Blog
Życie duże i małe
Marek Różycki jr
Marek Różycki jr dziennikarz, autor
37 obserwujących 232 notki 981450 odsłon
Marek Różycki jr, 23 kwietnia 2016 r.

Adam Hanuszkiewicz - gigant teatru, który budził sumienia

Adam Hanuszkiewicz
Adam Hanuszkiewicz

– On sprawiał tylko wrażenie człowieka, który robi coś tylko dla efektu. To był wykształcony człowiek i wiedział dlaczego, i czym prowokuje – tak o zmarłym Adamie Hanuszkiewiczu mówił prof. Andrzej Strzelecki, rektor Akademii Teatralnej im. Zelwerowicza w Warszawie. – On był, jak nikt, zaangażowany  w dysputę o nas Polakach i dlatego błyskotliwie, inteligentnie prowokował do refleksji... – dodał był Olgierd Łukaszewicz.

4 grudnia 2011roku w warszawskim szpitalu  przy ulicy Stępińskiej  zmarł Adam Hanuszkiewicz -- wybitny polski aktor i reżyser teatralny.  Miał 87 lat.   Mistrz urodził się 16 czerwca 1924 roku we Lwowie i tam spędził dzieciństwo i młodość, gdzie ukończył Państwowe III Gimnazjum Męskie im. Króla Stefana Batorego. Okupację  sowiecką i niemiecką spędził także we Lwowie. W lipcu 1944 roku wstąpił do teatru Wojska Polskiego,  gdy wojska sowiecke wkroczyły po raz kolejny do Lwowa.

Debiutował w 1945 roku w rzeszowskim teatrze rolą Wacława w „Zemście” Aleksandra Fredry.  W latach 1956 – 1963 roku był dyrektorem artystycznym Telewizji Polskiej i współtwórcą, pierwszym reżyserem naczelnym Teatru TV. W Teatrze Telewizji realizował programowo klasyków wielkiej literatury europejskiej m.in. Moliera, Williama Szekspira, Fiodora Dostojewskiego, Antoniego Czechowa, Marka Twaina, a także klasykę narodową -- od Adama Mickiewicza po Sławomira Mrożka.

Na dorobek artysty składają się też role filmowe. Zadebiutował w roku 1949 rolą Władka w dramacie wojennym "Za wami pójdą inni" (1949) w reżyserii Antoniego Bohdziewicza. Wystąpił w filmach "Trio" Jerzego Gruzy, "Ręce do góry" Jerzego Skolimowskiego, "Przedwiośniu" Filipa Bajona. Na teatralnych deskach wcielał się m.in. w role Hamleta, Don Juana, Prospera w "Burzy", Tytusa w "Berenice".

       -------------------------------------------------

W 1951 roku Hanuszkiewicz zadebiutował w roli reżysera, w Teatrze Polskim w Poznaniu, sztuką Leonida Rachmanowa "Niespokojna starość". W swoich inscenizacjach szukał nowych środków wyrazu. Podczas przygotowanej przez niego inscenizacji "Miesiąca na wsi", po scenie Teatru Małego biegały psy. Jego Kordian, grany przez Andrzeja Nardellego, wygłaszał słynny monolog na Mont Blanc stojąc na drabinie, a "Balladyna" była jedną z najsłynniejszych inscenizacji dzieł Słowackiego -- odtwórcy postaci Goplany, Chochlika i Skierki jeździli po scenie na nowoczesnych hondach.

W latach 1956-1968 -- pracował jako reżyser i dyrektor Teatru Powszechnego. Zrealizował głośne i kontrowersyjne przedstawienia: „Wesele” Wyspiańskiego, „Zbrodnię i karę” Dostojewskiego, „Przedwiośnie” Żeromskiego, „Kolumbowie. Rocznik 20” Bratnego,  „Wyzwolenie” Wyspiańskiego, „Pana Wokulskiego” -- adaptację Lalki Prusa, „Fantazego” Juliusza Słowackiego, „Śmierć Dantona” Georga Büchnera.

W roku 1968 roku  objął stanowisko dyrektora  Teatru Narodowego, po tym jak usunięto z tego stanowiska Kazimierza Dejmka za przedstawienie Dziadów Mickiewicza (uznane przez ówczesne władze jako spektakl polityczny). Część środowiska kulturalnego oskarżyła go wtedy o kolaborację z władzami. Koledzy nie wiedzieli jednak, nie zdawali sobie sprawy z faktu, że ratuje teatr i zamierza w nim prowadzić dyskusje z Polakami, budzić sumienia widzów!  W 1980 roku  odwołany ze stanowiska dyrektora Teatru Narodowego; po wprowadzeniu stanu wojennego w 1981 r. przyłączył się do bojkotu telewizji.

