1. Teza rozdziału
W peryferyjnym porządku gospodarczym polityka wobec przedsiębiorców operuje niemal wyłącznie na poziomie symulakrów. Obietnice kierowane do tej grupy wyborców nie odnoszą się do realnych determinant ich sytuacji strukturalnej, lecz do symbolicznych interwencji, które symulują sprawczość państwa, nie naruszając podstawowych mechanizmów systemowych.
Jednocześnie realne działania makroekonomiczne, które faktycznie poprawiają warunki funkcjonowania przedsiębiorców (np. poprzez wzrost popytu), są delegitymizowane jako „nieracjonalne” lub „nieekonomiczne”. Powstaje tu szczególna figura: odwrócone symulakrum.
2. Przedsiębiorcy jako elektorat symulacyjny
Przedsiębiorcy stanowią politycznie wrażliwą, lecz epistemicznie rozproszoną grupę wyborców:
• są aktywni,
• są obciążeni,
• są chronicznie zmęczeni,
• funkcjonują w trybie reaktywnym.
Nie tworzą klasy w sensie marksowskim.
Tworzą segment narracyjny, do którego można kierować komunikaty bez konieczności ich materialnej realizacji.
Polityka wobec przedsiębiorców jest więc polityką symbolicznej kompensacji.
3. Klasyczne symulakry polityczne
W sensie opisanym przez Jeana Baudrillarda symulakrum nie odnosi się już do rzeczywistości, lecz zastępuje ją znakiem, który krąży samodzielnie.
Do takich symulakrów należą:
• „ulgi podatkowe dla przedsiębiorców”,
• „zmniejszenie składki ZUS”,
• „ułatwienia w zakładaniu działalności”,
• „przyjazne państwo dla biznesu”.
Dlaczego są symulakrami?
Ponieważ:
• nie zmieniają struktury popytu,
• nie redukują ryzyka rynkowego,
• nie rozwiązują problemu reinwestowania i kredytu,
• nie zmieniają konfliktu rynku z prawem.
Są:
• medialnie nośne,
• łatwe do zakomunikowania,
• tanie fiskalnie,
• neutralne systemowo.
Symulują troskę państwa o przedsiębiorcę, nie dotykając realnych przyczyn jego sytuacji.
4. Dlaczego przedsiębiorcy w nie wierzą (racjonalnie)
To kluczowe: wiara w te symulakry nie jest naiwnością.
Przedsiębiorca:
• myśli w kategoriach mikro,
• reaguje na bezpośrednie koszty,
• nie ma czasu na analizę makro,
• szuka jakiejkolwiek ulgi tu i teraz.
Ulga w ZUS:
• jest natychmiastowa,
• jest policzalna,
• jest personalna.
To wystarcza, aby:
• zastąpiła analizę strukturalną,
• zagłuszyła brak realnej poprawy warunków.
Symulakrum działa, bo jest kompatybilne z doświadczeniem codziennym.
5. Odwrócone symulakrum: realna polityka, uznana za fikcję
Tu pojawia się kluczowy paradoks.
Programy takie jak 500+ / 800+:
• realnie zwiększają podaż pieniądza,
• realnie zwiększają popyt wewnętrzny,
• realnie poprawiają sprzedaż w sektorze MSP,
• realnie zmniejszają presję płynnościową przedsiębiorców.
A mimo to:
• są określane jako „rozdawnictwo”,
• uznawane za „nieproduktywne”,
• krytykowane przez elity ekonomiczne,
• odrzucane również przez część przedsiębiorców.
Dlaczego?
Bo nie pasują do narracji symulacyjnej, w której:
• przedsiębiorca ma „radzić sobie sam”,
• państwo „nie powinno ingerować”,
• pomoc ma mieć charakter selektywny i techniczny.
To jest odwrócone symulakrum:
realne działanie zostaje uznane za fikcję,
ponieważ nie mieści się w obowiązującym kodzie ideologicznym.
6. Zasłona epistemiczna polityki
Polityczne symulakry pełnią funkcję zasłony epistemicznej:
• przesuwają uwagę z popytu na koszty,
• z makro na mikro,
• z systemu na jednostkę.
Dzięki temu:
• nie trzeba mówić o peryferyjności,
• nie trzeba mówić o kapitale,
• nie trzeba mówić o konflikcie prawa i rynku.
Przedsiębiorca zostaje wciągnięty w obieg narracji, który nie dotyka jego realnych problemów.
7. Pełny obieg symulacji (model zamknięty)
Możemy teraz opisać zamknięty obieg symulacyjny:
1. Rynek symuluje nagradzanie racjonalności.
2. Prawo symuluje neutralną ocenę.
3. Własność symuluje autonomię.
4. Emancypacja symuluje sprawczość.
5. Polityka symuluje pomoc.
A gdy pojawia się realna interwencja:
→ zostaje uznana za „nieodpowiedzialną”.
To jest system samowystarczalnej symulacji.
8. Konkluzja zasadnicza
Polityka wobec przedsiębiorców w peryferyjnych porządkach gospodarczych nie polega na zmianie warunków ich funkcjonowania, lecz na produkcji symulakrów, które pozwalają utrzymać ich lojalność wyborczą bez naruszania struktury systemowej.
A realna polityka makroekonomiczna:
staje się „odwróconym symulakrum” — faktem uznanym za iluzję.
W peryferyjnym porządku polityczno-gospodarczym obietnice wobec przedsiębiorców przyjmują formę symulakrów mikroekonomicznych, podczas gdy realne interwencje makroekonomiczne są delegitymizowane jako nieracjonalne. Polityka nie kłamie — ona symuluje.
Komentarze
Pokaż komentarze