Katyń i wojna w Korei. Ambasador Paniuszkin dzwoni do Achesona

6 czerwca 1952 r. Aleksandr Siemionowicz Paniuszkin, ambassador sowiecki w Stanach Zjednoczonych, odbył rozmowę telefoniczną z Deanem Gooderham Achesonem, sekretarzem Stanu USA. Przedstawiciel ZSRS poinformował swojego rozmówcę, że został wezwany by objąć nowe stanowisko i w związku z tym opuszczając Waszyngton chciałby złożyć kurtuazyjną, pożegnalną wizytę. Acheson podziękował za telefon i życzył Panuiszkinowi powodzenia na jego nowym stanowisku, dodał przy tym, że prezydent właśnie wyraził zgodę na mianowanie nowego sowieckiego ambasadora, Zarubina. Później krótko rozmawiano o sposobie i czasie poinformowania prasy o zmianach.

"Następnie powiedziałem, że chciałbym jeszcze o czymś porozmawiać. Chociaż pragniemy by pomiędzy naszymi dwoma krajami panowała przyjazna atmosfera, to niestety obecna sytuacja nie jest tym, czego moglibyśmy sobie życzyć. Szczególnie byłbym wdzięczny, jeśli mógłby on [Paniuszkin] poinformować swój rząd, że jesteśmy głęboko zaniepokojeni zajadliwością obecnej antyamerykańskiej kampanii prowadzonej przez rząd sowiecki. Kampania jest tak bezprecedensowo brutalna, że wskazuje na jakieś niezwykłe jej znacznie, chociaż jesteśmy nieświadomi co się za tym kryje,[to] jej wymowność jasno wskazuje, że ma jakieś poważne przyczyny. Pod każdym względem stoi to w sprzeczności z różnymi sowieckimi oświadczeniami, głoszącymi, że rząd sowiecki pragnie poprawy relacji pomiędzy naszymi dwoma państwami. Powoduje to raczej czytelny efekt, który jawi się jako zaplanowany wzrost napięć.
Ambasador zapytał czy mógłbym określić co konkretnie mam na myśli. Zwróciłem uwagę na oskarżenia, w sowieckiej prasie i innych środkach propagandy, że Stany Zjednoczone stosują broń bakteriologiczną i chemiczną w Korei.”

Ambasador odpowiedział, że poinformuje swój rząd, ale jeśli sekretarz Acheson chciałby poznać jego pogląd powiedziałby, że prasa sowiecka jest wolną prasą i ogranicza się do informowania o faktach, dodał również, że różne komisje badały te oskarżenia oraz że:

"amerykańska prasa, jak również inni Amerykanie piastujący oficjalne stanowiska są równie krytyczni wobec rządu sowieckiego. Rozwinął swoje uwagi wskazując szczególnie na wysiłki, w które zaangażowani są pewni kongresmeni, aby obwinić Sowietów za „hitlerowską masakrę katyńską”. Dodał jednak, że polityką rządu sowieckiego jest aby wspierać przyjazne stosunki ze Stanami Zjednoczonymi i nawiązując do niektórych moich ostatnich przemówień, stwierdził, że rząd sowiecki wierzy, iż różnice mogą zostać rozwiązane przez negocjacje.”

- Przestańcie kłamać w sprawie wojny w Korei
- Jak przestaniecie zajmować się naszą zbrodnią w Katyniu

Sekretarz Stanu odpowiedział, że chciałby móc zaakceptować jego oświadczenie jako postawę sowieckiego rządu, ale nie może tego uczynić, dodał, że on również preferuje negocjacje jako sposób rozwiązywania problemów, raz jeszcze poprosił o przekazanie poruszonej sprawy sowieckiemu rządowi i podkreślenie jej znaczenia.
To treść notatki służbowej z rozmowy sekretarza Stanu USA z sowieckim ambasadorem w USA.

"Pewni kongresmeni” wspomniani przez Paniuszkina to członkowie komisji Kongresu USA, "Select Committee On The Katyn Forest Massacre" znanej również jako "Madden Committee".
Komisja Maddena (sekretarz - Ray J. Madden, kongresmen z ramienia Demokratów w latach 1943-77), zajmowała się badaniem zbrodni katyńskiej. Funkcjonowała w latach 1951-1952, w tym czasie przesłuchała 81 świadków (oraz 200 innych osób), zebrała 183 eksponaty, zgromadziła ponad 100 zeznań, od osób, które nie mogły stawić się przed Komisją. Pierwsze przesłuchanie odbyło się w Waszyngtonie , stawił się na nim płk. Donald B. Stewart, były jeniec wojenny, którego Niemcy zabrali na miejsce radzieckiej zbrodni w maju 1943 r. Kolejne sesje odbyły się w Waszyngtonie, Chicago, Londynie, Frankfurcie, Berlinie, Neapolu i Waszyngtonie.
Sowiecki ambasador zadzwonił do sekretarza Stanu USA 6 czerwca 1952, dwa dni po ostatnich przesłuchaniach przed Komisją Maddena w Waszyngtonie w dn. 4 czerwca 1952 roku. Nie wiem czy zachodzi tu związek, z faktem iż to ostatnie przesłuchanie, czy też planowo je zakończono. Raport z prac Komisji wydano z datą: grudzień 1952. Nie wiem też czy sowiecka prasa przestała prowadzić wpsomnianą przez Achesona tę konkretną kampanię propagandową.

***

Aleksander Siemionowicz Paniuszkin (1905-1974), w latach 1947-1952 ambasador ZSRS w USA, w sowieckich organach bezpieczeństwa (OGPU, NKWD, KGB) od 1927 r. w latach 30-tych naczelnik Wydziału 3 Specjalnego NKWD (przeszukania, obserwacje, aresztowania). Po powrocie z placówki w USA i przeszkoleniu był szefem I Zarządu Głównego (wywiad zagraniczny) do 1955 r.

Dean Gooderham Acheson (1893-1971), absolwent Yale i Harvardu, współtrwóca doktryny Trumana, sekretarz stanu w latach 1949-1953, wspierał wprowadzenie planu Marshalla i utworzenie NATO, w 1969 jego książka została nagrodzona Pulitzerem, krytykowany m.in. za zbyt miękką postawę administracji Trumana względem komunizmu (Chiny), jak również za to, że jego departament stanu bronił swojego pracownika - Algera Hiss'a, sowieckiego szpiega (doradcy Roosevelta z Jałty).

***