26 obserwujących
70 notek
141k odsłon
  768   0

Walka lotnisk z mgłą

Wraz z rozwojem ruchu lotniczego rośnie też stopień technologicznego zaawansowania zarówno samolotów, jak i infrastruktury naziemnej. Jednakże od czasów przedwojennych niewiele zmieniło się w kwestii precyzyjnego systemu podejścia. Od lat króluje ILS (instrumental landing system). System ten wymyślono już w latach 30-tych, choć spopularyzował się po wojnie. Mimo ogromnego skoku technologicznego do tej pory właściwie jedynie go udoskonalano, gdyż podstawowa zasada działania nie zmieniła się od początku.

System ILS

System ILS składa się z dwóch anten. Jedna wyznacza kierunek podejścia, a druga optymalną ścieżkę. Antena wysyła odpowiednio zmodulowane sygnały radiowe w dwóch kierunkach tak, iż na środku wyznaczonej linii ich intensywność powinna być identyczna. Odbiornik w samolocie porównując intensywność obu zmodulowanych sygnałów, określa położenie kątowe samolotu względem wyznaczonej osi.

Z tego prostego opisu wynika, iż każda z anten musi oczywiście znajdować na przedłużeniu tej hipotetycznej płaszczyzny, dlatego radiolatarnia kierunku (tzw. localizer) znajduje się w osi drogi startowej (za końcem pasa) a radiolatarnia ścieżki (glideslope) w punkcie przyziemienia, obok drogi startowej.

image

Schemat systemu ILS. Autor: Fred the Oyster na licencji Creative Commons


Częstotliwości są tak dobrane, że dla konkretniej wartości dla radiolatarni kierunku częstotliwość radiolatarni ścieżki schodzenia są ustalone, więc pilot wybiera na odbiorniku tylko tę pierwszą wartość. Druga dostrajana jest automatycznie. Dwie określone płaszczyzny przecinają się na idealnej linii, prowadzącej wprost do strefy przyziemienia. Typowe ścieżki schodzenia mają nachylenie 3 stopni, choć czasami spotyka się inne.

Położenie względem idealnego toru obrazowane jest w kabinie na odpowiednim wskaźniku w następującej formie:

image

Autor: Fred the Oyster na licencji Creative Commons

W tym przypadku samolot jest nieco na prawo i poniżej wyznaczonej linii podejścia. Poziome ułożone kropki oddalone są o 1 stopień, natomiast pionowe o 1/4 stopnia. Z opisanego schematu łatwo się domyślić, że odbiornik ILS nie jest w stanie określić poprawki w odległości (czyli np. w metrach) do idealnego profilu podejścia, wysokości lotu samolotu ani odległości do punktu przyziemienia. Dlatego też dla wykonania podejścia ILS potrzebne jest wsparcie innych przyrządów.

Pomiar odległości

Prostym mechanizmem pomiaru odległości jest zainstalowanie kilku anten wysyłających sygnał do góry w odpowiednich miejscach przed pasem. Anteny te nazywają się markerami i zawsze umieszcza się je w konkretnych miejscach. Tzw. marker zewnętrzny ok. 1 mili przed pasem. Marker środkowy ok. pół mili przed pasem a marker wewnętrzny przed samym progiem pasa. Minięcie markera wyzwala charakterystyczny dźwięk w kabinie.

System markerów jest dość prymitywny i praktycznie wyszedł już z użycia. W obecnych czasach ILS sprzęga się z systemem DME, popularnym instrumentem służącym do pomiaru odległości. DME działa na zasadzie pytania i odpowiedzi. Samolot wysyła zapytanie, które odbiera naziemna antena DME. Następnie po określonym czasie stacja naziemna wysyła odpowiedź. Pokładowe urządzenie DME na podstawie pomiaru czasu ustala dystans do radiolatarni. Trzeba pamiętać, że jest to tzw. odległość skośna, a więc po linii prostej samolot-radiolatarnia, a nie palcem po mapie.

Pomiar wysokości

Podejście ILS kończy się na określonej wysokości zwanej wysokością decyzji, na której to pilot podejmuje decyzję czy widzi światła bądź infrastrukturę drogi startowej i może kontynuować lądowanie z widocznością, czy nie widzi i w związku z tym odchodzi na drugi krąg. Pomiar wysokości jest niezwykle istotny w każdej fazie lotu, ale na końcówce podejścia ILS wręcz kluczowy.

Standardowym miernikiem jest wysokościomierz barometryczny. Urządzenie to jest barometrem, który porównuje zmierzone ciśnienie z ciśnieniem odniesienia, zmierzonym na lotnisku. Z pomiaru różnicy i zakładając pewien standardowy model atmosfery, wysokościomierz określa wysokość lotu. Zależnie jakie wybrano ciśnienie odniesienia, może to być wysokość względna (nad progiem pasa) bądź bezwzględna (nad poziomem morza).

W podejściach wyższych kategorii stosuje się znacznie dokładniejszy radiowysokościomierz. Jest to urządzenie wysyłające fale radiowe w kierunku ziemi i zliczające czas potrzebny odbitej fali na powrót. Jest ono niesamowicie dokładne, ale obarczone zasadniczą wadą - mierzona jest wysokość nad terenem, a więc jego wskazania podlegają wahaniom w zależności od rzeźby terenu. Dlatego ma on zastosowanie w samej końcówce podejścia, gdzie teren przed pasem jest odpowiednio zniwelowany.

Lubię to! Skomentuj17 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale Polityka