Kreacja waluty z powietrza, z niczego, ex nihilo

  W dys­ku­sja­ch do­ty­czą­cy­ch kre­acji wa­lu­ty fi­du­cjar­nej „z po­wie­trza” prze­ciw­ni­cy te­go sfor­mu­ło­wa­nia bar­dzo czę­sto od­wo­łu­ją się nie do lo­gicz­ne­go wy­wo­du, le­cz do wła­sne­go lub cu­dze­go au­to­ry­te­tu – zwy­kle zwią­za­ne­go z prak­ty­ką księ­go­wą lub ban­ko­wą. Jednak ma­ło kto je­st w sta­nie zro­zu­mieć isto­tę rze­czy.

  Sko­ro jed­nak roz­mo­wa i tak spro­wa­dza­na je­st do au­to­ry­te­tów, war­to przy­wo­łać ten naj­bar­dziej oczy­wi­sty. Oto ofi­cjal­ny do­ku­ment Bank of En­gland (Wor­king Pa­per No. 529): www.bankofengland.co.uk/-/media/boe/files/working-paper/2015/banks-are-not-intermediaries-of-loanable-funds-and-why-this-matters.pdf

  W nim wpro­st je­st na­pi­sa­ne w cy­ta­cie z by­łe­go sze­fa UK FSA:

"Banks do not, as ma­ny te­xt­bo­oks still sug­ge­st, ta­ke de­po­sits of exi­sting mo­ney from sa­vers and lend it out to bor­ro­wers: they cre­ate cre­dit and mo­ney ex ni­hi­lo — exten­ding a lo­an to the bor­ro­wer and si­mul­ta­ne­ously cre­di­ting the bor­ro­wer's mo­ney ac­co­unt."

  I w do­ku­men­cie rów­nież są re­fe­ren­cje do Stan­dard and Po­or's, któ­re mó­wią, że kre­dyt je­st two­rzo­ny "li­te­ral­ly out of thin air (or wi­th the stro­ke of a key­bo­ard)".

  Jednak za­nim za­cznie­my roz­bi­jać to na ta­bel­ki, za­pi­sy księ­go­we i tech­ni­ka­lia ra­chun­ko­wo­ści, spró­buj­my zro­zu­mieć isto­tę zja­wi­ska.

  Go­spo­dar­ka w da­nym kra­ju, ope­ru­ją­ca da­ną wa­lu­tą fi­du­cjar­ną, ma za­wsze ja­kąś łącz­ną si­łę na­byw­czą. Je­że­li nie ist­nie­ją ban­ki ani kre­dyt, ta si­ła na­byw­cza je­st rów­na po pro­stu wo­lu­me­no­wi go­tów­ki w obie­gu – na­zwij­my go X. To zna­czy: wszy­scy lu­dzie i fir­my ra­zem wzię­ci mo­gą ku­pić do­bra i usłu­gi o łącz­nej cenie X. Moż­na za to zbu­do­wać ko­smo­drom, elek­trow­nię al­bo co­kol­wiek in­ne­go – ale war­te nie wię­cej niż X, w ce­na­ch na da­ną chwi­lę.

  Te­raz do­kła­da­my współ­cze­sny sys­tem ban­ko­wy. Je­że­li ban­ki udzie­lą łącz­nie kre­dy­tów na kwo­tę Y, łącz­na si­ła na­byw­cza go­spo­dar­ki wzra­sta do X + Y. Od tej chwi­li moż­na ku­pić wię­cej re­al­ny­ch dó­br niż wcze­śniej. Moż­na zbu­do­wać więk­szy ko­smo­drom. Wa­ru­nek je­st je­den: mu­si to być in­we­sty­cja, któ­ra w przy­szło­ści wy­ge­ne­ru­je zy­ski po­zwa­la­ją­ce ten kre­dyt spła­cić.

  Gdy wszyst­kie kre­dy­ty zo­sta­ną spła­co­ne, łącz­na si­ła na­byw­cza wra­ca do po­zio­mu X. Dług Y zo­sta­je spła­co­ny z do­cho­dów wy­ge­ne­ro­wa­ny­ch przez tę in­we­sty­cję – z dó­br i usług, któ­re wcze­śniej nie ist­nia­ły, a zo­sta­ły wy­two­rzo­ne dzię­ki te­mu, że kre­dyt umoż­li­wił ich po­wsta­nie.

  W tym miej­scu ujaw­nia się isto­ta me­cha­ni­zmu!