W latach 80.  reżyserował na scenach teatrów warszawskich (Ateneum i Studio), łódzkich i za granicą (Finlandia, RFN). W 1989 -- powołano go na stanowisko dyrektora Teatru Nowego w Warszawie -- reżyserował klasyczny repertuar polski.

Hanuszkiewicz był samoukiem. Nie ukończył żadnej artystycznej uczelni, czego czasem żałował. "Na uniwersytetach bywałem wykładowcą, ale nigdy studentem ...  A uniwersytet człowiekowi jest potrzebny. Student najpierw dowiaduje się na wykładzie, o czym jest "Balladyna", a później tak ją czyta, żeby mu się wszystko zgadzało z tym, co mówił profesor. Ja byłem sam" – mówił. 

Adam Hanuszkiewicz był twórcą kontrowersyjnym – budził zachwyt i gniew. Jako reżyser miał wielkie uznanie w oczach Witolda Lutosławskeigo, który powiedział: "Pan buduje przedstawienie jak symfonię". „Na miejscu innych reżyserów klasyki popełniłbym samobójstwo, bo to się już nie da inaczej, niż ty to robisz, zrealizować” -- mówił o Hanuszkiewiczu Jan Kott.

Ale nie szczędzono mu też ostrych słów -- krytycy pisali: --  "odmóżdżacz polskiego teatru", "niszczyciel kultury polskiej", "barbarzyńca w ogrodzie tradycji". (Sic!)

 On sam za najważniejsze spektakle w swej karierze reżyserskiej uznał m.in. "Norwida" i "Wesele" , które realizował w Teatrze Narodowym. Zdaniem Hanuszkiewicza -- na co zwracał uwagę w wielu wywiadach prasowych -- "klasyczne teksty literatury dramatycznej są najbardziej współczesną literaturą, ale teatr musi ten fakt swoimi przedstawieniami udowodnić".

Skomentuj Obserwuj notkę Napisz notkę Zgłoś nadużycie
NEWSY - TOP 5

O mnie

image Nagroda czasopisma „Poetry&Paratheatre” w Dziedzinie Sztuki za rok 2015 w kategorii ‘Publicystyka kulturalna’. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- Mądrość nigdy nie atakowała. Mądrość zawsze się broniła. -- Wiesław Myśliwski ; Upadek kultury wiedzie jeno do schamienia społeczeństwa. -- Stefan Żeromski ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Sztuka nie jest demokratyczna i nigdy taką nie była. A jeżeli próbuje taką się stać (głównie dla zysku) -- staje się komercyjną szmirą i kiczem jeno 'pod publiczkę'. Nie wierzę w kolektywną mądrość powstałą w wyniku ignorancji wybitnych jednostek - indywidualności. -- Marr jr. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ "Jestem przekonany, że nad człowiekiem, który czyta poezję, trudniej jest zapanować niż nad tym, który jej nie czyta." -- Josif Brodski ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ "Lękam się, aby nie odrodził się u nas duch kapitalizmu, aby ustrój demokratyczny nie rządził się duchem kapitalistycznym, gdyż wówczas zepchnęłoby się człowieka na pozycję robota i oceniałoby się go tylko od strony jego zdolności produkcyjnej oraz zasobności portfela ". -- Stefan kardynał Wyszyński, Prymas Tysiąclecia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ "Jeden z wielkich problemów naszej kultury - to przeciwstawienie się Europie. Nie będziemy narodem prawdziwie europejskim, póki nie wyodrębnimy się z Europy, gdyż europejskość nie polega na z l a n i u się z Europą, lecz na tym, aby być jej częścią składową - s p e c y f i c z n ą i nie dającą się niczym zastąpić." -- Witold Gombrowicz

Ostatnie notki

Obserwowane blogi

Najpopularniejsze notki

Ostatnie komentarze

  • @Apolonia Skakowska Słowem: "Jakie społeczeństwo, taka literatura." -- Henryk Sienkiewicz...
  • @grabic Bajkopisarz z pana! Taki kit może pan wciskać tym, którzy zielonego pojęcia nie...
  • @eben Skąd wiedziałeś, że "Myszy i ludzie" to moja najukochańsza mini-powieść! Ta...

Tematy w dziale