześnie o nieustannym zaangażowaniu we współpracy na tym polu prowadzonej w duchu konstruktywnym. Zauważono „z satysfakcją” postęp we współpracy pomiędzy towarzystwami kolejowymi Rosji i Litwy w organizowaniu przejazdu pociągów transportujących cargo o charakterze weterynaryjnym, co znacznie pomogło szybszemu przejściu ładunków przez stację graniczną i kolejowy punkt kontrolny Kibarty – Chernyshevskoye, wyrażając zarazem pragnienie ulepszenia zastosowanej już praktyki. Ławrow i Valionis przedyskutowali też możliwość reorientacji części przewożonego cargo weterynaryjnego na przejście kolejowe i punkt kontrolny Sovetsk (Tylża) Pagegiai (wyposażony po stronie litewskiej w urządzenia do kontroli weterynaryjnej) oraz powiększania tym samym transportu żywności przez to przejście, jednak przewożonej wyłącznie w opieczętowanych wagonach. Przy tym wszystkim, ministrowie spraw zagranicznych Rosji i Litwy potwierdzili wielokrotnie w Kibartach wzajemnie korzystny charakter współpracy obu krajów na polu transportu i przewozu ładunków, włączając w to politykę celną (taryfową), jako ważny czynnik w tworzeniu sprzyjających warunków dla rozwoju portów Obwodu Kaliningradzkiego oraz Kłajpedy. Za wielce znaczące w tym względzie uznano wprowadzanie w życie podpisanego w dnu 26 maja 2005 roku porozumienia o współpracy w sprawie Projektu 2K (Project 2K Agreement Cooperation). Strony litewska i rosyjska postanowiły wprowadzić stabilne, przewidywalne i transparentne warunki dla przewozu frachtu do tychże portów. Porozumiano się w tym samym czasie co do łącznej formacji pociągu kontenerowego realizującego dostawy ładunków (w kontenerach) z portów Obwodu Kaliningradzkiego oraz Kłajpedy do Moskwy. Za istotne Ławrow i Valionis uznali obustronną współpracę czy też współdziałanie w przyciąganiu „strumieni dóbr” do portów Obwodu Kaliningradzkiego oraz Kłajpedy, co miało nastąpić poprzez przez opracowanie propozycji zmierzających do zmniejszenia czasu przekraczania granicy oraz upraszczania procedur w wozie eksportu - importu oraz ładunków tranzytowych, jak też poprzez wymianę informacji o zmianach legislacyjnych, szczególnie związanych z prawem celnym oraz z tzw. ustawodawstwem powiązanym, które to zmiany miały mieć znaczący wpływ na handel międzynarodowy. Ławrow i Valionis podnieśli w dniu 26 maja 2005 roku znaczenie modernizacji granicznych punktów kontrolnych dla rozwoju biznesu i kontaktów między krajami i zgodzili się zarazem aby przyśpieszyć obustronne prace nad otwarciem, zawierającego już odpowiednie wyposażenie, rzecznego punktu kontrolnego Ribachiy - Nida. Miało to jeszcze nastąpić przed planowanym spotkaniem Komisji Międzyrządowej, której zadaniem było opracowanie litewsko-rosyjskiego porozumienia o współpracy w rozwijaniu punktu granicznego Sovetsk (Tylża) - Panemune. Ławrow i Valionis przywitali w Kibartach z zadowoleniem rozpoczęcie przygotowań do przeprowadzenia demarkacji linii granicznej, mówiąc o jak najszybszym rozpoczęciu prac przez komisję demarkacyjną oraz zapewniając o potrzebie dopilnowania efektywności stosownego działania. Ministrowie spraw zagranicznych Litwy i Rosji zauważyli, że wprowadzanie w życie porozumień osiągniętych w dniu 27 kwietnia 2004 roku we wspólnym oświadczeniu o rozszerzeniu Unii Europejskiej i relacjach unijno-rosyjskich (Joint Statement on Enlargement EU and Russia-EU Relations), jak również przyjęcie „mapy drogowej” opracowanej na szczycie