Znowu pojawiły się ostrzeżenia o ogromnie silnych wichurach zagrażających bezpieczeństwu na terenie Polski...
Z ogromnych huraganach w zasadzie dowiedziałem się około 20 lat temu, kiedy pracowałem nad wspomnieniami Polaków deportowanych do Kazachstanu w 1940 roku. Trafili tam ze wschodnich rubieży Polski, które zostały "wyzwolone" przez armię sowiecką w związku z ewakuacją polskiego rządu po agresji niemieckiej we wrześniu 1939 roku.
W ocenie Józefa Stalina, tereny Polski zostały porzucone na łaskę losu i taki stan zagrażał bezpieczeństwu Związku Radzieckiego. Dlatego wojska Armii Czerwonej wkroczyły na "bezpański teren", aby bronić interesu państwa radzieckiego.
Na początku roku 1940 NKWD przystąpił do przesiedlenia elementów wrogich Państwu Radzieckiemu w celu uniemożliwienia szerzenia się działań wrogich wobec Państwa Radzieckiego.
Po zakończeniu II wojny światowej pozostali przy życiu obywatele narodowości polskiej otrzymali możliwość powrotu - już na Ziemie Odzyskane, które były formą rekompensaty za ziemie pozostawione poza wschodnią granicą Polski w jej granicach po maju 1945 roku.
Powracający starali się dotrzeć do swoich rodzin w miejscu zamieszkania w Polsce - ale dla wielu "Sybiraków" powrót do Polski oznaczał osiedlenie się na zupełnie nowych terenach. Tu uzupełniali wykształcenie i otrzymywali pracę. Początkowo nikt nie wspominał okresu zesłania w trosce o własne bezpieczeństwo, ponieważ "nowa" władza nie tolerowała oskarżeń wobec bratniego Kraju Rad.
Wspomnienia - zapisywane starannie w kajecikach, czekały na swój dzień. Ujawnienie przeżyć z zesłania w latach 40. XX w. w głąb ZSRR stało się możliwe dopiero po roku 1990. Owszem, były takie próby i wcześniej, ale nie wszystkie wspomnienia zostały opublikowane.
W trakcie pracy nad wspomnieniami grupy osób przebywających w Okręgu Pawłodarskim były opisy bardzo silnych wiatrów nazywanych buranami. Występowały one w okresie jesienno zimowym i nawiewały ogromne ilości śniegu. Aby nie były tak dokuczliwe - starano się im zapobiegać. Polegało to na wysadzaniu szpalerów drzew na stepie w taki sposób, aby stanowiły one przeszkodę dla wiatru, który zmiatał wszystko - co stało na jego drodze. Systematyczne zadrzewianie stepu wzdłuż dróg czy rzek utworzyło po latach na tyle wysoką przeszkodę, że przemieszczające się powietrze już nie dotykało powierzchni ziemi. Dzięki temu udało się uchronić rośliny przed wywiewaniem i utworzyć w miarę zwartą szatę roślinną.
W ten sposób utworzono w miarę odporną na zniszczenia szatę roślinną na dużych przestrzeniach...
Tyle wspomnień.
Jako dziecko nie pamiętam, żeby w Polsce było zagrożenie takimi wiatrami, jakie pojawiają się teraz. Owszem, zdarzały się wichury mniej lub bardziej niszczące - ale nie było tak powszechne, jak ma to miejsce teraz.
A może przez lata gospodarki "wolnorynkowej" po 1990 roku sami doprowadziliśmy do wyzwolenia tej niszczycielskiej siły żywiołu ?
Zacznijmy więc od wspomnień... Jako dziecko często wędrowałem pociągiem, przez lata w to samo miejsce i pamiętam szachownicę pól poprzedzielanych widocznymi miedzami. Miedze były względnie szerokie i rosły na nich, co prawda rzadko, ale przypadkowo rozmieszczone wysokie drzewa.
Również i cieki wodne stanowiły ostoję dla wysokich drzew. Warto przypomnieć, że wiejskie drogi, łączące se sobą poszczególne wioski - wiły się pomiędzy polami i były obsadzone drzewami... Tu, na Dolnym Śląsku bardzo często obsadzano je drzewami owocowymi. A jabłka czy śliwki oraz czereśnie były dzierżawione z prawem zbioru i odsprzedaży.
W miarę upływu lat zbyt wąskie dogi przebudowywano pod katem ruchu samochodowego a drzewa owocowe... zniknęły.
Liczne cieki wodne zostały zastąpione siecią rowów melioracyjnych a zbędna roślinność została usunięta. Podobnie stało się z miedzami. Wąskie poletka stawały się coraz szersze a miedze systematycznie znikały. Po roku 1990, po likwidacji Państwowych Gospodarstw Rolnych, zmieniła się także i struktura własnościowa. Szachownica pól ustąpiła miejsca wielohektarowym plantacją z monokulturą... O ile kiedyś stosowano płodozmian, tak w latach 90. XX w. wprowadzono ogromne kombajny uprawowe. Miedze stały się zbędne a wszystkie przeszkody usunięto. Zlikwidowano drzewa i krzewy, które przeszkadzały w pracy wysokowydajnej maszyny rolniczej... i tak oto w ćwierć wieku doprowadziliśmy do ogromnych połaci porośniętych tą samą rośliną, pozbawionych jakichkolwiek wysokich drzew... a drogi kołowe stały się szerokimi autostradami prowadzącymi masy powietrza już bez zatrzymywania się w kierunkach równoleżnikowym i południkowym - czyli zrobiono coś zupełnie odwrotnego do tego - co usiłowano wprowadzić w połowie XX wieku.
No, tam było sowieckie zacofanie i komunizm - a my tutaj wpatrujemy się w rozwiązania nowoczesne, bazujące na wielkoobszarowym zarządzaniu produkcją rolną...
Więc dlaczego tak narzekamy na skutki tej "reformy" ?
Może jest jeszcze czas na weryfikację tych działań, zanim nastąpi stepowienie obszarów Polski ?
Komentarze
Pokaż komentarze (4)