  Nie ma zna­cze­nia, jak to na­zwie­my: „z ni­cze­go”, „z po­wie­trza”, „ex ni­hi­lo” czy po pro­stu „kre­dyt ban­ko­wy”. Fak­tem je­st, że w mo­men­cie udzie­le­nia kre­dy­tu łącz­na si­ła na­byw­cza go­spo­dar­ki wzra­sta o Y. Ten wzro­st nie po­cho­dzi z ist­nie­ją­cej wcze­śniej go­tów­ki ani z uprzed­ni­ch oszczęd­no­ści, le­cz z ocze­ki­wa­ny­ch przy­szły­ch stru­mie­ni do­cho­du, któ­re w chwi­li kre­acji kre­dy­tu jesz­cze nie ist­nie­ją.

  To „nic”, to „po­wie­trze”, to „ni­hi­lo” ozna­cza wła­śnie przy­szło­ść: pro­gno­zy, ocze­ki­wa­nia, wia­rę w po­wo­dze­nie in­we­sty­cji. Te zy­ski do­pie­ro ma­ją po­wstać – al­bo nie po­wsta­ną, je­śli in­we­sty­cja się nie uda. Two­rzo­ny je­st no­wy pie­nią­dz, któ­re­go re­al­nym po­kry­ciem są przy­szłe do­bra i usłu­gi – jesz­cze nie­ist­nie­ją­ce, ale ocze­ki­wa­ne. Ich jesz­cze nie ma, więc je­st "nic", "po­wie­trze". W isto­cie to "nic" to próż­nia w ko­smo­sie, a "po­wie­trze" dla­te­go, że ono je­st wszę­dzie na Zie­mi (spraw­dzić, czy mat­ka nie sie­dzi z ty­łu i nie je­st fi­zy­kiem, bo się czep­nie, że próż­nia do­sko­na­ła nie ist­nie­je).

  To nie je­st pro­blem księ­go­wy, le­cz pro­blem cza­su. To je­st rze­czy­wi­sto­ść eko­no­micz­na. Ta­bel­ki, bi­lan­se i za­pi­sy ra­chun­ko­we są wy­łącz­nie na­rzę­dzia­mi opi­su te­go me­cha­ni­zmu – po­zwa­la­ją go uchwy­cić, zro­zu­mieć, za­pla­no­wać i po­li­czyć, tak aby to, co dziś ist­nie­je je­dy­nie ja­ko przy­szłe ocze­ki­wa­nie, rze­czy­wi­ście się zma­te­ria­li­zo­wa­ło, a nie po­zo­sta­ło czy­stą fik­cją.

  Pro­blem za­czy­na się w mo­men­cie, gdy ten me­cha­ni­zm tra­fia w rę­ce po­li­ty­ków. Kre­dyt – czy­li kre­acja si­ły na­byw­czej z przy­szło­ści – wy­ma­ga dys­cy­pli­ny cza­so­wej, od­po­wie­dzial­no­ści i ak­cep­ta­cji ry­zy­ka po­raż­ki. Po­li­ty­ka dzia­ła od­wrot­nie: skra­ca ho­ry­zont, prze­no­si kosz­ty w przy­szło­ść i na­gra­dza fik­cję suk­ce­su tu i te­raz. W efek­cie wa­lu­ta je­st kre­owa­na „z po­wie­trza”, ale to po­wie­trze nie ma­te­ria­li­zu­je się w re­al­ny­ch do­bra­ch, le­cz w dłu­gu pu­blicz­nym. A na­wet gdy ma­te­ria­li­za­cja na­stę­pu­je, by­wa póź­niej nisz­czo­na de­cy­zja­mi po­li­tycz­ny­mi, re­gu­la­cyj­ny­mi lub mi­li­tar­ny­mi.

  Pań­stwo na kre­dyt ge­ne­ru­je ma­szy­ny do nisz­cze­nia, a nie do bu­do­wa­nia, czoł­gi, a nie ko­par­ki, ar­ma­ty, a nie pa­ro­wo­zy, ka­ra­bi­ny, a nie chleb. Ty­mi ma­szy­na­mi po pro­stu li­kwi­du­je ty­ch, któ­rzy by do­ma­ga­li się zwro­tu dłu­gu.

PS. Notki powiązane:

• Część 1: https://naszeblogi.pl/75274-pieniadz-z-powietrza-i-handel-czasem
• Część 2: https://naszeblogi.pl/75354-kreacja-waluty-z-powietrza-z-niczego-ex-nihilo
• Część 3: https://naszeblogi.pl/75366-tajemnica-poltora-biliona-zlotych-ktorych-nie-ma-w-zadnym-sejfie

__________________

Musk, UE i wojna o Internet <- poprzednia notka

na­stęp­na not­ka -> Czy szeroko pojęta prawica może w Polsce wypracować wspólny program gospodarczy?

__________________

Tagi: gps65, waluta fiat, system bankowy, polityka, rezerwa cząstkowa, bank centralny, finanse.