Ultima Ratio Sapiens
Audiatur et altera pars
5 obserwujących
23 notki
17k odsłon
  862   0

Konstytucja 3 maja czy iluzja prawa?

Po trzecie: położenie chłopów. Pod tym względem I RP była w ogonie cywilizowanej Europy. Zwracali na to uwagę najtęższe umysły epoki Oświecenia przebywając w I RP. A konstytucja wezwała chłopów i szlachtę do zawierania umów. Jednakże wbrew oceni części chłopstwa nie znosiło poddaństwa. Ba stało się dodatkowo przyczyną zbiegostwa chłopów z Rosji na tereny I RP co skrzętnie wykorzystała Caryca Katarzyna II jako pretekst do wojny z I RP. Brak wyobraźni ze strony polityków I RP? Nie, zachowanie status quo. 

Po czwarte: Wojsko. To zagadnienie jest szczególnie ważne bowiem decydowało o przetrwaniu władzy rządu w starciu z państwami ościennymi.  Prusy dysponowały 200 tyś żołnierzy, Rosja 300 tyś a Austria między 170 a 230 tyś. A I RP maksimum osiągnięcia w tej dziedzinie to 70 tyś a bardzo często od 20 do 30 tyś. I to w obszarze 600 tyś km2 bo tyle wynosiła powierzchnia I RP po I rozbiorze z lat 1772-1773. Konstytucja w zasadzie nic nie mówi o wielkości armii ale zaznacza, iż ma to być armia z poboru. Gdy tymczasem nasi sąsiedzi posiadali armię zawodową. To raczej znów dziedziczenie stanu z przed! I brak jednoznacznej decyzji w tak ważnej sprawie. Tu należy przypomnieć, że tzw. Sejm Niemy z 1717 roku ustalał dla koronny i Litwy tylko 24 tyś żołnierzy ale stałych. 

Po piąte: Oligarchia Magnacka. Magnaci byli zmorą I RP. A dlaczego? Bo byli wielkimi posiadaczami ziemskimi, posiadali prywatne armie i nie bali się wszczynać tzw. rokoszy. W przeciwieństwie do innych państw to król musiał układać się z Magnatami i szlachtą a nie na odwrót. Tu konstytucja wprowadzała: zakaz konfederacji, zakaz posiadania wojsk prywatnych. Na czele armii stał król. Tutaj należy oddać, że jest to istotna zmiana choć w praktyce z pewnością niełatwa w egzekwowaniu zwłaszcza na wschodzie I RP

Po szóste: ustrój parlamentarny. Ten obszar to przyczyna upadku I RP obok braku realnej siły wojskowej. Sejmy zrywane, kłótnie pojedynki na szable, sitwy, wyzwiska i oskarżenia pod adresem adwersarzy politycznych oraz łapówki czyli tzw jurgielt od wysłanników obcych państw oraz prawo liberum veto. Konstytucja znosiła liberum veto, Sejm miał być zwoływany co 2 lata a jego długość nie mogła przekroczyć 100 dni. Dodatkowo Sejm miał zwoływać się co 25 lat celem poprawy konstytucji i wówczas Senat był tylko ciałem doradczym. To ogromna zmiana. Tak duża, że przerazili się jej nasi zaborcy. 

Po siódme: Wolna elekcja. Ulubionym sportem władców europejskich w XVIII wieku był wybór króla Polski. Elekcje często podwójne wprowadzały ogromny zamęt i były dowodem utraty suwerenności I RP wobec sąsiadów czy takich krajów jak Francja, Szwecja. Konstytucja znosiła wolną elekcje ale....Dziedziczną panowanie oddawała Wettynom z Saksonii państwa który kreował defacto politykę zagraniczną I RP w XVIII wieku. No i oczywiście król musiał zaprzysięgać pacta conwenta wśród których był obowiązek kształcenia 100 polskich szlachciców we Francji....Nic nowego jednym słowem. Przez to konstytucja nie zyskała zbyt wielu zwolenników. 

 Po dziewiąte: Mieszczanie. Siłą napędową i potencjałem każdego rozwiniętego państwa jest mieszczaństwo. Niestety pomimo wieków nie wiele zmieniło się w tym względzie. Mieszczanie stanowili konkurencję dla szlachty a ta nie godziła się na rozwój ich praw. Było to również spowodowane tym, że wśród mieszczan znajdował się duży odsetek cudzoziemców. Żydów, Niemców, Rusinów i wielu innych. Prze to prawdziwy szlachcic nie ufał tej substancji...O tej warstwie konstytucja mówi tylko, że każdy przybysz ma prawo urządzić się zgodnie z własnym pomysłem i majątkiem ale nic więcej. Ale...mówiła też że każdy kto postanie nogą na polskiej ziemi jest jej obywatelem. Zapis rodem zza oceanu z USA. Rewolucja? Nie tak w Polsce zawsze było.

Podsumowując. Chłopi nie dostali nic. Mieszczanie nie wiele. A szlachta i magnaci - posiadacze ziemscy wiele...za wiele. I takie rozwiązanie musiało skończyć się tak jak się skończyło.


Lubię to! Skomentuj17 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale Kultura