W intrygującym wywiadzie dla Gazety Wyborczej (GW, 23-22.10.2011 r.) prof. Janusz Czapiński rozwinął tezę, którą wygłosił w dyskusji ekspertów w Fundacji Batorego. Nienaukowo brzmiące zdanie, że „Palikot pochłonie Tuska” zostało zastąpione prognozą rozwoju nowej socjaldemokracji, której prorokiem jest właśnie Janusz Palikot. Według Czapińskiego Palikot „zaczął wielką zmianę kulturową”, uruchomił „proces, którego nie da się zatrzymać”, albowiem dzięki niemu „pojawiła się polityczna reprezentacja wszystkiego co niebogoojczyźniane”. To tylko kwestia czasu – prognozuje prof. Czapiński –kiedy nowa postępowa klasa, którą uosabiają „ludzie wykształceni, przedsiębiorczy, raczej młodzi niż starzy, mieszkańcy dużych miast, niewyznający teorii spiskowych, niemający uprzedzeń wobec różnych mniejszości” przekroczy masę krytyczną, która zmieni układ sił politycznych w Polsce. Skąd to wiemy? Z obserwacji wskaźnika odsetka Polaków, którzy nie chodzą do Kościoła. „Na początku lat 90. było ich 13%, na przełomie wieków – 26%, dziś 33%. Za 10-15 lat będzie to połowa społeczeństśwa. A wtedy Palikot – albo ktoś palikotopodobny – przejmie władzę” – prognozuje Czapiński.
Opis nowej postępowej klasy społecznej w przeciwieństwie do matecznika poparcia Ruchu Palikota (według Czapińskiego „promowały go trzy środowiska: „Nie” Jerzego Urbana, Partia Racja i organizacje mniejszości homoseksualnych”) nie jest zbyt precyzyjny, więc nasuwa się pytanie dlaczego ta klasa miałaby sprzyjać akurat Palikotowi, a nie np. PO? Młodzi, wykształceni z dużych miast to przecież wręcz stereotyp elektoratu PO. Czapiński stwierdza enigmatycznie, że „Platforma kiedyś pęknie”. Nie wiadomo dlaczego miałoby to się stać, skoro wcześniej, profesor zauważył, że „przywiązanie do partii jest trwałe, bo one wyrażają interesy wyborców, a te tak szybko się nie zmieniają”. Możemy zatem domniemywać, że to 10-15 lat to okres, w którym, zdaniem Czapińskiego, dojdzie do „rozformatowania” interesów elektoratu PO. Dodatkowym czynnikiem jest sam Palikot, który „jest nowocześniejszy niż Tusk, inaczej uprawia politykę”. Palikot reprezentuje „płynną nowoczesność”: nie buduje struktur, lecz tworzy mosty między różnymi grupami, łącząc rozmaite środowiska. Coś co jest płynne, zdaje się sądzić profesor, może się konsolidować i krystalizować. Natomiast coś co ma charakter stałej struktury może co najwyżej pęknąć.
Niech nikt nie myśli, że na „pęknięciu Platformy” zyskają ci, co marzą o Budapeszcie w Warszawie. „Droga PiS do centrum to ślepa uliczka” – uważa Czapiński. Pozostaje mu tylko budzenie wyborców na prawicy, ale to jest coraz trudniejsze, ponieważ apostołów, zastąpiły tuby prezesa (Kaczyńskiego). Niemniej, PiS „wciąż ma szansę na zwycięstwo, bo rezerwy ma ogromne”. Trzeba przyznać, że w kontekście nieuniknionego zwycięstwa sił postępu, nie bardzo wiadomo na czym miałyby polegać te rezerwy PiS. Więc spodziewajmy się raczej Madrytu, ponieważ ogień (antyklerykalizmu) płonie tylko po stronie Palikota.
Na tle innych analiz wyniku wyborów tezy profesora Czapińskiego są tyleż prowokujące, co pochopne. Posiłkowanie się jednym wskaźnikiem uczestniczenia w praktykach religijnych jako głównej determinanty przyszłej sytuacji politycznej jest, delikatnie mówiąc równie naukowe, jak przewidywanie Karola Marksa, że wzrost liczebności proletariatu rozsadzi kapitalizm.
Komentarze
Pokaż komentarze (1)