rosyjsko-unijnym w Moskwie w dniu 10 maja 2005 roku, (Russia European Summit roadmaps), w kwestii konstrukcji czterech przestrzeni wspólnej współpracy powinny służyć jako dodatkowy bodziec dla rozwoju obustronnej współpracy litewsko-rosyjskiej. Nie bez znaczenia było też, iż dnia 26 maja 2005 roku w Kibartach Ławrow i Valionis uznali za wskazane kontynuowanie regularnych konsultacji we wszystkich wyżej wymienionych kwestiach. Główny wydźwięk ogólnie niezwykle pozytywnego wspólnego stanowiska zajętego przez Ławrowa i Valionisa 26 maja 2005 roku w Kibartach wskazuje przede wszystkim na formalną próbę oparcia wzajemnych relacji rosyjsko-litewskich o uzgodnione już porozumienia dwustronne, przy dodatkowym wskazaniu na uzupełniające niejako porozumienia unijno-rosyskie. Ujawniła się przy tym deklaratyna chęć prędkiego i konstruktywnego uregulowania kwestii transportu rosyjskich towarów i osób przez terytorium litewskie, jak też wzajemnie korzystnego rozwiązana kwestii weterynaryjnych i fitosanitarnych. Ważnym akcentem wspólnego oświadczenia z Kibart było potwierdzenie woli ostatecznego uregulowania granicy litewsko-rosyjskiej. W każdym bądź razie, treść oświadczenia Ławrowa i Valionisa z 26 maja 2005 roku znamionuje dążność do wzajemnego konstruktywnego rozwiązywania ewentualnie spornych problemów litewsko-rosyjskich. Stanowisko Sergieja Ławrowa w zakresie relacji rosyjsko-litewskich przedstawione w Kibartach w dniu 26 maja 2005 roku -Podczas wizyty Ławrowa na Litwie w dniu 26 maja 2005 roku, podpisano cały szereg istotnych - zgodnie z oświadczeniem rosyjskiego ministra spraw zagranicznych - dokumentów. Ławrow, idąc za słowami swego litewskiego kolegi Antanasa Valionisa - potwierdził znaczną produktywność odbytych rozmów. Wśród ważnych podpisanych porozumień Ławrow wskazał na: a) porozumienie dotyczące projektu 2 K, b) protokół współprzewodniczących Komisji Międzyrządowej d/s. Współpracy Ekonomicznej, zawierający wyszczególnienie grupy roboczej tejże komisji, c) porozumienie dotyczące wspólnego spotkania litewsko-rosyjskiego jesienią roku 2005, d) wspólne stanowisko ministrów spraw zagranicznych odnoszące się do szerokiego zakresu problematyki dwustronnych relacji litewsko-rosyjskich, gdzie główną emfazę położono na dalszą współpracę w rozwiązywaniu problemów tranzytu do i z Obwodu Kaliningradzkiego. Ławrow podkreślił w Kibartach zadowolenie z odbytych rozmów oraz wiarę, że przeprowadzone dyskusje pomogą w rozwiązaniu konkretnych spraw, dotyczących sytuacji obywateli obu krajów (tj. Rosji i Litwy) oraz przy budowie bardziej efektywnej współpracy pomiędzy Rosją i Litwą, zarówno w kręgach biznesowych, jak i w odniesieniu do zwykłych obywateli. W mniemaniu Ławrowa, rozmowy w Kibartach z maja 2005 roku miały stanowić „dobre podwaliny dla przyszłościowego rozwiązywania pozostałych jeszcze problemów”.W zakresie rozwiązywania kwestii związanych z tranzytem rosyjski minister spraw zagranicznych wskazał na podpisanie w dniu 26 maja 2005 roku pewnej liczby dokumentów; ogólnie rozwiązujących problem kontroli fitosanitarnej. Dalej podkreślił on obopólną zgodę co do tego, jak przyśpieszyć kontrole weterynaryjne, oraz wskazał na wzajemną determinację do kontynuowania zapewnienia efektywnego działania tranzytu pasażerskiego przez terytorium Litwy. Według opinii Ławrowa, podpisanie tych porozumień i osiągnięcie wskazanych ustaleń musiało w efekcie pomóc w spodziewanym szybkim rozstrzygnięciu