Ł. M.
Po pierwsze, BÓG. Po drugie - Ojczyzna.
9 obserwujących
75 notek
44k odsłony
66 odsłon

Rzeczypospolitej druku początki

Wykop Skomentuj


Haller i Ungler współpracowali, lecz także rywalizowali z innymi mistrzami druku. Należą do nich pochodzący ze Śląska i, o dziwo, wszyscy związani z miastem Lubomierz: Marek Szarffenberg, Mateusz Siebeneicher oraz Hieronim Wietor. Rody te dały początek polskim rodom drukarskim. 


Wielkim doświadczeniem, ale i majątkiem cieszył się Szarffenberg. Posiadał drukarnię, księgarnie, warsztat drzeworytniczy, introligatorski i papiernie. Działał w Krakowie i na Śląsku. W 1524 r. przyczynił się do wydania „Breviarium Cracoviense”, wspólnej pracy wraz z Hallerem i Wietorem. Najważniejszym jego dziełem pozostaje Biblia szarffenbergowska, czyli „Biblia Leopolity” z 1561 r.


Do najwybitniejszych mistrzów należał bez wątpienia Wietor. Był innowatorem, gdyż jako pierwszy w Polsce zastosował kroje włoskich czcionek renesansowych, a także renesansowy ornament ramki włoskiej oraz ruchome czcionki menzuralne do drukowania nut. Posiadał swoje wydawnictwo i księgarnię w Wiedniu. Z takim doświadczeniem przybył do Krakowa, gdzie z czasem król Zygmunt Stary nadał mu tytuł „drukarza kancelarii królewskiej”. Wydawał dzieła klasyków, m.in: Platona, Cycerona, Horacego i Owidiusza, ale i współczesnych humanistów i naukowców polskich, np: Hozjusza, Kromera, Frycza Modrzewskiego, Macieja z Miechowa, a także zagranicznych, m.in: Rudolfa Agrykoli Starszego czy Pico della Mirandola i wielu innych. Wydawał księgi liturgiczne i modlitewniki, statuty synodalne, traktaty scholastyczne i komentarze do dzieł Arystotelesa. Wydał wiele ksiąg w języku polskim, jak również w węgierskim, w którym był pionierem, np. pierwszą książkę wydaną w całości w tymże języku, tj: Listy św. Pawła, czy „Orthographia Ungarica” autorstwa Matysa Devai. 


Po śmierci Wietora jego warsztat przejął Polak Łazarz Andrysowicz, kontynuując dzieło mistrza i wydając księgi, dbając przy tym o ich najwyższy stopień doskonałości. Spadkobiercą drukarni został został syn Łazarza Jan, zwany Januszowskim, który uczynił zakład najprzedniejszym w Królestwie, iż mógł konkurować z najlepszymi w całej Europie. Jan studiował w Padwie, przebywał na dworach wielkich panów, w tym na dworze cesarza Maksymiliana II, znał światłych ludzi i władał wieloma językami. Po powrocie do Polski wszedł na dwór Zygmunta Augusta i Stefana Batorego, pełniąc zaszczyt nadwornego drukarza. Jan Zamoyski stał się jego opiekunem i fundatorem. Zaś Zygmunt III nadał tytuł jego oficynie „architypografii króla imci y kościelnej”. Jan wiele pisał i tłumaczył, drukował i wydawał. Przyczynił się do uporządkowania ortografii polskiej, stworzył pismo polskie – „nowy karakter polski” w 1593 r. W roku następnym wydał dyskurs o ortografii, przedstawiając poglądy własne oraz Kochanowskiego i Górnickiego dotyczące pisowni głosek. Wydał prawie 400 tytułów, w tym prawie wszystkie dzieła mistrza z Czarnolasu, a także Biblię w przekładzie Jakuba Wujka z 1599 r.


Spod znaku oficyny Unglera wybił się ostatni wielki XVI-wieczny drukarz Maciej Wierzbięta. Księgi tłumaczył, wydawał i sprzedawał. Wydrukował większość dzieł Reja, dzieła Kochanowskiego, Frycza Modrzewskiego i Górnickiego oraz wiele druków teologicznych. Znanych jest 175 tytułów wydanych przez jego zakład drukarski. 


Wraz z przeniesieniem stolicy do Warszawy krakowskie zakłady straciły na znaczeniu. Na Mazowszu zaczęły powstawać nowe, cieszące się coraz bardziej łaskami władców. W tym czasie znaczenia nabierają drukarnie przyklasztorne, szczególnie pijarów i jezuitów. Coraz lepiej wyposażone i działające będą kwitły do czasów zaborów. 



Jako że na ziemiach Królestwa pionierami sztuki drukarskiej byli Niemcy, za to Polacy mają swój wkład w rozwój druku na Wschodzie i Węgrzech. Wiedli także prym w Europie południowej. Jan Adam z Polski od 1478 r. uczył sztuki drukowania w Neapolu, zaś Władysław i Stanisław Polacy w 1491 r. działali w Sewilli.



Wykop Skomentuj
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Kultura