47 obserwujących
1221 notek
1211k odsłon
205 odsłon

Stronnictwo Narodowe w Warszawie - koła SN w Śródmieściu

Wykop Skomentuj



W warszawskim Śródmieściu działały dwa koła Stronnictwa Narodowego, jedno nosiło imię księdza Piotra Skargi, a drugie, młodsze, utworzone zostało niedługo przed wybuchem II wojny światowej, w czerwcu 1939 r., i przybrało imię Bolesława Chrobrego.

Działacze narodowi skupieni w Kole SN im. ks. Piotra Skargi spotykali się w lokalu organizacyjnym w budynku przy ul. Złotej 30, w mieszkaniu nr 37.

image
 Nieistniejąca już tzw. kamienica Kiełbasińskich, ul. Złota 30.

Kierownikiem tego Koła SN był w drugiej połowie lat 30. p. kol. Stanisław Burczak (m.in. kandydat SN do Rady Miasta w 1938 r.). Uroczystość poświęcenia proporca koła odbyła się w październiku 1937 r. w kościele Zbawiciela, następnie uczestnicy uroczystości świętowali ten dzień na Krakowskim Przedmieściu.

"Uroczystą Mszę św. odprawił w kościele Zbawiciela ks. prałat. [Marceli] Nowakowski, który wygłosił piękne kazanie i poświęcił proporzec.
W drodze powrotnej z kościoła do lokalu na Krakowskim Przedmieściu spotkano maszerujący oddział b. ochotników 205 pułku piechoty [ochotnicy wojny polsko-bolszewickiej, odznaczyli się w walkach o Grodno] których młodzi S.N. powitali okrzykami; "Niech żyje Armia Narodowa". Starzy weterani odpowiedzieli im okrzykiem: "Niech żyje Stronnictwo Narodowe, niech żyje Polska Narodowa". Entuzjazm, jaki ożywił żołnierzy i członków Stronnictwa Narodowego, spotęgowany jeszcze został przez publiczność, przechodzącą ulicami".
Następnie odbyła się uroczysta akademia w lokalu nr 3 przy Krakowskim Przedmieściu 58, na co dzień należącym do Stowarzyszenia Zjednoczonych Ziemianek*. Innym - obok kpt. Bylczyńskiego - ziemianinem był ofiarodawca/fundator proporca inżynier Sienkowski - to najprawdopodobniej krewny - syn lub mąż? p. Kazimiery Sienkowskiej - jednej z kierowniczek tej organizacji, założonej w 1895 r. Było to pierwsze kobiece Towarzystwo Rolnicze. Hasłem Stowarzyszenia Zjednoczonych Ziemianek było: Z Bogiem dla Boga, z Narodem dla Ojczyzny! To ta organizacja ziemiańska jest faktycznym twórcą Kół Gospodyń Wiejskich.
[Stow. Ziemianek organizowało w Warszawie szereg kiermaszów rolniczych, starając się skojarzyć producentów z konsumentami w mieście - spółdzielczość, pominięcie pośredników. Ponadto np. - 1938 r. Obok książek dla biblioteki KOP. "Niedawno to samo Stowarzyszenie ofiarowało Korpusowi Ochrony Pogranicza piękny samochód sanitarny do przewozu chorych, a nadto przeznaczyło kwotę 450 zł. na zakup sprzętu kościelnego jednej ze świątyń katolickich na pograniczu wschodnim".
1939 r. - "Gospodarstwo domowe podczas wojny. Stow. Zjednoczonych Ziemianek organizuje w lokalu swym w Warszawie kurs przystosowania gospodarstw domowych do obrony kraju. Program kursu obejmuje: zadania gospodarcze kobiet podczas wojny, całkowite wykorzystanie ziemi, żywienie: indywidualne i zbiorowe, robienie zapasów, wykorzystanie odpadków, obrona żywności i zwierząt przed gazami. Prelegentki: pp. Zofia Czerny, Zofia Śmiałowska, Maria Strzelbicka. Kurs biorący pod uwagę przede wszystkim warunki wiejskie, jest pierwszym tego typu w Warszawie".]

image
Krakowskie Przedmieście 58, tu w drugiej połowie lat 30. mieścił się lokal Stow. Zjedn. Ziemianek; zdjęcie wykonane miesiąc przed opisywanymi uroczystościami SN.

