6 obserwujących
30 notek
51k odsłon
4071 odsłon

Karol Miarka-Starszy i Syn-Młodszy - polscy patrioci Śląska

Wykop Skomentuj4

 Ślązaczka

Karol Miarka (1825-1882)

 

 

Karol Miarka - popiersie w sali obrad Sejmu Śląskiego

 

Właściwie moją prezentację wszystkich wielkich polskich patriotów – Ślązaków, winnam była rozpocząć od Karola Miarki. Dopiero po Nim, mogłam pisać o następnych.

Karol Miarka był bowiem pierwszym śląskim skowronkiem, który rozpoczął budowę podwalin świadomej polskości ludu górnośląskiego.

 

Karol Mateusz Szymon Miarka zwany Starszym lub Ojcem  był polskim działaczem społecznym na Górnym Śląsku, nauczycielem, pisarzem, publicystą i drukarzem. Inicjatorem, twórcą i organizatorem wielu polskich organizacji społecznych oraz gospodarczych. Był po prostu trybunem ludowym, walczącym o polskość ziemi śląskiej.

Urodził się 22 października 1825 w Pielgrzymowicach, w powiecie pszczyńskim, w gminie Pawłowice.

Był synem Antoniego, nauczyciela, i Karoliny z.d. Borówka. Miał jeszcze 17-cioro rodzeństwa, z czego 12 zmarło w dzieciństwie. Był ojcem, również Karola, i również śląskiego pisarza, publicysty i wydawcy. Dlatego pisząc o Nim, używamy określenia: Starszy lub Ojciec, a o synu: Młodszy lub Syn.

 

Dom rodzinny Karola Miarki

Początkowo uczył się w szkole ojca w Pielgrzymowicach. Później w gimnazjum w Pszczynie. Po dwóch latach szkołę musiał jednak przerwać z powodu trudności finansowych rodziny. Dzięki pomocy wuja, w niedługim czasie mógł jednak dalej kontynuować naukę w gimnazjum w Gliwicach. W IV klasie znów musiał ją przerwać ze względu na śmierć swojego donatora. Miał wtedy 16 lat. Rozpoczął więc pracę zarobkową jako pomocnik nauczyciela w Ornontowicach i Lędzinach. W roku 1846 ukończył seminarium nauczycielskie w Głogówku i kolejno był nauczycielem w Urbanowicach i Piotrowicach.

W 1850 roku zmarł jego ojciec. Wrócił więc do Pielgrzymowic i objął po nim posadę nauczyciela i organisty. Został również pisarzem gminnym oraz sędzią polubownym. 7 lat później tamtejsza szkoła zyskała miano najlepszej w dekanacie.

 Na ukształtowanie polskiej świadomości Karola Miarki - Ojca, wywarł duży wpływ ks. Bernard Bogedain, wizytator i propagator języka polskiego na Śląsku, którego Miarka poznał w 1853 roku właśnie w czasie wizytacji przez tego ostatniego, pielgrzymowickiej szkoły. Podobny wpływ wywarli i „skazili” Miarkę polskością: Paweł Stalmach i Józef Chociszewski, korektorzy jego debiutanckiej powieści o początkach chrześcijaństwa na Górnym Śląsku pt."Klemensowa Górka". Dopiero podczas pisania tej właśnie książki Karol uświadomił sobie swoją polskość. Do 37. roku życia uważał się bowiem za Niemca.

 

Rysunek Mirosław Ogiński

W latach 1861–1868 współpracował z czasopismem "Gwiazdka Cieszyńska". Był również czynnym organizatorem górnośląskiego ruchu społecznego i kulturalnego. Nawiązywał kontakty Górnego Śląska z innymi dzielnicami Polski. Korespondował z Józefem Kraszewskim i Władysławem Bełzą.

 

Karol Miarka z żoną

Z powodu śmierci pierwszej żony, z którą miał 7-mioro dzieci, na jakiś czas przerwał działalność publicystyczną. W roku 1866 ożenił się ponownie. W tym czasie powstały też jego powieści „Husyci na Górnym Śląsku” oraz „Szwedzi w Lędzinach”.

W latach 1868–1869 redagował czasopisma "Zwiastun Górnośląski", a w Królewskiej Hucie (dzisiejszym Chorzowie) wydawał "Katolika" (1869-80), jedno z pism walczących o polskość ludu górnośląskiego.

Pierwszy numer „Katolika” pod Jego redakcją ukazał się 1 kwietnia 1869 roku. Pismo było wydawane 3 razy w miesiącu. Jego początkowy nakład wynosił tylko 1200 egzemplarzy. Czasopismo jednak szybko zyskało na popularności i po trzech latach sprzedawało się już w ilości 7 tys. sztuk i więcej.

Pierwszy numer "Katolika" z 1868 roku

„Katolik” przez 20 lat był jedynym polskim pismem na Górnym Śląsku. Po przeczytaniu był przekazywany dalej do następnych czytelników, chroniony i szanowany jak święta relikwia. Na jego łamach Karol Miarka przeciwstawiał się polityce kulturkampfu i germanizacji oraz domagał się swobód dla języka polskiego.

Dlatego też pismo doczekało się ostrej reprymendy w parlamencie od samego kanclerza Bismarcka a przeciwko Karolowi Miarce rozpoczęto nieustające represje.

Wytaczano Mu ustawicznie nowe procesy sądowe. W sumie było ich 28. Część z nich kończyła się karami pieniężnymi i więzieniem. Nawet kilkakrotnie podjęto próbę uwięzienia wszystkich redaktorów czasopisma, łącznie z wydawcą i drukarzem.

 Karol Miarka ogółem przesiedział za kratami  ponad 3 lata, Za co? Za próbę przeciwstawiania się polityce kulturkampfu i germanizacji oraz domagania się chociażby minimalnych swobód dla języka polskiego. Już w pierwszych latach więzienia podupadł na zdrowiu i nabawił się cukrzycy.

Kierowany przez Niego „Katolik" przyczynił się w znacznym stopniu do zwycięstwa katolików w wyborach do parlamentu w roku 1871. Z niektórymi artykułami Miarki polemizował w parlamencie nawet sam kanclerz Bismarck.

Wykop Skomentuj4
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Kultura