67 obserwujących
486 notek
923k odsłony
  1444   0

1919-1921 - ukraińska walka w Zimnym Jarze

image

image

[zdjęcie i graficzna rekonstrukcja]

Taki jednolity wygląd pułk uzyskał na początku 1919 r., gdy po zajęciu Kremenczugi w wojskowych magazynach "zaporożcy" przejęli duże zapasy czarnego sukna.

image

[hasło z flagi: "Ukraina albo śmierć"]

Kocur, "w tak zwanym międzyczasie", zdążył parokrotnie zmienić stronę konfliktu. Na czele swojego pułku raz zdobył Czehryń pod sztandarem URL, by wkrótce zrobić to ponownie... przeganiając zwolenników niepodległej Ukrainy, a jednostkę nazwać 1 Czehryńskim Pułkiem Sowieckim. Pułk ten pod czerwoną szmatką walczył z ukraińskimi formacjami niepodległościowymi zarówno z Zimnego Jaru, Korpusu Zaporoskiego Wołochowa, jak i oddziałami Petlury, przed którymi ostatecznie uciekł... tzn. przepraszam - "opuścił pozycje". W kolejnych miesiącach tych zmian stron i rozmaitych kombinacji Kocur dokonał tyle, że wątpię, by podlegli mu partyzanci na trzeźwo byli w stanie stwierdzić o co i za kogo walczą. Praktycznie jedynym niezmiennym przeciwnikiem byli białogwardziści.

Tymczasem w kwietniu 1920 Moskwa podjęła decyzję o pacyfikacji "RZJ". Okrążeni przez bolszewików Ukraińcy nie mieli szans. By nie trafić po raz kolejny do niewoli Czuczupak popełnił samobójstwo, a jego siły zostały rozproszone. Wielu partyzantów dołączyło do innych atamańskich "republik" funkcjonujących na północ od Zimnego Jaru. Było ich tam wiele i praktycznie wszystkie od 1919 uznawały zwierzchnictwo wspomnianego na wstępie Nestora Machny, a część nawet tworzyła Środkowodnieprowską Grupę Wojsk Machny, którą dowodził ataman Konstantin Błakitnyj. Jej częścią działającą w guberni połtawskiej był kilkusetosobowy oddział atamana Keleberdy, znany z licznych brutalnych pogromów dokonanych na Żydach i wszystkich podejrzewanych o sprzyjanie bolszewikom. 

W Zimnym Jarze, mimo rozproszenia, ukryło się wielu partyzantów. Nie czekali długo.

image

[jedna z tzw. "kryjówek" w Zimnym Jarze. Okazuje się że pomysł, by przetrwać w tego typu zamaskowanych ziemiankach, skrywających często małe labirynty korytarzy, w warunkach walki w górzystym leśnym terenie z mającym przewagę przeciwnikiem nie należał do UPA]

Szybko się okazało, że leśne centrum antybolszewickiego oporu dość trudno spacyfikować, a nawet próba takich działań przyniosła efekt odwrotny, niż zakładano. Już w maju 1920 na terenie Zimnego Jaru we wsi Kwiatowo odbył się zjazd atamanów z południowej kijowszczyzny na którym utworzono Zimnojarską Powstańczą Brygadę oraz polityczny Powstańczy Komitet Zimnego Jaru z atamanem Andrijem Czarnotą (ps. "Derkacz") na czele. W październiku powstańcze siły zasiliła Stepowa Dywizja pod wodzą Błakitnego, który przejął dowództwo nad połączonymi siłami. Tereny kontrolowane przez "republikę" znacznie się rozrosły. Z czasem lista tych miasteczek i wiosek w regionie Czerkasy i okolicach przekroczyła liczbę 300. Do liczących ok. 30 tys partyzantów dołączyło wielu chłopów z widłami i kosami idąc przeciwko białogwardzistom i sowietom.

image

image

[na dole współczesna mapa Google, po lewej Berdyczów i Winnica, po prawej Połtawa - by się zorientować w terenie opanowanym przez "RZJ" (kliknij, by powiększyć)]

image

image

[różne wersje flagi "RZJ", hasło "Wolność Ukrainy albo śmierć"]

image

[początek maja 2014, dzień pierwszej przysięgi ówczesnych "czarnych ludzików" tworzących batalion "Azow"]

Wpływy "RZJ" sięgnęły nawet graniczących z Krymem okolic Chersonia, gdzie swój pułk w sile 300 piechurów, 300 kozackiej jazdy, kilka karabinów maszynowych i jedno działo sformował ataman Pilip Chmara. Błędem rebeliantów, który doprowadził "RZJ" do ostatecznej porażki była próba przejęcia okolicznych miast z Czerkasami i Czehryniem. Wykrwawionych po wielu dniach ostrych walk w końcu dobiła 1 Armia Konna Budionnego. W listopadzie Błakitnyj rozpuścił garstkę z tego, co zostało z jego ludzi do domów.

Tuż przed tą klęską Polska zmieniła front łamiąc zawartą pół roku wcześniej Umowę Warszawską uznającą Ukraińską Republikę Ludową oraz precyzującą szczegóły relacji między państwami. 12 października w ramach zawieszenia broni z bolszewikami władze Rzeczypospolitej uznały wyłącznie Ukrainę sowiecką w ramach ZSRS. 

Jeszcze w marcu 1921 pod wodzą wymienionych wyżej atamanów, m.in. "Derkacza" i Chmary wybuchło kolejne powstanie w Zimnym Jarze. Antybolszewicki opór padł jednak ostatecznie po czterech miesiącach walk. Sowieci militarnie byli już poza zasięgiem ukraińskiej partyzantki.  

Aktualna wojna z Federacją Rosyjską spowodowała odrodzenie się również odwołań do "RZJ". Szczególnie było to widoczne w kwietniu 2015, Wprawdzie główne uroczystości organizowała banderowska "Swoboda", do tradycji "zimnojarców" wprost odwołało się tylko jedno - inne - środowisko...


PS Taki jest kontekst nowej graficznej oprawy tego bloga. O sytuacji w Polsce nie chce mi się pisać. Posty sprzed dekady są aktualne. A warto rozumieć, co się dzieje na wschodzie.

Lubię to! Skomentuj28 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale Kultura