To samo miejsce w szerszym planie, październik 1905, manifestacja narodowa:
image
tuż przed lub w czasie I wojny światowej:
image
okres międzywojenny:
image


Wśród mówców podczas uroczystości SN wystąpili kierownik organizacyjny SN w Warszawie Aleksander Górecki, a także kpt. Bylczyński, ofiarodawca proporca inż. Sienkowski, prof. Witold Staniszkis, Jan Matłachowski, zaś w imieniu Sekcji Akademickiej SN p. kol. Andrzej Czoj. Uczczono pamięć zmarłego niedawno redaktora, działacza narodowego i byłego posła Józefa Petryckiego. Po przemówieniach A. Górecki jako kierownik organizacyjny odebrał przyrzeczenie od chorążego i wręczył mu proporzec. Na zakończenie oficjalnych uroczystości odśpiewano Hymn Młodych i wzniesiono okrzyki na cześć p. Romana Dmowskiego i Stronnictwa Narodowego.


W czerwcu 1939 r. utworzono kolejne śródmiejskie koło Stronnictwa Narodowego - imienia Bolesława Chrobrego

"Koło to było dotychczas w stadium organizacji i kierował nim komitet organizacyjny, którego staraniem urządzono kilka zebrań referatowych, na których prelekcje wygłaszali wybitni działacze S.N. Na zebraniu poniedziałkowym, któremu przewodniczył mec. A. Dębski, bardzo głęboki w ujęciu a jasny w wykładzie referat na temat ogólnej sytuacji politycznej Polski wygłosił prof. R. Rybarski.
Po dokonaniu wyborów zarząd nowego koła ukonstytuował się jak następuje: prezes: mec. Jan Optat Sokołowski, członkowie zarz. Z. Domański, S. Bylczyński, P. Piasecki, T. Dziekan, H. Pyrkówna, W. Szwarcowa, S. Zielińska. Ponadto w zebraniach zarządu koła brać będą udział radni miejscy z Klubu Narodowego, wybrani z terenu, na którym rozpoczyna swą działalność koło im. Bolesława Chrobrego mec. S. Wilczyński i mgr. Wł. Kański. Do koła zapisało się ponad 100 osób, przeważnie inteligencji zawodowej w śródmieściu".

- - - - - - - -
*Stowarzyszenie Zjednoczonych Ziemianek (1895)
Zawołanie organizacyjne: Z Bogiem dla Boga, z Narodem dla Ojczyzny
Pierwsze na świecie kobiece Towarzystwo Rolnicze (drugie w Kanadzie 1896, trzecie w Belgii itd.)

1930 r.
(...)
Przed I wojną światową.
Stowarzyszenie Zjednoczonych Ziemianek
Propagowało, jak i obecnie, ideę ścisłej współpracy ziemianki - obywatelki ziemskiej, z włościanką, dworu ze wsią, na zasadzie wspólnego umiłowania Polski i jej ziemi. Prowadziło Kursy praktyczne (obecnie Instruktorskie). Pierwsze urządzało Konkursy gospodarcze (na wyrób masła, serów, na pieczenie chleba i t.p.), organizowało Stacje Zarodowe, Szkoły Gospodarcze (obecnie pozostały trzy takie szkoły: w Mirosławicach, w Nałęczowie i w Marysinie, pod Kutnem), zakładało Ochronki dla dzieci, Czytelnie latające, kształciło specjalne sanitarjuszki wiejskie, t.zw. "babki wiejskie" i t.d.

Podczas I wojny światowej.
Prócz powyższego: Zakłada schroniska dla sierot i półsierot po poległych i ewakuowanych, niesie pomoc tworzącej się armji polskiej, urządza szpital dla rannych, pracuje w ambulatoriach, w kantynach i t.p., rozwija całą sieć wiejskich szkółek elementarnych, 650 szkółek; organizuje sekcje: Samokształcenia wychowawczego Matek, Wydawniczą, Kolportażową i t.d.

