Przekraczamy Odrę. Jesteśmy zadowoleni, bo z jednej strony urlop bardzo udany, z drugiej chce się już wracać do codziennych obowiązków. Instynktownie wyciągam rękę w stronę radia w celu wyszukania jakiejś polskiej stacji. Wskakuje Trójka z charakterystyczną muzyczką zapowiadającą serwis informacyjny – ciekawe, co nasi powiedzą o Libii, Chinach, obradach ONZ, unijnych pracach legislacyjnych… ale cóż za niespodzianka: tu emocje wzbudzają symulacja lotu Tupolewa i afera wokół zięcia Lecha Kaczyńskiego. Czy coś jeszcze dzieje się na świecie? Nie mieliśmy już wątpliwości, że wróciliśmy do domu…
*
Niemieckie media, jak wszystkie media na świecie, przeżywają trudne chwile w dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości. Tam też nowe zwyczaje komunikowania się wymagają nowych modelów biznesu, nowych sposobów dotarcia do coraz bardziej rozproszonej uwagi publiczności.
Tam też funkcjonuje zaklęte koło postępującej tabloidyzacji – media dostarczają ludziom szybkich, łatwo strawnych, małych porcji informacji, bo ludzie wolą posługiwać się chwytliwymi hasłami, a na ich wyobraźnię działa w większym stopniu kolorowy obraz aniżeli wyrafinowany tekst napisany drobnym maczkiem. No i co tu dużo mówić – w końcu to Niemcy są ojczyzną słynnego dziennika brukowego „Bild” (odpowiednik polskiego „Faktu”), którego codziennie sprzedaje się w prawie 3 milionach egzemplarzach.
W telewizji niemieckiej też przeważają ogłupiające teleturnieje i tanie seriale. Dyskusję o sensie zachowania abonamentu na telewizję publiczną prowadzi się od lat. Elita od dawna zżyma się, że nie ma czego oglądać. Ostatnio ponownie rozgorzała debata publiczna o misji telewizji publicznej i jej desperacką pogonią za lepszymi wynikami oglądalności w kontekście tragicznego wypadku młodego człowieka, jaki miał miejsce na oczach milionów widzów oglądających na żywo kultowy program rozrywkowy pod tytułem „Wetten, dass…” (w Polsce: „Załóż się”).
Niemniej trudno oprzeć się wrażeniu, że za Odrą mamy do czynienia ze zjawiskiem, które Niemcy określiliby jako „Jammern auf hohem Niveau” (narzekanie na wysokim poziomie). Niemiec ciekawy świata i rzetelnej analizy tego co się dzieje wokół niego może sięgnąć po szereg bardzo poważnych ponadregionalnych dzienników, takich jak Süddeutsche Zeitung(nakład 430 tys.), Frankfurter Allgemeine Zeitung(360 tys.), Die Welt (250 tys.), Handelsblatt (130 tys.) czy Financial Times Deutschland (100 tys.) oraz bogatych w treść tygodników Der Spiegel (prawie 1 milion) czy Die Zeit(500 tys.).
Każde z wymienionych mediów ma nieco inny profil, ale rzadko można je posądzić o brak profesjonalizmu. Artykuły są rzeczowe, na wysokim poziomie merytorycznym, jest bardzo czytelny podział na sprawozdanie i komentarz. W przypadku kontrowersyjnych tematów często przedstawiane są przeciwstawne opinie obok siebie w celu możliwości porównania różnych toków argumentacji.
Telewizja niemiecka ma także więcej do zaoferowania niż się wydaje na pierwszy rzut oka. Warto zapoznać się chociażby z głównym serwisem informacyjnym tagesschauna niemieckiej Jedynce (ARD), emitowanym codziennie o godz. 20. Konkretnie, precyzyjnie, bez patosu, bez szukania taniej sensacji. Komentarz neutralny, bez aluzji i złośliwości. Prezenter nie zawiesza znacząco głosu co chwila, nie stroi min i nie puszcza oka. Powstrzymuje się od wszelkiej maniery i przemądrzałych puent. Dziennikarz nie kreuje swojej gwiazdy – jest prawie że niewidoczny, a materiał wyświetlany przez niego jest uzupełnieniem, a nie powtórzeniem tego, co zdążył powiedzieć. Jest duży nacisk na wiadomości ze świata, rzadko zostaje zachwiana hierarchia – istotna jest kolejność relacji, a ważnym kwestiom poświęca się więcej czasu antenowego. Oczywiście tam też często dominują negatywne doniesienia, ale nie ma epatowania przemocą ani ludzkim nieszczęściem. Każde wydarzenie jest umiejscawiane w odpowiednim kontekście problemowo-czasowym. Całość rzadko trwa dłużej niż 15 minut, ze sportem i pogodą włącznie. Szerszego sprawozdania wraz z głębszą analizą można się doczekać w osobnym półgodzinnym magazynie informacyjnym tagesthemen,emitowanym zazwyczaj po godz. 22.
Niemcy nie znalazły odpowiedzi na to, czy media powinny się dostosowywać do (mało wysublimowanych) potrzeb społeczeństwa, czy same wyznaczać standardy, edukować, inspirować. Niemcy też są zalane informacjami typu fast food. Jednakowoż nie trudno znaleźć wartościowy pokarm dla umysłu (food for thought).
*
Przekraczamy Odrę. Rozlewająca się na boki woda budzi niepokój, jak gdyby skrywała jakąś tajemnicę. To pewnie pamięć stresującej kontroli paszportowej, która zawsze kojarzyła się z przekroczeniem rzeki w tym właśnie miejscu. Dzisiaj o tym, że wjeżdżamy na terytorium Polski przypominają już tylko opuszczone budki straży granicznej… i przepaść cywilizacyjna…
Komentarze
Pokaż komentarze