Wildstein rozlicza się z historią

Mimo że za oknem upał, chciałbym polecić coś poważniejszego, czyli "Czas niedokonany" Bronisława Wildsteina.  Oczywiście, książka ukazała się jakiś czas temu, ale być może umknęła Państwa uwadze, a byłaby to duża szkoda. 

Moim pierwszym skojarzeniem po lekturze tej powieści byli „Buddenbrokowie” Manna. Książka Wildsteina jest bowiem opowieścią o polskiej historii w oparciu o dzieje czterech pokoleń żydowsko-polskiej rodziny, a równocześnie historią dewaluacji idei i ludzi. Historyczne ramy to z jednej strony czasy przed rewolucją radziecką, a z drugiej nasza współczesność.

Pierwsze lata życia Benedykt Brok spędził zamknięty w szafie, by przeżyć w Polsce, w której Hitler rozpętał holokaust. Po wojnie żył w miarę normalnie, studiował, a gdy miał pisać doktorat, nadeszła wielka miłość do Zuzanny Sokół i rok 1968. Postawa Zuzanny sprawiła, że wraz z ojcem zdecydowali się nie opuszczać Polski, mimo otwierającej się przed nimi w Wiedniu szansy na dobre zawodowe życie. Zuzanna i Benedykt są pozbawieni przez władze możliwości kontynuowania studiów, ale oboje jakoś sobie radzą. Wildstein prowadzi ich losy przez wszystkie meandry opozycyjnego życia w komunistycznej Polsce. Nie buduje cukierkowej fabuły, pokazuje ludzi takimi, jakimi byli. Pod zmienionymi na potrzeby fikcji nazwiskami łatwo odnaleźć można prawdziwe postaci opozycjonistów i ludzi władzy. Przeżywają okresy wielkiego entuzjazmu i wielkiej beznadziei, tracą pracę, są niewinnie wsadzani do więzień, łamią się pod wpływem SB-eckich sztuczek i donoszą, czasem giną w niewyjaśnionych okolicznościach. Benedykt powoli staje się reżimowym dziennikarzem, zaś Zuzanna jest zawsze w pierwszych szeregach opozycji. Po karnawale "Solidarności" i pierwszych wolnych wyborach, nowa Polska wcale się Zuzannie nie podoba. Jej przyjaciele z opozycji bratają się z przedstawicielami dawnej komunistycznej władzy, a wobec jej niezgody na ten stan rzeczy, odwracają się od niej.

Wildstein znakomicie opisał przenikanie się w dzisiejszej Polsce polityki i biznesu, powstawanie tzw. salonu, na którym mówienie o potrzebie lustracji i wyjaśnianiu zbrodni komunizmu jest wyjątkową gafą. Frapująco, choć jako wątek poboczny, pojawiają się też ludzie trudniący się tzw. PR-em zaangażowanym w politykę, który charakteryzuje się wysoką skutecznością. Autor stawia jednak przy tym ważne pytanie o moralność działań, które prowadzą, manipulując poprzez media opinią publiczną.

„Czas niedokonany” to epicka opowieść napisana z niezwykłym rozmachem, bez uproszczeń i z dużym talentem narratorskim. Należy ją przeczytać, by rozumieć więcej i wyrobić sobie własny sąd o najnowszej historii naszego kraju, a także o tym, dlaczego Polska jest tak niedoskonałym krajem, w którym młodym trudno żyć i trudno mierzyć się z teraźniejszością, w której nieustannie obecna jest przeszłość i nie ma od niej ucieczki, nawet za Ocean.