W niepodległej Polsce.
Wchodzi przez swe delegatki, w skład zainicjowanej przez siebie w 1923, Rady Naczelnej Ziemianek, organizuje Kursy instruktorskie (kroju, szycia, robót ręcznych) w Puławach, skoordynowuje ze sobą w 1918, nowo zawiązane "Koło Młodych Ziemianek" (dawniejsze "Nowe Życie" z roku 1913), obejmuje większość Kół Gospodyń Wiejskich przy Centralnem Towarzystwie Rolniczem, wyłania ze siebie, w 1926 roku, Koło Kresowych Ziemianek (Zrzeszenie Ziemianek i Gospodyń Wiejskich), wchodzi, jako Sekcja, Gospodarstwa Domowego do Instytutu Naukowej Organizacji w Warszawie, wyłania znów ze siebie, w 1926, Radę Naczelną Gospodarczego Wykształcenia Kobiet, przez którą wkracza na Międzynarodowy teren współpracy intelektualno-gospodarczej kobiet (przystępuje do Międzynarodowej Federacji Ogólnej Wykształcenia Gospodarczego we Fryburgu), bierze udział w III-cim Zjeździe Gospodyń Czechosłowackich i propaguje Unję Gospodyń Państw Słowiańskich Centralnych, organizuje Koło Studjów Gospodarstwa Domowego i przystępuje do realizacji Polskiego Instytutu Gospodarstwa Domowego, na wzór Ameryki, Anglji, Niemiec.
Organizacyjnie dzieli się na Koła i na Okręgi powiatowe i wojewódzkie.
Stan liczebny, 3.000.
W skład prezydjum Zarządu S.Z.Z. wchodzą: pp. Eleonora Czarnowska, przewodnicząca, Anna Glinczyna i ks. Róża Czetwertyńska, dwie wiceprzewodniczące, Zofja Rogowska i Kazimiera Sieńkowska [także jako Sienkowska - 1938 - komisja finansowa miesięcznika Ziemianka Polska: Maria Janta-Połczyńska, ks. Teresa Sapieżyna, Kazimiera Sienkowska, Teresa Hmeplówna, ks. R. Czetwertyńska], dwie sekretarki.
Adres: Marszałkowska 149, tel. 82-03. [w drugiej połowie lat 30. lokal przy ul. Krakowskie Przedmieście 58 m.3]
Organ Prasowy: Ziemianka Polska (dawniej "Świat Kobiecy", "Łan Polski").

image

Ostatnie dane statystyczne Instruktorjatu S.Z.Z. za rok 1929.
Ukończyło Kurs Instruktorski, trzymiesięczny w Puławach, słuchaczek 92,
Kursów prowadziły:
Kursów Kroju i Szycia (2—3 miesięcznych) za lata 1926,
1927, 1928, — 594, przy 9690 słuchaczkach.
Kursów gotowania i porządków domowych za tenże okres czasu — 539, przy 8186 słuchaczkach,
Kursów Zdrowia — 21, przy 1543 słuchaczkach.
Ponadto instruktorki Stowarzyszenia były powoływane do pracy w różnych szkołach gospodarczych, w Kołach Gospodyń Wiejskich przy Centralnem Towarzystwie Rolniczem i w Stowarzyszeniach Młodzieży Wiejskiej i w różnych Kursach szycia i gotowania.
Do powyższego dodamy: S.Z.Z. należy ponadto do:
"Organizacyj Rolniczych", łączących wszystkie polskie zespoły rolnicze i gospodarcze, do "Związku właścicieli Sadów", do "Spółki kolportażowej "Druk", do "Międzystowarzyszeniowego Komitetu Pomocy Inteligencji", do "Opieki nad Młodzieżą Akademicką", do "Opieki nad rodakami na Obczyźnie",
do "Żeńskiego Stowarzyszenia Polskiego Fidac'u i pozostaje porozumieniu ze "Stowarzyszeniem Młodych Kobiet". (...)"

Ta organizacja to także - m.in. Koła Gospodyń Wiejskich, Koło Młodych Ziemianek, Rada Naczelna Ziemianek, Koło Studiów Gospodarstwa Domowego, Rada Naczelna Gospodarczego Wykształcenia Kobiet.

Wykop Skomentuj
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Kultura