Gmina, gmina, ale jaka...

 Urok samorządu polega na tym, że każda gmina jest inna, ale wszystkie skazane są na wzajemną współpracę. W dodatku brakiem pokory grzeszy ten, kto próbuje odgórnie narzucać jednolity model rozwojowy bądź – też z góry – zakreślać przymusowe pola współpracy.
Ostrożnie należy zatem traktować argumenty mówiące o konieczności wprowadzania polityki miejskiej na wzór polityki rozwoju obszarów wiejskich. Otóż, sam wzór jest nie najlepszy; sztucznie wprowadzono taką formę, chcąc utrzymać w centrali możliwości swobodnego dysponowania funduszami. Zarówno polityka miejska jak i wiejska powinna być elementem polityki regionalnej. Nie sposób rozmaitym problemom wyznaczyć jednolitych administracyjnych granic.
Zacznijmy od statystyki. W Polsce są 903 miasta. W tym 39 miast powyżej 100 tys mieszkańców, 73 miasta ze 40 tys – 100 tys. mieszkańcami, najwięcej 570 zasiedlonych jest przez 2,5 tys do 40 tys. ludzi Jest także grupa 106 miast liczących poniżej 2,5 tys. mieszkańców. Wsi jest w Polsce powyżej 40 tys (z przysiółkami i koloniami 56,5 tys), przy czy są one podobnie zróżnicowane. Kilkaset wsi liczy powyżej 2 tys mieszkańców, a więc porównywalna jest z grupą małych miast. Są także wsie zamieszkałe przez kilka, kilkanaście rodzin.  
Współczesne miasta maja tendencje rozlewania się na szersze obszary. Wokół każdego większego ośrodka miejskiego tworzy się pierścień wsi zasiedlonych przez mieszczan. Tak bowiem określić można osoby posiadające na wsiach swoje domy, ale pracujących, uczących się, korzystających z usług miejskich. Rozlewania się miast nie da się ująć w ramy. W najbliższych Częstochowie gminach wiejskich dominują mieszczanie częstochowscy,; kilkadziesiąt kilometrów dalej znajdują się wsie, których demografie współtworzą migranci z Górnego Śląska i Sosnowca. Występują tu przy tym różne zjawiska migracyjne. Część mieszkańców w latach PRL przesiedlała się do dużych ośrodków przemysłowych, a teraz wraca szukając spokoju na emeryturze, czy z powodu braku pracy i wysokich kosztów życia w mieście. Inni wiejscy mieszczanie realizują poprzez migracje swoje marzenia o domu w wiejskiej ciszy. Dodajmy do tego specyfikę naszego prawa budowlanego. Łatwość uzyskania zezwoleń na budowę tzw siedliska (domu na gospodarstwie rolnym) jest czynnikiem wręcz zachęcającym do rozlewania się miast. Mamy dzięki temu wsie, gdzie na 700 mieszkańców jest 7 rolników, jedna krowa i dwie owce. I oczywiście rozwojem takiej wsi zajmuje się osobiście Minister Rolnictwa.
Migracja powoduje, że oczekiwania mieszkańców wobec dostawców usług publicznych nie mieszczą się w ramach kompetencji administracyjnej. Widać to szczególnie w usługach edukacyjnych. Dla wójta Olsztyna partnerem w tym nie jest starosta powiatowy (mimo że w kompetencji starosty leży edukacja ponadgimnazjalna) ale prezydent sąsiedniej Częstochowy. Mieszkańcy Olsztyna korzystają bowiem z częstochowskich szkół średnich, a nawet gimnazjum i podstawówek. Związek mieszkańców Olsztyna z Częstochową powoduje także konieczność ścisłej współpracy w polityce transportowej (bo czymś i po czymś trzeba dojechać do szkoły i pracy), a dalej także w zakresie ochrony środowiska, planowania przestrzennego, rozwoju gospodarczego itd. 
Trafiający do lokalnego budżetu udział w podatku PIT powoduje, że im więcej zarobi w Częstochowie czy Katowicach mieszkaniec Olsztyna lub Przyrowa, tym więcej zarobi jego gmina.
Wzajemnie: pieniądze mieszkańców wsi służą pobudzeniu popytu konsumpcyjnego w miastach.
Sztucznym jest więc tworzenie odrębnych centralnych polityk wiejskich i miejskich, skoro materia ta już uległa tak dużemu przemieszaniu. Droga w przyszłość powinna być wyznaczana wielością umów partnerskich i uzgodnień między samorządami.
Absurdem jest przypisywanie ludzi do miejsca urodzenia, migracja jest zjawiskiem oczywistym.
Jeśli tak – tworzyć od dołu trzeba system, w którym środki i usługi publiczne „idą za podatnikiem”, tak by mógł on swobodnie decydować o swoim życiu. Trudne to, ale nie niemożliwe.