jeszcze nadal nierozwiązanych problemów, które jednak nie miały być z punktu widzenia obu rządów aż tak „znaczące”. W sprawach tranzytu ładunków - według Ławrowa – pozostawały jeszcze do rozwiązania problemy głównie natury finansowej i gwarantuje ubezpieczeń. Jak wynikało z oświadczenia Ławrowa, zagadnienie tranzytu z Kalinigradu przez terytorium litewskie omawiano w Kibartach także pod kątem spodziewanego wejścia Litwy do strefy Schengen., uznając potrzebę kontynuowania konsultacji nie tylko w zakresie współczesnego funkcjonowania tranzytu o charakterze pasażerskim i towarowym, ale i w odniesieniu do planowanego wówczas wejścia Litwy do tejże strefy. Próbowano rozmawiać o spodziewanych problemach i je rozwiązywać z wyprzedzeniem. Z przedstawionego w Kibartach na Litwie w dniu 26 maja 2005 roku stanowiska Siergieja Ławrowa w odniesieniu do relacji rosyjsko-litewskich wynikałoby, że zdecydowana większość ewentualnych problemów dwustronnych została już, lub miała być rozwiązana. Stanowisko Siergieja Ławrowa w kwestii relacji z Litwą, zaprezentowane w Kaliningradzie w dniu 27 maja 2005 roku -W dniu 27 maja 2005 roku minister spraw zagranicznych Federacji Rosyjskiej Siergiej Ławrow, podczas wizyty w Obwodzie Kaliningradzkim, przedstawił cały szereg uwag oraz odpowiedział na pytania dziennikarskie w kwestiach m.in. dotyczących relacji litewsko-rosyjskich. Jak wskazywał Ławrow w Kaliningradzie, podróż ta została odbyta celem zapoznania się z problemami, jakie wynikły dla strony rosyjskiej, w szczególności po rozszerzeniu Unii Europejskiej. Przypomniał on, iż 26 maja 2005 roku dyskutowano takie właśnie kwestie na Litwie. Opisując tę wizytę, Ławrow stwierdzał: „Mamy uczucie, że nasi koledzy litewscy (dyplomaci) okazali świadomość konieczności zajęcia się tymi kwestiami skuteczniej.” Ławrow podkreślił pojawienie się dwustronnego porozumienia, że „w całości zadawalający” sposób funkcjonowania tranzytu pasażerskiego (przez Litwę) będzie kontynuowany jak dotychczas i że będzie on utrzymany „/.../.z wnętrza Unii Europejskiej.” Podnosił on dwustronne zrozumienie dla potrzeby pozytywnych rozstrzygnięć w rozmowach dotyczących pewnych kwestii tranzytu frachtu, mianowicie rozwiązania zagadnień ubezpieczenia, gwarancji finansowych i przyśpieszenia kontroli fitosanitarnej. Ławrow wskazywał że rozmowy będą uzupełnione wysiłkami, by uprościć i przyspieszyć procedurę kontroli weterynaryjnej, przypominając iż poprzedniego dnia - 26 maja 2005 roku - przedstawiciele rosyjskiego MSZ (i on sam) dyskutowali już z Litwinami „/.../ jak to może zostać zrobione.” Jak to stwierdził rosyjski minister spraw zagranicznych: „[Litwini] wydawali się zaczynać rozumieć, że jest miejsce dla znacznego ulepszania sytuacji”. Odpowiadając na pytanie dotyczące ewentualnych rozmów prowadzonych w Zespole Roboczym ds. Kaliningradu (Kaliningrad Region Working Group), który miał powstać na mocy decyzji podjętych w Hadze w roku 2004, Ławrow podkreślił w maju 2005 roku, że na szczycie UE-Rosja zostało uzgodnione, że wśród głównych problemów „wzajemnego zainteresowania” znajdą się także dwie zasadnicze kwestie, jakie się pojawiły po rozszerzeniu Unii Europejskiej w roku 2004. Miały to być szczególnie: prawa osób rosyjskojęzycznych na Łotwie i w Estonii oraz tranzyt z Kaliningradu. Sprawy te - według Ławrowa - byłyby przedmiotem nieustannego dialogu między Rosją i UE. W zakresie obu tych problemów uzgodniono też