doku doku
108
BLOG

Wprowadzimy zasadę odpowiedzialności

doku doku Polityka Obserwuj notkę 2

W państwie prawa zawsze musi być określona osoba odpowiedzialna za to, co wymaga odpowiedzialności, zabezpieczenia, pielęgnacji itd. Najprościej jest, gdy właścicielem prywatnym jest człowiek. Wtedy po prostu właściciel odpowiada za szkody powstałe wskutek zaniedbań. W przypadku współwłasności przyjmujemy, że każdy właściciel odpowiada tak, jakby był jedynym właścicielem lub proporcjonalnie, gdy odpowiedzialność można naturalnie podzielić, jak np. odszkodowanie. Jednak mimo to wprowadzimy do prawa zasadę reprezentacji - każda forma współwłasności (nawet w przypadku własności prywatnej) wymaga wyznaczenia w formie umowy między wszystkimi współwłaścicielami jednej osoby reprezentującej wszystkich współwłaścicieli w wypadku odpowiedzialności podzielonej oraz zastępcę tej osoby, oraz jego zastępcę itd. Oznacza to np. że odszkodowanie potrącane jest w całości z rachunku reprezentanta, a pozostali współwłaściciele stają się dłużnikami swojego reprezentanta... chyba że nie jest to potrącenie możliwe, wtedy potrąca się z rachunku zastępcy itd.

W przypadku własności nieprywatnej lub mienia niczyjego wprowadzamy obowiązek wyznaczenia gospodarza przez właściwy urząd. Zasada jest taka, że np. gospodarz firmy państwowej lub urzędu musi w tej firmie otrzymywać zawsze wynagrodzenie wyższe niż każde wynagrodzenie wypłacone w firmie za ten sam okres. Gospodarz ponosi odpowiedzialność za wszystko, co jest pod jego opieką, tak jakby był prywatnym właścicielem majątku obejmującego to wszystko. Nie ma żadnych innych obowiązków niż obowiązki właściciela, ustawowe i te, które wynikają z jego ważnych prawnie zobowiązań. Oczywiście gospodarz nie jest właścicielem - nie ma żadnych praw posiadanych przez właściciela, chyba że urząd wyznaczający gospodarza przekaże mu zgodnie z prawem jakieś swoje uprawnienia właścicielskie.

W przypadku mienia niczyjego, np. zwierząt w rezerwacie przyrody, gospodarz takiego rezerwatu odpowiada, jakby był właścicielem tych zwierząt, ale nigdy nie może korzystać z żadnych praw właścicielskich, nawet jeśli w wyniku nieporozumienia urząd, który go wyznaczył, przekazał mu jakieś uprawnienia. W takim przypadku akt wyznaczenia gospodarza pozostaje prawnie ważny, ale akt przekazania uprawnień traktowany jest przez sąd jako nieważny.

W przypadku braku analogii i precedensów, np. państwo jest właścicielem nowego wulkanu (wcześniej w Polsce nie było wulkanu), zakres odpowiedzialności gospodarza określony zostaje na podstawie prawa innych krajów, w których można znaleźć  analogie i precedensy. Wzorców szukamy wg dojrzałości prawa na świecie, zaczynając od najlepszego: Holandia, Kanada, USA, Anglia... Oczywiście tak określona odpowiedzialność nie może być sprzeczna z prawem polskim.

Innym przykładem mienia niczyjego są grzyby rosnące w lesie państwowym. Grzyby te, z chwilą ich zebrania, stają się prywatną własnością zbieracza, który naturalnie odpowiada za skutki ich użycia, jako ich odpowiedzialny właściciel. Jednak dopóki nie zostaną one zebrane, odpowiada za nie gospodarz lasu. Oznacza to, że kiedy grzyby te pojawią się w obrocie, a zbieracz nie zostanie zidentyfikowany, gospodarz lasu odpowiada tak, jakby sam był zbieraczem, jednak nie może korzystać z żadnych praw właściciela. Przykład ten było łatwiej sformułować niż ogólną ideę wynikającą z zasady odpowiedzialności dla mienia niczyjego. To nam sformułują prawnicy, gdy wygramy wybory. Na razie wystarczy, że zrozumiecie ducha tej idei - dopóki nie zostanie ustalony właściciel mienia niczyjego, (tymczasowy) gospodarz tego mienia nie może mieć żadnych korzyści, które może mieć (przyszły) właściciel tego mienia. Aby przybliżyć jeszcze tę ideę, podam inny przykład:

Dwóch ludzi znajduje w lesie cenne niebezpieczne narzędzie, którego właściciela nie można ustalić. Każdy z nich chce zostać jego właścicielem, ale jest to  taki przedmiot, który z natury nie może zostać podzielony między dwóch właścicieli ani współwłaścicieli do wspólnego użytkowania. Jedynym wyjściem jest, aby jeden z nich został właścicielem i spłacił drugiego. Zanim zawrą oni ważną umowę w tej sprawie, narzędziem musi zaopiekować się wyznaczony przez urząd "gospodarz" - nie wolno mu jednak używać tego narzędzia do czerpania z niego korzyści. Oczywiście, jeżeli w rozsądnym terminie umowa nie zostanie zawarta, znalazcy otrzymują zgodne z prawem znaleźne, urząd przejmuje mienie na własność i teraz już ma prawo przekazać gospodarzowi część uprawnień właścicielskich.

 

doku
O mnie doku

Nowości od blogera

Komentarze

Pokaż komentarze (2)

Inne tematy w dziale Polityka