Już kilkadziesiąt dni po przewrocie październikowym bolszewicy usankcjonowali prawnie istnienie aparatu terroru, tworząc 20 grudnia 1917 roku pierwszą sowiecką policję polityczną - Ogólnorosyjską Nadzwyczajną Komisję do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem, której używana następnie powszechnie nazwa (W)CZEKA wywodzi się od pierwszych liter oficjalnej nazwy rosyjskiej: Wsierossijskaja Czriezwyczajnaja Komissija po Bor'bie s Kontrrewoliucyjej i Sabotażem.
Pierwszym jej szefem został bolszewik polskiego pochodzenia, Feliks Dzierżyński. CZEKA spełniała równocześnie funkcje policji, sądu i kata. W 1918 roku agenci CZEKA aresztowali w czasie przedstawienia cyrkowego klauna, gdyż miał on ośmieszać rząd sowiecki. Jeden z czekistów nazwiskiem Moroz stwierdził wtedy, iż "nie ma takiej dziedziny życia w Rosji Sowieckiej, która nie byłaby kontrolowana przez CNa początku czerwca 1918 roku Dzierżyński powiedział na jednej z konferencji prasowych m.in.: "Wypowiadamy się za zorganizowanym terrorem (...) CZEKA będzie bronić rewolucji i niszczyć przeciwników, nie zważając na to, iż jej miecz ścina czasem także głowy niewinnych". W lipcu 1918 roku na rozkaz Lenina w piwnicy jednego z budynków Jekatierinoburga (później: Świerdłowsk) zamordowany został przez agentów CZEKA były car Mikoła II wraz z żoną, dziećmi i służącymi. Na łamach "Prawdy" Lenin atakował "ograniczoną inteligencję partyjną", która "szlocha i trzęsie się" z powodu popełnianych czasem przez CZEKA "błędów".
Na czym polegały te "błędy" CZEKA wyjaśnia rosyjski profesor historii Paweł N. Miliukow: "Każdy oddział CZEKA na prowincji wypracował własne, preferowane przez siebie metody tortur. W Charkowie np. ofiary CZEKA były skalpowane w ten sposób, iż z rąk ściągano im tzw. "rękawiczki".(...) W Carycynie i Kamyszynie przepiłowywano kości przy pomocy piły. W Połtawie i Kriemienczuku ofiary wbijano na pal.
(...) W Kijowie wrzucano ich do trumny razem z rozkładajacymi się już zwłokami, zakopywano żywcem w ziemi, a następnie, po upływie pół godziny, wykopywano ich z powrotem".
W oficjalnym organie CZEKA "Krasnyj miecz" czytamy m.in.: "Nasz kodeks moralny jest absolutnie nowy. Nasz humanizm jest absolutny (...) nam wszystko wolno, ponieważ jako pierwsi na świecie wyciągamy miecz nie w celu zniewolenia, lecz w imię wolności i wyzwolenia spod ucisku".
5 września 1918 roku Rada Komisarzy Ludowych wydała specjalne rozporządzenie znane pod nazwą "Dekretu o czerwonym terrorze". Na jego mocy "wrogowie klasowi", których listy sporządzała CZEKA, mieli zostać skierowani do obozów koncentracyjnych lub natychmiast rozstrzelani. Ocenia się, że w ciągu pięć lat swego istnienia CZEKA aresztowała lub rozstrzelała znacznie więcej osób niż Ochrana, Trzeci Wydział i inne, wcześniejsze policje polityczne Rosji razem wzięte, z wyjątkiem być może Opriczniny Iwana Groźnego.
Niektórzy "wrogowie ludu" rozstrzeliwani byli "na raty". Pierwszy strzał kierowany był np. w przegub dłoni, następny w łokieć itd. Termin "obóz koncentracyjny" został użyty po raz pierwszy w historii Związku Sowieckiego przez Lenina w sierpniu 1918 roku w jego depeszy do Eugenii Bosz, reprezentantki KC oraz CZEKA na gubernię penzeńską. Czytamy w niej m.in.:"...osoby podejrzane zamknąć w podmiejskim obozie koncentracyjnym".
Militarna klęska bolszewików w wojnie przeciwko Polsce było bezposrednią przyczyną powołania do życia w 1920 roku specjalnego wydziału CZEKA, który miał spełniać rolę wywiadu wojskowego. To właśnie z niego rozwinęło się później "Gławnoje Razwiedywatielnoje Upriawlienije" (GRU), czyli Główny Zarząd Wywiadowczy.
Z powodu wzrastającej wśród ludności Rosji Sowieckiej wrogości wobec CZEKA Lenin i Dzierżyński zdecydowali się na zmianę nazwy tajnej policji politycznej. 6 lutego 1922 roku CZEKA przemianowana została na "Gosudarstwiennoje Politiczeskoje Uprawlienije" (GPU), tj. Państwowy Zarząd Polityczny.
patrz także wcześniejsze artykuły z tego cyklu, opublikowane tutaj wcześniej:
1. Opricznina
2. Biuro Preobrażeńskie
3. Tajna policja po likwidacji Biura
4. Trzeci Wydział
5. Ochrana
oryg.w: wiadomosci24.pl
Komentarze
Pokaż komentarze (6)