funkcjonowanie specjalnych mechanizmów, a kwestią kaliningradzką miał się zająć ze strony rosyjskiej specjalny wysłannik prezydenta Putina dla Regionu Kaliningradzkiego - Sergiej Jastrzembski. Jak to podkreślał Ławrow 27 maja 2005 roku „Ze strony Unii Europejskiej oczekujemy na bardzo szybkie wyznaczenie jego [Jastrzembskiego] odpowiednika”. Ku zaskoczeniu, rosyjski minister spraw zagranicznych stwierdził w końcu maja roku 2005, że nie ma znaczenia czy forma spotkań UE-Rosja przybierze nazwę „grupy roboczej” czy „grupy wysokiego szczebla” (High-Level Group). Za ważne natomiast uznał Ławrow samo ustanowienie stałego mechanizmu, gdzie „/.../ obie strony byłyby reprezentowane nie tylko po to aby omawiać problemy, ale po to aby konkretyzować sposoby ich rozwiązywania.”. Wyraził przy tym rosyjski mąż stanu przekonanie o bardzo szybkim zebraniu się takiego zespołu, tak jak to „/.../ obiecano nam podczas szczytu Rosja-Unia Europejska w Moskwie w dniu 10 maja [2005 roku]”. Jednocześnie Ławrow potwierdził w dniu 27 maja 2005 roku, iż po roku 2007 mieszkańcy Obwodu Kalinigradzkiego mieli otrzymywać wizy Schengen ze zniżką (z rabatem), jakkolwiek zastrzegł brak pewnej wiedzy w tym zakresie. Podkreślając, iż Litwa do tego czasu (tj. do roku 2007) zechce przystąpić do strefy Schengen, minister spraw zagranicznych Rosji podkreślił, iż 26 maja 2005 roku przeprowadził ze swoim litewskim odpowiednikiem rozmowę, z której wynikało że obie strony dołożą wszelkich starań aby doprowadzić do sytuacji, gdy wejście Litwy do tej strefy „/..../ polepszy, a nie pogorszy obecny reżim wizowy”. Zgodnie z optymistycznym zapatrywaniem Ławrowa, obie strony powinny „/.../ patrzeć z wyprzedzeniem wszędzie, gdzie mogą pojawić się nowe kwestie /.../”, oraz „/.../ wszystkie szorstkości powinny zostać usunięte z wyprzedzeniem”. Spostrzeżenie to Ławrow wyraził podkreślając zaangażowanie w realizację tak postawionego celu i dołożenia wszelkich starań celem doprowadzenia do sytuacji, gdy nikt już nie będzie doświadczał jakichkolwiek dodatkowych „niedogodności”. Jak się wydaje, kluczem do zrozumienia stanowiska strony rosyjskiej wobec Litwy (czy w ogóle państw bałtyckich) uwidocznionego przez Siergieja Ławrowa w Kaliningradzie w maju roku 2005 było wyrażone przez rosyjskiego ministra spraw zagranicznych przekonania o możliwości takiego ukształtowania relacji UE-Rosja, gdzie poprzez ustanowienie specjalnej grupy roboczej / grupy wysokiego szczebla ds. bałtyckich, sprawy sporne czy drażliwe dla Rosjan rozwiązywane by były niejako w imieniu UE, a nie samych państw bałtyckich, żeby nie powiedzieć - za państwa bałtyckie, a nawet z ich względnym pominięciem.RozmowaŁawrowa i Vaitekunansa z 14 listopada 2006 roku o Obwodzie Kalinigradzkim oraz o kwestiach współpracy paneuropejskiej - w kontekście szczytów międzynarodowych z udziałem Rosji -14 listopada 2006 roku miała miejsce w Moskwie rozmowa pomiędzy Sergiejem Ławrowem i ministrem spraw zagranicznych Litwy Petrasem Vaitiekunasem, jako osób które miały też uczestniczyć w zebraniu współprzewodniczących Litewsko-Rosyjskiej Komisji Międzyrządowej do Spraw Współpracy Handlowej, Ekonomicznej, Naukowej, Technologicznej, Humanitarnej i Kulturalnej (Russian - Lithuanian Intergovernmental Commission na Trade, Economic, Scientific, Technological, Humanitarian i Cultural Cooperation). Podczas tego spotkania strony przedyskutowały szczegółowo aktualne kwestie dotyczące relacji