Dlaczego fizyka nie potrafi powiedzieć, że jest Sylwester

Fizyka potrafi powiedzieć bardzo wiele:

jaki jest stan pola grawitacyjnego, jaka jest częstotliwość drgań atomu cezu, z jaką prędkością obraca się Ziemia.

Nie potrafi jednak powiedzieć jednej rzeczy zupełnie oczywistej dla każdego człowieka:

że dziś jest Sylwester.

I nie jest to jej wada. To jest konsekwencja jej natury.

1. Co fizyka naprawdę „widzi”

W fizyce klasycznej i relatywistycznej (od Isaac Newtona po Albert Einsteina) czas jest:

parametrem,

wielkością mierzalną,

elementem równań.

Fizyka opisuje:

ruch,

zmiany,

relacje między wielkościami.

Może powiedzieć:

ile sekund upłynęło od pewnego zdarzenia,

jaki jest aktualny stan układu,

jak ewoluuje funkcja w czasie.

Ale nie rozpoznaje zdarzeń jako znaczących.

2. Dlaczego „Sylwester” nie jest faktem fizycznym

„Sylwester” nie jest:

szczególnym momentem astronomicznym,

przesileniem,

równonocą,

ani żadnym punktem wyróżnionym w czasoprzestrzeni.

Z punktu widzenia fizyki:

31 grudnia o 23:59

i 1 stycznia o 00:01

różnią się dokładnie tak samo, jak każda inna para chwil oddzielonych dwiema minutami.

Fizyka widzi ciągłość.

Sylwester jest cięciem.

3. Czego fizyka nie ma (i mieć nie może)

Fizyka nie ma pojęcia:

końca,

początku,

zamknięcia cyklu,

„teraz jako momentu szczególnego”.

Nie dlatego, że jest niedoskonała, lecz dlatego, że:

fizyka nie operuje sensem, tylko strukturą.

Nie istnieje równanie na:

„koniec roku”,

„nowy początek”,

„symboliczne przejście”.

4. Skąd więc wiemy, że jest Sylwester?

Wiemy to, ponieważ:

należymy do wspólnoty,

używamy kalendarza,

podtrzymujemy ciągłość znaczeń,

pamiętamy „wcześniej” i oczekujemy „potem”.

To nie jest fakt fizyczny.

To jest fakt autopoietyczny.

Systemy autopoietyczne (ludzie, kultury, społeczeństwa):

dzielą czas na sensowne fragmenty,

wyznaczają granice,

nadają rytm temu, co w fizyce jest ciągłe.

Sylwester istnieje tylko dla systemów, które potrafią zamknąć narrację i otworzyć nową.

5. Paradoks końcowy 

Fizyka opisuje świat bez początku i końca narracji.

Człowiek żyje w świecie pełnym przejść, progów i granic.

Dlatego:

fizyka nigdy nie powie, że jest Sylwester,

ale bez fizyki nie byłoby roku, który można symbolicznie zamknąć.

To dwa różne porządki sensu.

Sylwester nie dzieje się w czasoprzestrzeni – dzieje się w świecie znaczeń.