obustronnych, włączając w powyższe tematykę zapewniania „funkcjonowania Obwodu Kaliningradzkiego”. Podczas wymieniania poglądów na zagadnienia międzynarodowe, specjalną uwagę poświęcono współpracy paneuropejskiej w kontekście nadchodzących szczytów Unia Europejska -Rosja oraz Rosja - NATO. Poruszenie w rozmowie odbytej w listopadzie 2006 roku pomiędzy Ławrowem a Vaitekunasem problematyki paneuropejskiej dawało zapewne stronie litewskiej odczuć zwiększone zainteresowanie Rosjan stanowiskiem Litwy w tych kwestiach, co by było szczególnie istotne w kontekście widocznego zbliżenia Litwy z jej partnerami europejskimi, ogólnie uznawanymi za nieprzychylnych w danym czasie Moskwie. Wnioski - Analizując dwustronne rozmowy oraz podejmowanie podczas tychże dyskursów wspólne stanowiska, zwraca uwagę niejednokrotnieprezentowany przez Rosjan oficjalny optymizm, co możnaby wyjaśniać jako próbę takiego naświetlenia różnorakich problemów, która mogłaby ograniczać Litwinom pole spodziewanego – niekoniecznie zgodnego z rosyjskim interesem – manewru. Często też miałoby powyższe skutkować po prostu utrzymaniem sytuacji zastanej (jak np. w kwestiach militarnych) z czego możnaby wysnuć wniosek, że głównym celem Rosji w jej polityce w stosunku do Republiki Litewskiej we wczesnym okresie po wstąpieniu tego państwa do Unii Europejskiej mogłoby być utrzymanie stosunków wewnętrznych i zewnętrznych Litwy w stanie dopuszczalnej / możliwej do utrzymania „hibernacji”. Mówiono przy tym (jak np. Ławrow w Kibartach w maju 2005 roku) o potrzebie rozwiązywania większości możliwych problemów litewsko - rosyjskich w relacjach dwustronnych, a jednocześnie (Ławrow w Kaliningradzie w maju 2005 roku) przekonywano o potrzebiekształtowania relacji UE-Rosja poprzez konsultacje w ramach specjalnej grupy roboczej ds. bałtyckich, rozwiązującej sprawy sporne zasadniczo w imieniu UE, a nie państw bałtyckich, w tym: Litwy. Jednocześnie dawano Wilnu odczuć zainteresowanie Rosjan stanowiskiem Litwy w kwestiach ogólnych - takie ostanie rozwiązanie poruszano np. w rozmowach z Litwinami problematykę paneuropejską (Ławrow w roku 2006). Teoretycznie te wątki mogą się nawzajem wykluczać, jednak uprawnione wydaje się tu doszukanie się w tych pozornie nierozwiązywalnych sprzecznościach klarownego planu strony rosyjskiej. Otóż, w opinii piszącego ten tekst, głównym aksjomatem było tu utrzymywanie Litwinów w ciągłej niepewności co do rzeczywistego stanowiska Moskwy w ich sprawie, jak też możliwe do osiągnięcia „zakonserwowanie” stosunków litewskich, przy jednoczesnym wysyłaniu do Wilna i krajów UE dezinformacyjnych (?) sygnałów co do rzeczywistych intencji strony rosyjskiej. Byłaby to typowa strategia na przeczekanie, gdzie podstawę stanowiłoby przekonanie o potrzebie wstrzymania się od bardziej konkretnych / kontrowersyjnych działań z powodu braku dostatecznych danych do określenia wszystkich prawdopodobnych scenariuszy rozwoju „litewskich” wydarzeń w przyszłości. To twierdzenie z kolei może znaleźć oczywiste potwierdzenie w powiązaniu - z punku widzenia Moskwy – „kwestii litewskiej” nie tyle może z w miarę stabilną perspektywą europejską, co raczej z zagadnieniem - nazwijmy to - wschodnim. Jeśli ta konkluzja jest prawidłowa, wyłaniałby się zatem obraz takiej perspektywy rosyjskiej dla Litwy, która nadal postrzegałaby to państwo jako ewentualną strefę swojej wzmożonej aktywności, czy nawet wpływu.
Komentarze
Pokaż komentarze (2)